ԻՐԱՆԻ ՀԵՏ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ԹՐԱՄՓԻ ՀԱՄԱՐ ԳՆԱԼՈՎ ՎՏԱՆԳԱՎՈՐ Է ԴԱՌՆՈՒՄ

Այս­պի­սով, Ի­րա­նում կլի­նի՞ մեծ պա­տե­րազմ (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=333343&l=am): Ինչ­պես ա­սում էր Օս­տապ Բեն­դե­րը` «Շան­սե­րը գնա­լով մե­ծա­նում են, բայց ա­դա­մանդ­ներ այդ­պես էլ չկան»: Այն է` սպառ­նա­լիք­ներն ա­մե­նօր­յա են, օ­րա­կան մի քա­նի ան­գամ ա­մե­րիկ­յան ա­մե­նա­բարձր ղե­կա­վա­րութ­յու­նից: Բայց գո­նե ե­րեկ­վա դրութ­յամբ պա­տե­րազ­մը չկար:

Ի­հար­կե, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ, ա­սենք նաեւ Ի­րա­նում են այդ­պես գնա­հա­տում, որ այդ ա­մե­նօր­յա սպառ­նա­լիք­նե­րի, թե այս­քան նավ ենք բե­րել, այս­քան ա­վե­լա­ցավ, ի­մաս­տը Թեհ­րա­նին վա­խեց­նելն է: Բայց ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը շա­րու­նա­կում են հա­վաս­տիաց­նել. չեն վա­խե­նում, պատ­րաստ են պա­տաս­խան հար­վա­ծի: Իսկ ա­հա ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­ներն էլ պնդում են, թե Թեհ­րա­նը դա­դա­րեց­րել է «ստվե­րա­յին բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րը»` մեր­ժե­լով Վա­շինգ­տո­նի բո­լոր պա­հանջ­նե­րը: Այն է` լիո­վին հրա­ժար­վել մի­ջու­կա­յին ծրագ­րե­րից եւ ի­րա­նա­կան պրոք­սի–խմ­բա­վո­րում­նե­րի ֆի­նան­սա­վո­րու­մից, ինչ­պես նաեւ էա­պես կրճա­տել հրթի­ռա­յին ծրա­գի­րը` մտցնե­լով հե­ռա­հա­րութ­յան եւ քա­նա­կա­կան խիստ սահ­մա­նա­փա­կում: Այն է` կա­պել սե­փա­կան ձեռ­քե­րը եւ սպա­սել Իս­րա­յե­լի ո­ղոր­մա­ծութ­յա­նը:

Այդ մեր­ժու­մից հե­տո նո­րից գնդա­կը հայտն­վեց Թ­րամ­փի դաշ­տում` ի՞նչ ա­նել: Կար­ճա­ժամ­կետ օ­պե­րա­ցիա­յի տար­բե­րա­կը, որ մի քա­նի տասն­յակ հար­ված կհասց­նեն եւ կբա­ժան­վեն, կար­ծես թե գնա­լով զրո­յա­նում է: Այ­սինքն, Ի­րա­նը պաշ­տո­նա­պես հայ­տա­րա­րեց, որ ան­գամ մեկ հար­վա­ծը կհա­մա­րեն պա­տե­րազ­մի սկիզբ եւ կանց­նեն այդ տրա­մա­բա­նութ­յու­նից բխող գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի` պա­տաս­խան զանգ­վա­ծա­յին հար­ված­ներ, Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի փա­կում եւ այլն:

Իսկ մեծ պա­տե­րազ­մը, դա­տե­լով մի շարք ազ­դակ­նե­րից, Թ­րամ­փի հա­մար ի­րոք կա­րող է վատ վեր­ջա­բան ու­նե­նալ: Նախ, իս­րա­յե­լա­կան աղբ­յուր­ներն են հա­վաս­տիաց­նում, որ Ի­րանն ու­նի շատ մեծ հար­վա­ծա­յին պո­տենց­իալ: Այ­սինքն, բա­ցի հրթիռ­նե­րից, նաեւ առն­վազն 80 հա­զա­րա­նոց օ­դա­յին հե­ռա­հար ա­նօ­դա­չու­նե­րի եւ մոտ 20 հա­զա­րա­նոց  ցա­մա­քա­յին­նե­րի պա­շար: Ե­թե Իս­րա­յե­լին ան­ցած տա­րի հար­վա­ծե­լու հա­մար ա­նօ­դա­չու­ներն ու­նեին ֆունկ­ցիո­նալ սահ­մա­նա­փա­կում­ներ, ա­պա հի­մա, երբ խոս­քը մաս­նա­վո­րա­պես Պար­սից ծո­ցի, Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի եւ մեր­ձի­րա­նա­կան այլ ջրե­րի մա­սին է, դրանք կա­րող են շատ է­ֆեկ­տիվ գոր­ծել:

Դ­րան էլ գու­մա­րած, նա­խօ­րեին ու­շագ­րավ լուր հայտ­նե­ց ի­րա­նա­կան աղբ­յու­րը. «Ռու­սաս­տա­նը կա­րող է «Ցիր­կոն» հի­պեր­ձայ­նա­յին հրթի­ռի տեխ­նո­լո­գիան փո­խան­ցել Թեհ­րա­նին»: Խոս­քը այն հրթի­ռի մա­սին է, ո­րից պաշտ­պա­նութ­յուն ա­մե­րիկ­յան ՀՕՊ­–ը չու­նի: «Ն­ման հրթիռ­նե­րի օգ­տա­գոր­ծու­մը թույլ կտա Թեհ­րա­նին արդ­յու­նա­վե­տո­րեն փա­կել ծո­վա­յին հիմ­նա­կան զար­կե­րակ­նե­րը և հար­վա­ծել թշնա­մու զոր­քե­րի կենտ­րո­նա­ցում­նե­րին մինչև 1000 կմ հե­ռա­վո­րութ­յան վրա»,– գ­րում է աղբ­յու­րը: Ա­վե­լին, այդ թե­ման սկսե­ցին զար­գաց­նել նաեւ եբ­րա­յե­րեն լեզ­վով աղբ­յուր­նե­րը` հղում ա­նե­լով ԱՄՆ հե­տա­խու­զութ­յան պաշ­տոն­յա­նե­րին: Այն է, Ի­րա­նը ոչ միայն ստա­ցել է այդ նոր տեխ­նո­լո­գիա, այլ ար­դեն ու­նի «300 հի­պեր­ձայ­նա­յին հրթիռ՝ յու­րա­քանչ­յու­րը 2.1 տոն­նա մար­տագլ­խիկ­նե­րով»: Իսկ դա ըն­դա­մե­նը սպառ­նա­լի­քի տեսք չի տա­լիս ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րի ակ­նարկ­նե­րին, ո­րոնք ա­մե­րիկ­յան նա­վե­րը պատ­կե­րում են դա­գաղ­ներ բար­ձել` գրա­ռե­լով. « Պար­սից ծո­ցի խոր­քե­րը կլի­նեն «Աբ­րա­համ Լին­քոլ­նի» վերջ­նա­կան նշա­նա­կա­կե­տը»:

Այս­քա­նից էլ զատ, մի շարք միան­գա­մայն լուրջ աղբ­յուր­ներ տե­ղե­կաց­նում են, որ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը զգու­շա­նում են նաեւ չի­նա­կան գոր­ծո­նից: Այն է, այն հե­տա­խու­զա­կան տվյալ­նե­րից, ո­րոնք Ի­րա­նը ստա­նում է չի­նա­ցի­նե­րից գրե­թե օն­լայն ռե­ժի­մով: «Չի­նաս­տա­նի ռազ­մա­կան և հե­տա­խու­զա­կան ար­բան­յակ­նե­րը ներ­կա­յումս ու­շա­դիր հետ­ևում են Մեր­ձա­վոր Ար­ևել­քին, դա­սա­կար­գե­լով և գ­րան­ցե­լով զոր­քե­րի տե­ղա­շար­ժը գրե­թե ի­րա­կան ժա­մա­նա­կում... Կաս­կած չկա, որ Պե­կի­նը բազ­մա­թիվ ա­նակն­կալ­ներ է պատ­րաս­տել ԱՄՆ-ի հա­մար։ Ի­րան ար­դեն իսկ հո­սող ար­բան­յա­կա­յին տվյալ­նե­րը միայն սկիզբն են։ Ա­պա­գա­յում մենք, հա­վա­նա­բար, կտես­նենք Չի­նաս­տա­նի և Ի­րա­նի միջև խո­րա­ցող ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յուն, այդ թվում՝ ա­վե­լի զգա­յուն մա­կար­դակ­նե­րում։ Նա­խա­դե­պեր ե­ղել են, պար­զա­պես հի­շեք Starlink-ի չե­զո­քա­ցու­մը Ի­րա­նում»:

­Սա եւս մեր­կա­պա­րա­նոց սպառ­նա­լիք չի թվում, հաշ­վի առ­նե­լով այն գնա­հա­տու­մը, որ ի­րա­կա­նում Ի­րա­նում ԱՄՆ–ն հար­վա­ծում է Չի­նաս­տա­նին: Ընդ ո­րում, որ դա կա­րող է ա­նե­լ ոչ թե Ի­րա­նին հար­վա­ծե­լու, այլ ու­րիշ տար­բե­րա­կով: Այդ թվում` «ԱՄՆ-ն, հնա­րա­վոր է, հար­վա­ծի փո­խա­րեն պատ­րաստ­վում է Ի­րա­նի ռազ­մա­ծո­վա­յին շրջա­փակ­ման»: Ի­մաս­տը հաս­կա­նա­լի է` դա կկանգ­նեց­նի դե­պի Չի­նաս­տան նավ­թի ար­տա­հա­նու­մը, հաշ­վի առ­նե­լով, որ ներ­կա պա­հին ար­տա­հան­ման առ­յու­ծի բա­ժինն ի­րա­կա­նաց­վում է ծո­վով, քա­նի դեռ ողջ ծա­վա­լով չի սկսել գոր­ծել Ի­րա­նից` Չի­նաս­տան ցա­մա­քա­յին կա­պու­ղի­նե­րը»: Միայն թե սա եւս կա­րող է չաշ­խա­տել: Բանն այն է, որ վեր­ջերս Չի­նաս­տա­նը ներ­կա­յաց­րեց բեռ­նա­նա­վեր (նաեւ` տան­կեր­ներ), ո­րոնք կրում են ռազ­մա­կան պաշտ­պա­նութ­յուն: Այ­սինքն, չեն­թարկ­վե­լով ա­մե­րիկ­յան բլո­կա­դա­յին եւ բեռ­նա­նա­վերն ու­ղար­կե­լով Ի­րան, Պե­կի­նը Վա­շինգ­տո­նին թույլ չի տա սո­վո­րա­կան դե­սան­տի մի­ջո­ցով դրանք գրա­վել: ԱՄՆ­–ին կմնա դի­մել ա­վե­լի լուրջ ու­ժի, իսկ դա ար­դեն կգնա­հատ­վի հար­ձա­կում Չի­նաս­տա­նի վրա: Կգ­նա՞ նման քայ­լի Թ­րամ­փը. վտան­գա­վոր է:

­Մի խոս­քով, պա­տե­րազմ սկսե­լը հի­մա Թ­րամ­փի հա­մար շատ հեշտ է: Ամ­բողջ հարցն այն է, թե ինչ­պե՞ս է այն վեր­ջաց­նե­լու:

­Նաեւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ ար­դեն մեկ­–եր­կու ամ­սից մտնե­լու է չա­փա­զանց լուրջ ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցի մեջ, որ­տեղ Կոնգ­րե­սը կորց­նե­լու լուրջ վտանգ կա: Իսկ այդ դեպ­քում Ի­րա­նի հետ պա­տե­րազ­մը կդառ­նա իմ­պիչ­մեն­տի եւս մեկ պատ­ճառ:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Այս թեմայով Մակրոնը Թրամփի հետ պայմանավորվել է «լուրջ բանակցություններ սկսել» Ուկրաինայի հարցով Իրանի միջուկային զենք ստեղծելու վերջին զգուշացումը հղեց Մերցի կուսակցությունը պարզապես չի գոյատևի մինչև «Ռուսաստանի հետ պատերազմը» Երբ կարող է տեղի ունենալ ԱՄՆ-ի հաջորդ խոշոր հարձակումը Իրանի վրա Ոտնակոխ անելով Փաշինյանի այս հայտարարությունները` թփռոշացած ՔՊ-իստները գործող քաղաքապետ են «խաղացնում».ուր է հակակոռուպցիոնը