Արտաշատում հայտնաբերել են Հայաստանի ամենահին եկեղեցին

Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի և Մյունստերի համալսարանի հայ-գերմանական համատեղ թիմը հնագույն Արտաշատ քաղաքում կարևոր հայտնագործություն է արել՝ պեղելով Հայաստանի ամենահին՝ 4-րդ դարի կեսերով թվագրվող քրիստոնեական եկեղեցու մնացորդները։ Այս գտածոն վկայում է Հայաստանում քրիստոնեության վաղ տարածման մասին։ 

Նշվում է, որ այս վաղ քրիստոնեական կառույցն առանձնանում է եզակի ութանկյուն կառուցվածքով, որը նախկինում անհայտ էր Հայաստանում, բայց նույն ժամանակաշրջանում տարածված էր Արևելյան Միջերկրական ծովի ափին։ 

Պեղումների խումբը տեղում աշխատում է 2018 թվականից՝ ուսումնասիրելով նրա հելլենիստական և վաղ քրիստոնեական ժառանգությունը: Այս վերջին հայտնագործությունը հարստացնում է Հայաստանի քրիստոնեական անցյալի ըմբռնումը և կարող է օգնել բացահայտելու եկեղեցու պատկանելիությունը, պոտենցիալ կապելով այն հայոց պատմության առանցքային դեմքերի հետ: Ութանկյուն եկեղեցին, որի տրամագիծը մոտավորապես 30 մետր էր, ուներ պարզ շաղախված հատակ՝ հախճապակե սալիկներով: 

Մարմարե շքեղ զարդարանքը, որը հավանաբար ներմուծվել է Միջերկրական ծովից, հուշում է շենքի նշանակության մասին: Արտաշատը, ժամանակին Հայաստանի Թագավորության մայրաքաղաքը, կենտրոնական դեր է խաղացել երկրի պատմության մեջ Արտաշեսյան և Արշակյան դինաստիաների օրոք։ Հետազոտական թիմը նախատեսում է շարունակել պեղումները՝ հույս ունենալով բացահայտել այս ուշագրավ վայրի մասին լրացուցիչ մանրամասներ:

Այս թեմայով 2023 թվականի սեպտեմբերի 19–20-ը ավարտվեց ոչ միայն պատերազմը, այլ նաև Արցախի հայկական պետականության մի ամբողջ պատմաշրջան Հայ Առաքելական եկեղեցին այսօր տոնում է Սուրբ Մարիամ. Աստվածածնի ծննդյան օրը. Սեպտեմբերի 8 Նստեք, միացրեք սիրելի երաժշտությունն ու շարժվեք ձեր ուղղությամբ․ քաղաքապետարանից հիշեցնում են՝ Երևանում այլևս հին տրոլեյբուսներ չկան (Տեսանյութ Իշխանությունները կոպտորեն միջամտում են Հայ Առաքելական եկեղեցու գործերին․ Ռուս ուղղափառ եկեղեցի Երկրները հիմնականում պարտք վերցնում են ճգնաժամերի ժամանակ, իսկ եթե տեղի ունենա այդ ճգնաժամը, ապա այստեղ մենք արդեն ավելի խոցելի ենք լինելու