«Իրավունք» թերթի տպագիր համարներ

Մարսի վրա գարուն է սկսվել. գիտնականներն արձանագրել են գարնանային «սառցե պայթյուններ»

Հասարակություն

ՆԱՍԱ-ն հայտնել է Մարսի հյուսիսային կիսագնդում գարնանային բուռն հալոցքի սկզբի մասին: Կլիմայական նման փոփոխությունները նկատվում են Կարմիր մոլորակի վրա Նոր տարվա սկսվելուց հետո, որը «նշվել է» 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին՝ երկրային օրացույցով։

Մարսյան գարնան պայթյունավտանգ բնույթը

Սեզոնները Մարսի վրա տարբեր կերպ են փոխվում, քան Երկրի վրա: Մոլորակի բարակ մթնոլորտը թույլ չի տալիս ջուրը հեղուկ վիճակում կուտակել։ Փոխարենը, սառույցը վերածվում է գազի (սուբլիմացիայի գործընթաց), որը հանգեցնում է մակերեսի վրա տեղական պայթյունների։

Բացի այդ, գարնանը ակտիվանում են գազային գեյզերները՝ ածխածնի երկօքսիդի սառույցի հալման արդյունքում ավազ ու փոշի ազատելով։ Այս հզոր արտանետումները ստեղծում են ուղեծրից երևացող մարսի բնորոշ շիթերը:

Ավազաթմբերի տեղաշարժ

Մարսի հյուսիսային բևեռային շրջանում ածխածնի երկօքսիդի սառույցի հալեցումը նպաստում է քամիների ուժեղացմանը: Այս քամիները շարժում են ավազաթմբերը, որոնք ձմռանը սառցե ծածկույթի պատճառով անշարժ են մնում։ Գարնանը ավազաթմբերը կենդանանում են՝ ձևավորելով անապատի մակերեսի դինամիկ լանդշաֆտ։

Ինչու է սա հետաքրքիր

Այս երևույթների դիտարկումներն օգնում են գիտնականներին ավելի լավ հասկանալ Մարսի սեզոնային փոփոխությունները, ներառյալ սուբլիմացիայի մեխանիզմները և քամիների ազդեցությունը ավազաթմբերի շարժման վրա: Այս գործընթացները նաև պատկերացում են տալիս Կարմիր մոլորակի կլիմայական պատմության և նրա ներկայիս գործունեության մասին:

Նոյեմբերի 9-ի հայտարարության կատարման դեպքում Արցախը կունենայինք, ԹՐԻՓՓ-ն էլ չէր լինի․ Հայկ Բաբուխանյան ՈՒՂԻՂ. Համախմբվում են որ ի՞նչ անեն․ Հայկ Բաբուխանյան ՈՒՂԻՂ․ Ինչու իրար ծեծեցին ուժեղներն ու դուխովները․ Հայկ Բաբուխանյան Նեոնացիզմի փաստաբան «կատակասեր» Սարիկը ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔ Տեղի ունեցավ ՍԻՄ կուսակցության 29-րդ համաժողովը ՑԱՎԱԿՑԱԿԱՆ ՈՒՂԻՂ․ Ի՞նչ ճանճ է կծել Նիկոլին․ Հայկ Բաբուխանյան Նիկոլի Արցախից հրաժարվելը տեղի ունեցավ Եվրամիության , հատկապես Ֆրանսիայի, ճնշման ներքո Ամենագաղափարական ընդդիմությունը մենք ենք․ Հայկ Բաբուխանյան ՈՒՂԻՂ. Նիկոլը յավաշ֊յավաշ ու կհանձնի Հայաստանը. Հայկ Բաբուխանյան Սա պատերազմ է հայ հավատացյալ ժողովրդի դեմ․ Հայկ Բաբուխանյան Քոչարյանական դաշինքը ոտնահարում է ոչ միայն Ղրիմի, այլեւ Արցախի իրավունքը Սրանից ավել էլ ի՞նչ անեն, հոգևորականներին կախե՞ն ծառից, գնդակահարե՞ն նրանց․ Հայկ Բաբուխանյան Ժողովուրդ ջան, մեր երկիրը մազից է կախված, եկեք փորձենք փրկել․ Հայկ Բաբուխանյան Ժողովուրդը պետք է որոշի՝ ուզում է մնալ ԵԱՏՄ-ում, թե՞ գնալ Եվրամիություն․ Բաբուխանյան Եթե Փաշինյանը դավաճանա, ինչի՞ եք իր հետ նույն սեղանի շուրջ նստում․ Բաբուխանյան (տեսանյութ) ՀՀ-ում ստորագրահավաք է սկսվել արտաքին քաղաքական հարցով հանրաքվե անցկացնելու համար Պաշտպանենք Անկախության հռչակագրի յուրաքանչյուր տառը․ Հայկ Բաբուխանյանի կոչը կուսակցություններին Ինչ նոր իրական ընդդիմություն է ձեւավորվում ԱԺ-ից դուրս․ Բաբուխանյանը փակագծեր է բացում Հայաստանի ապագան որոշվելու է ոչ թէ ԱԺ-ում, այլ հանրաքվեով. Հայկ Բաբուխանյան Ուղիղ. Նիկոլը նորից ստացավ իր երազած ընդդիմությունը. Հայկ Բաբուխանյան ՈՒՂԻՂ. Ընդդիմության մանդատապաշտությունը Ծառուկյանին հետապնդելու ժամանա՞կ է բռնում․ Բաբուխանյան Ընտրության արդյունքները Փաշինյանի հետ պայմանավորվածության հետևանք է, կամ էլ՝ անգրագիտության ՈՒՂԻՂ. Առանց փողոցային պայքարի` ՍԴ դիմելը Նիկոլի օգտին էր. Հայկ Բաբուխանյան