«Իրավունք» թերթի տպագիր համարներ

Կիբերհանցագործությունների վտանգավոր աճը Հայաստանում

Թեմա

ԻԹ ոլորտի մասնագետ Արսեն Լևոնյանը իր ՖԲ էջում գրում է. 

Հայաստանում կիբերհանցագործությունների աճը վերջին տարիներին հասել է մի տեմպի, որը նախկինում նույնիսկ կանխատեսելի չէր։ Եթե երբևէ թվում էր, թե այս վտանգը միայն զարգացած կամ խոշոր երկրներին է սպառնում, ապա այսօր արդեն մեր երկրում օրեցօր ավելանում են դեպքեր, երբ մարդիկ դառնում են խարդախության, տվյալների գողության կամ առցանց շորթման զոհ։

 

Այս աճը այնքան կտրուկ է, որ հիշեցնում է մեր բոլորին ծանոթ մի տեսարան․ երբ ջրի շշի փականը մի պահ բաց ես թողնում, սկզբում միայն օդ է դուրս գալիս՝ աննկատ, բայց հանկարծակի ջուրը սկսում է հոսել մեծ ճնշումով։ Նույնը կատարվում է նաև թվային հանցագործությունների հետ։ Երկար ժամանակ թվում էր, թե նման երևույթները մեզ չեն սպառնում, սակայն այսօր դրանք արդեն հոսում են ինչպես բացված փականից դուրս եկող ջուրը՝ արագ, ուժգին և ամեն ուղղությամբ։

 

Իմ գործունեության ընթացքում ես անձամբ բախվել եմ բազմաթիվ դեպքերի, երբ մարդիկ կորցրել են խնայողություններ, կազմակերպություններ՝ իրենց հաճախորդների տվյալները, իսկ որոշ դեպքերում՝ ամբողջական վերահսկողությունը իրենց տեղեկատվական համակարգերի նկատմամբ։ Սրանք ոչ թե վերացական կամ հեռավոր դեպքեր են, այլ կոնկրետ խնդիրներ, որոնք շատ հաճախ կարելի էր կանխել՝ տարրական զգուշություն և պաշտպանություն ցուցաբերելով։

 

Հայաստանում, ցավոք, դեռ լայն տարածում չունի այն համոզմունքը, որ թվային պաշտպանությունը պարտադիր և անհրաժեշտ ռեսուրս է։ Շատերն ի վերջո միայն տուժելուց հետո են սկսում մտածել պաշտպանական քայլերի մասին։ Այդ իսկ պատճառով կարևոր է, որ մենք՝ որպես մասնագետներ, ոչ միայն արձանագրենք խնդիրները, այլև շարունակենք բարձրաձայնել դրանց շուրջ և նպաստենք հանրային իրազեկմանը։

 

Կիբերհանցագործությունները փոխվել են, զարգացել և վերածվել ամբողջական համակարգված գործունեության՝ հաճախ հովանավորվելով նույնիսկ որոշ պետությունների կողմից։ Այս իրավիճակում անզեն և անտեղյակ օգտատերը թիրախ է։ Իսկ պաշտպանվելու միջոցը միայն մեկ բան է՝ տեղեկացվածություն։

 

Ես կոչ եմ անում ինչպես պետական կառույցներին, այնպես էլ յուրաքանչյուր անհատին՝ դիտարկել կիբեռանվտանգությունը որպես կյանքի անհրաժեշտ մաս։ Պաշտպանված լինել նշանակում է ազատ և վստահ զգալ թվային աշխարհում՝ լինի դա առցանց գնում, բանկային գործարք, թե պարզապես սովորական նամակագրություն։

 

Թվային միջավայրն այլևս խարդախների համար խաղադաշտ է դարձել։ Մեր պարտքն է՝ պաշտպանել մեր հասարակությունը, բիզնեսները, և ամենակարևորը՝ մեր քաղաքացիների անձնական անվտանգությունը։

 

ՈՒՂԻՂ. Համախմբվում են որ ի՞նչ անեն․ Հայկ Բաբուխանյան ՈՒՂԻՂ․ Ինչու իրար ծեծեցին ուժեղներն ու դուխովները․ Հայկ Բաբուխանյան Նեոնացիզմի փաստաբան «կատակասեր» Սարիկը ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔ Տեղի ունեցավ ՍԻՄ կուսակցության 29-րդ համաժողովը ՑԱՎԱԿՑԱԿԱՆ ՈՒՂԻՂ․ Ի՞նչ ճանճ է կծել Նիկոլին․ Հայկ Բաբուխանյան Նիկոլի Արցախից հրաժարվելը տեղի ունեցավ Եվրամիության , հատկապես Ֆրանսիայի, ճնշման ներքո Ամենագաղափարական ընդդիմությունը մենք ենք․ Հայկ Բաբուխանյան ՈՒՂԻՂ. Նիկոլը յավաշ֊յավաշ ու կհանձնի Հայաստանը. Հայկ Բաբուխանյան Սա պատերազմ է հայ հավատացյալ ժողովրդի դեմ․ Հայկ Բաբուխանյան Քոչարյանական դաշինքը ոտնահարում է ոչ միայն Ղրիմի, այլեւ Արցախի իրավունքը Սրանից ավել էլ ի՞նչ անեն, հոգևորականներին կախե՞ն ծառից, գնդակահարե՞ն նրանց․ Հայկ Բաբուխանյան Ժողովուրդ ջան, մեր երկիրը մազից է կախված, եկեք փորձենք փրկել․ Հայկ Բաբուխանյան Ժողովուրդը պետք է որոշի՝ ուզում է մնալ ԵԱՏՄ-ում, թե՞ գնալ Եվրամիություն․ Բաբուխանյան Եթե Փաշինյանը դավաճանա, ինչի՞ եք իր հետ նույն սեղանի շուրջ նստում․ Բաբուխանյան (տեսանյութ) ՀՀ-ում ստորագրահավաք է սկսվել արտաքին քաղաքական հարցով հանրաքվե անցկացնելու համար Պաշտպանենք Անկախության հռչակագրի յուրաքանչյուր տառը․ Հայկ Բաբուխանյանի կոչը կուսակցություններին Ինչ նոր իրական ընդդիմություն է ձեւավորվում ԱԺ-ից դուրս․ Բաբուխանյանը փակագծեր է բացում Հայաստանի ապագան որոշվելու է ոչ թէ ԱԺ-ում, այլ հանրաքվեով. Հայկ Բաբուխանյան Ուղիղ. Նիկոլը նորից ստացավ իր երազած ընդդիմությունը. Հայկ Բաբուխանյան ՈՒՂԻՂ. Ընդդիմության մանդատապաշտությունը Ծառուկյանին հետապնդելու ժամանա՞կ է բռնում․ Բաբուխանյան Ընտրության արդյունքները Փաշինյանի հետ պայմանավորվածության հետևանք է, կամ էլ՝ անգրագիտության ՈՒՂԻՂ. Առանց փողոցային պայքարի` ՍԴ դիմելը Նիկոլի օգտին էր. Հայկ Բաբուխանյան Այս ընտրություններում պարտվեցին բոլորը. Հայկ Բաբուխանյան