Երկրում ամենահամեստ թվերով 15,5 միլիարդ դոլարի միայն ավանդներ կան բանկերում․ Տնտեսագետը բացառիկ մանրամասներ է ներկայացնում

Հայաստանի ԱԺ հանձնաժողովներում շարունակվում են «Հայաստանի Հանրապետության 2025 թվականի պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ քննարկումները: Ինչ ակնկալել 2025թ․ պետական բյուջեից հարցի պատասխանը փորձել ենք ստանալ տնտեսագետ ԹԱԹՈՒԼ ՄԱՆԱՍԵՐՅԱՆԻՑ, ով նախ նկատեց․

-2025 թվականի բյուջեն բավականին ոչ հասուն վիճակում է։ Այնպիսի տավորություն է, որ մեր բյուջեն վերջին մի քանի տարիների ընթացքում լուրջ չի վերանայվել, պարզապես տարեց տարի որոշվել է փոփոխել շատ աննշան, կոսմետիկ ձեւով։ Իսկ նախկին իշխանությունների օրոք եւ կառուցվածքային եւ տրամաբանության առումով եւ եկամուտների հավաքագրման ու ծախսերի կատարման առումով անխոս իդեալական էր,  սա որպես փաստ պետք է արձանագրենք։ 2025 թականի բուջեն լուրջ ազդեցություն կարող է ունենալ ՀՀ տնտեսության վրա, սովորաբար բյուջեի ուղերձում պետք է տրվի նաեւ այն միջավայրը եւ սոցիալ-տնտեսական քաղաքակնության հիմնական ուղղությունները, որոնցով առաջնորդվում է կառավարությունը, եվ որոնք հիմք են հանդիսանում եկամուտների հավաքագրման եվ ծախսերի հիմնավորման համար։ Օրինակ՝ ի՞նչ կկատարվի ՀՀ-ի բյուջեի ու տնտեսության հետ, երբ Թուրքիայի հետ սահմանը բացվի, կվտանգվե՞ն արդյոք այդ կատարողականները։ Հնարավո՞ր է արդյոք պատերազմ Ադրբեջանի հետ, թե՞ ոչ, Ռուսաստանի հետ կշարունակվե՞ն առեւտրա-գործընկերային հարաբերությունները, թե՞ կկրճատվեն։ Կառավարությունը ինչ միտումներ է զարգացրել այլ երկրների առումով, այսինքն դիվերսիֆիկացիայի պահով եվ այլն։ Նույնը Վրաստանի եվ Իրանի հետ, որ ունենք ազատ առեւտրային գոտու համաձայնագիր, դրա կատարումը ինչի՞ կարա հանգեցնի։ Կարեւորագույն նախապայման է նաեվ ռուս-ուկրաինական պատերազմը, իսկ որոշ փորձագետներ պնդում են, որ 2025 թականին կարող է հրադադար լինի եվ պայմանագիր ստորագրվի եվ այս ամենը ի՞նչ ազեցություն կունենա, քանի որ մասնավորապես վերջին մի քանի տարիները դրանով պայմանավորված ՀՀ պետական բյուջեն բավականին լավ է կատարվում,  մեծ ներհոսք կա դեպի մեր երկիր։ Այս ամենը ժամանակավոր գործոններ են, որոնք պետք է ունենան իրենց տրամաբանական ավարտը։ Սրանք դեռ փոքր մտահոգություններ են բյուջեի մասով։

Ինչ խոսք բուջեն խոցելի է նաեւ սոցիալական առումով՝  աշխատավարձներ, թոշակներ, որոնք վերանայման կարիք ունեն, քանի որ նվազագույն զամբյուղը աճել է առաջին անհրաժեշտութան ապրանքների խմբերում։ Իսկ թոշակառուների քեշբեկը այլեւս չի կարող ծառայել կոմունալ ծախսերի դեպքում։ Այսինքն բազմաթիվ թաքնված բաներ կան, ոչ տեսանելի, որը պետության ամոթն է եվ մինչեւ հիմա չեն կարողանում թոշակառուին իր նվազագույն կարիքները հասցնեն։ Չէ՞ որ մարդը միայն սննունդ չի ընունում, այլ գոյություն ունի պարենային զամբյուղ, կոմունալ վարձեր, տրանսպորտի թանկացումը եվ այլն։

Այսպիսով, մեր կախվածությունը դրսից ավելանում է եվ այստեղ կա մի կարեւոր հանգամանք, որ այդքան սխալ չէ դրսից պարտք վերցնելը, որքան կարեւոր է դրա ծախսման արդյունավետությունը, որը ավելի անհանգստացնող երեւույթ է։

Այս թեմայով ՀԷՑ-ի գրավադրման ոդիսականը եւ Կառավարության ժառանգած վարկային պարտավորությունը Ինչ է կատարվում Գորիսի «Բազմագործառութային պետական քոլեջում». Ահազանգում են սյունեցիները 2025-ին պետբյուջեի եկամուտները կազմել են 2 տրլն 886 մլրդ դրամ, ինչը 2024-ից ավել է 307 մլրդ-ով 2026 թվականին Հայաստանում պաշտպանական ծախսերը կկրճատվեն գրեթե 18%-ով 2025 թ. առաջին կիսամյակում ՀՀ պետական բյուջեն կատարվել է 39.2 մլրդ դրամ պակասուրդով