Ինչ էր սպասում Նիկոլը Վենսի այցից

ԱՄՆ փոխ­նա­խա­գահ Վեն­սի Հա­յաս­տան (եւ Ադր­բե­ջան) այ­ցին, ի­հար­կե, շատ էին սպա­սում ինչ­պես մեր տե­ղա­կան ա­րեւմ­տա­մետ­նե­րը, այն­պես էլ, ա­ռա­վել եւս` հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը: Կա­րե­լի է կռա­հել, թե ին­չու: Թ­րամ­փի հետ են կա­պում ինչ­պես Ադր­բե­ջա­նի հետ «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» աս­վա­ծը վերջ­նա­կա­նա­պես կնքե­լը, այն­պես էլ «Թ­րամ­փի ու­ղին» եւ Հա­յաս­տա­նում ներդ­րու­մա­յին մի շարք ծրագ­րեր, ո­րոնք պետք է դարձ­նեն ար­դեն փաս­տա­ցի սկսված նա­խընտ­րա­կան ար­շա­վի հիմ­նադ­րույթ­ներ:

«ԴԵՊԻ ԵՎՐՈՊԱ» ԿԱՐԳԱԽՈՍԸ ՉՈՒՆԻ ԵՐԲԵՄՆԻ ԷՖԵԿՏԻՎՈՒԹՅՈՒՆԸ

­Բայց ա­մե­նա­կա­րե­ւոր հար­ցը, ո­րի պա­տաս­խա­նը, ըստ ա­մե­նայ­նի, Նի­կո­լին շատ է հե­տաքրք­րում, աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան բնույ­թի է: Այ­սինքն, Թ­րամ­փը, վեր­ջա­պես, ի՞նչ ծրագ­րեր ու­նի հա­րավ­կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նի հա­մար, որ­քա­նո՞վ դրանք կա­րող են եր­կա­րա­ժամ­կետ լի­նել, կա՞ն Մոսկ­վա­յի հետ նաեւ մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նին վե­րա­բե­րող ռուս­–ա­մե­րիկ­յան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­ներ` ուկ­րաի­նա­կա­նի օ­րի­նա­կով: Ըստ այդ ա­մե­նի, կա­րո՞ղ է Թ­րամ­փը Նի­կո­լի հա­մար եր­կա­րա­ժամ­կետ (գո­նե մին­չեւ պաշ­տո­նա­վար­ման վեր­ջը, հե­տո կե­րե­ւա) տա­նի­քի դեր ու­նե­նալ, թե՞ ներ­կա­յիս հե­տաքրքր­վա­ծութ­յու­նը մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նի նկատ­մամբ ժա­մա­նա­կա­վոր է`կապ­ված Ի­րա­նի հետ: Ընդ ո­րում, հենց ընտ­րութ­յուն­նե­րի շե­մին այդ ա­մե­նից գլուխ հա­նե­լը Նի­կո­լի հա­մար ի­րոք շատ կա­րե­ւոր է, ել­նե­լով այն ընդ­հա­նուր ի­րո­ղութ­յուն­նե­րից, ո­րոնք այ­սօր ստեղծ­վել են աշ­խար­հում եւ ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ազ­դում են նաեւ մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նի վրա:

Այս­պես, թեեւ ան­ցած տա­րի նի­կոլ­յան թի­մը կտրուկ ակ­տի­վաց­րեց եվ­րո­պա­կան գի­ծը, թե­րեւս հու­սա­լով, որ դա կա­րող է ինչ­պես այս ընտ­րութ­յուն­նե­րում, այն­պես էլ հիմ­նա­կան «տա­նի­քի» դե­րում դառ­նալ գլխա­վոր ուղ­ղութ­յուն, բայց ե­րե­ւի ար­դեն թի­մի ներ­սում էլ են հաս­կա­նում, որ թույլ են տվել կո­պիտ սխալ: Եվ­րո­պան, ի­հար­կե, խոս­տում­ներ շռայ­լե­լու հար­ցում Նի­կո­լին չի նե­ղաց­նում: Դեռ միայն ան­ցած տա­րե­վեր­ջին Կալ­լա­սը 15 մի­լիոն նա­խընտ­րա­կան գու­մար խոս­տա­ցավ` «ռու­սա­կան քա­րոզ­չութ­յան» դեմն առ­նե­լու ան­վան տակ: Հի­մա էլ խոս­տա­նում են պատ­վի­րա­կութ­յուն­ներ ու­ղար­կել, հա­մա­կող­մա­նի օգ­նութ­յուն ցույց տալ: Միայն թե ամ­բողջ հարցն այն է, թե եվ­րո­պա­կան այդ խոս­տում­ներն օ­գո՞ւտ են, թե` վնաս: «Դե­պի Եվ­րո­պա» կար­գա­խո­սը, ի­հար­կե, մեղմ ա­սած`չու­նի եր­բեմ­նի է­ֆեկ­տի­վութ­յու­նը հան­րութ­յան հա­մար: Ա­վե­լին, այ­սօր շատ–­շա­տերն են Եվ­րո­պան հա­մա­րում այ­լա­սեր­վա­ծութ­յան, սա­տա­նա­յութ­յուն­նե­րի եւ բա­զում այլ ա­րատ­նե­րի որջ, եւ այդ տրա­մադ­րութ­յուն­նե­րի հա­մար շատ հզոր խթան դար­ձավ նաեւ Էպշ­տեյ­նի սկան­դա­լը: Դա էլ մի կողմ. ա­մե­նագլ­խա­վո­րը, որ Եվ­րո­պա­յից կա­րող են մեծ փո­ղեր գալ, եւ որ Բր­յու­սե­լը (կամ ա­ռան­ձին եվ­րո­պա­կան մայ­րա­քա­ղաք­ներ) կա­յուն տա­նիք կդառ­նան, ոչ մի վստա­հութ­յուն, այդ թվում, ե­րե­ւի ան­գամ հա­յաս­տան­յան իշ­խա­նա­վոր­նե­րի մոտ չի մնա­ցել: Ա­ռա­վել եւս` այս վեր­ջին օ­րե­րին, երբ բա­վա­կա­նին «տա­րօ­րի­նակ» ի­րո­ղութ­յուն­ներ են նկատ­վում Ռու­սաս­տա­նի հետ կապ­ված:

ՌՈՒՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՆԸ

Այս­պես, վստա­հութ­յու­նը, որ ռուս­նե­րը հաղ­թում են ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մում, ինչ­պես աշ­խար­հում, այն­պես էլ հա­յաս­տան­յան շար­քա­յին ընտ­րող­նե­րի, ա­սենք նաեւ իշ­խա­նա­կան վեր­նա­խա­վի մոտ հա­սել է գա­գաթ­նա­կե­տին: Ա­վե­լի կոնկ­րետ, դա ըն­կալ­վում է ար­դեն ոչ թե վստա­հութ­յուն, այլ փաստ, ո­րը այ­սօր–­վա­ղը ի­րա­կա­նութ­յուն է դառ­նա­լու: Ու դա ար­դեն այս պա­հին է ա­ռաջ բե­րել ուղ­ղա­կիո­րեն մեզ վրա ազ­դող մի շարք կոնկ­րետ գոր­ծոն­ներ: Ա­ռա­ջինն այն հա­մոզ­մունքն է, որ Մոսկ­վան, ինչ­պես պատ­մա­կան ի­րո­ղութ­յուն­ներն են հու­շում, Ուկ­րաի­նա­յում իր գոր­ծերն ա­վար­տե­լով, ան­մի­ջա­պես ան­ցում է կա­տա­րում Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սին: Այ­սինքն` այն մտա­ծե­լա­կեր­պը, ո­րը ինչ­պես հա­յաս­տան­յան, այն­պես էլ ադր­բե­ջա­նա­կան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի մոտ ձե­ւա­վոր­վեց 2022թ.­–ից սկսած, այ­սինքն, թե Մոսկ­վան Ուկ­րաի­նա­յով է զբաղ­ված, ու կա­րե­լի է այս­տեղ «խա­ղեր տալ», սկսում է թու­լա­նալ: Ու դրան նպաս­տում է նաեւ երկ­րորդ գոր­ծո­նը: Այն է` այ­սօր Եվ­րո­պան է սկսել ակ­տի­վո­րեն ա­ռաջ տա­նել Մոսկ­վա­յի հետ խո­սե­լու գա­ղա­փա­րը: Ա­վե­լին, ան­գամ ար­դեն ի­րար հետ են «քյալ­լա տա­լիս», թե ով է դառ­նա­լու Մոսկ­վա­յի հետ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րում Եվ­րո­պա­յի գլխա­վոր բա­նագ­նա­ցը: Հ­րա­պա­րա­կավ մի շարք ա­նուն­ներ են հնչել, դրան­ցից ո­մանք սկսել են «նա­խընտ­րա­կան քա­րո­զի» պես մի բան, այդ քննար­կում­ներն էլ փոր­ձեց «շա­քա­րով կտրել» նույն Կա­յա Կալ­լա­սը, թե ինչ եք խո­սում, ես եմ Եվ­րո­պա­յի գլխա­վոր բա­նագ­նա­ցը, ես էլ պետք է դառ­նամ գլխա­վոր բա­նակ­ցող: Մերցն ու Ս­թար­մե­րը մի պահ փոր­ձե­ցին դեմ խո­սել ռուս­նե­րի հետ բա­նակ­ցե­լու գա­ղա­փա­րին, եւ ան­մի­ջա­պես պարզ­վեց, որ Գեր­մա­նիա­յի 70 տո­կո­սը դեմ է Մեր­ցի կուր­սին, իսկ Ս­թար­մե­րը կանգ­նած է այ­սօր–­վա­ղը հրա­ժա­րա­կան տա­լու հե­ռան­կա­րի ա­ռաջ: Ի­հար­կե, բո­լո­րից «շուստ­րին» Նի­կո­լի եր­բեմ­նի «տա­նիք» Մակ­րոնն էր. շտա­պեց ա­ռանց Եվ­րո­պա­յին նա­յե­լու եւ հա­տուկ բա­նագ­նա­ցի ո­րո­նում­նե­րի մեջ մտնե­լու, իր սե­փա­կան ներ­կա­յա­ցուց­չին գոր­ծու­ղել Մոսկ­վա`սե­պա­րատ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­ներ ձեռք բե­րե­լու հա­մար: Եվ այդ ամ­բողջ աղ­մուկ­–ա­ղա­ղա­կը պետք է որ նի­կո­լա­կան­նե­րի մոտ եւս հարց ա­ռա­ջաց­նի` իսկ Եվ­րո­պան կա­րո՞ղ է ի­րեն «ժերտ­վա տալ», ե­թե դա պա­հան­ջի Մոսկ­վա­յի հետ լե­զու գտնե­լու ցան­կութ­յու­նը: Պա­տաս­խա­նը միան­շա­նակ է` աչքն էլ չի թար­թի: Ա­ռա­վել եւս, երբ Եվ­րո­պան այս աս­տի­ճան կորց­րել է եւ դեռ կորց­նում է իր աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կշի­ռը: Ու այս­քա­նից հե­տո էլ Բր­յու­սե­լը կա­րո՞ղ է Նի­կո­լի հա­մար հու­սա­լի տա­նիք լի­նել, բա­ցառ­վում է:

Ընդ ո­րում, ըն­դա­մե­նը ա­միս­ներ ա­ռաջ հույս կա­պե­լով Եվ­րո­պա­յի հետ, Նի­կո­լը հասց­րեց այդ հո­ղի վրա վերջ­նա­կա­նա­պես թշնա­մա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­ներ ստեղ­ծել Մոսկ­վա­յի հետ: Նույն Մոսկ­վա­յի, ո­րի հետ փոր­ձում է սի­րա­խա­ղեր սկսել Նի­կո­լի աչ­քին ժա­մա­նա­կին կա­յու­նութ­յան եւ ա­մե­նա­զո­րութ­յան խորհր­դա­նիշ դար­ձած Բր­յու­սե­լը: Ու այդ­քա­նից հե­տո այդ նույն Մոսկ­վան պարզ հարց է դնում իր ա­ռաջ` Եվ­րո­պա՞ ես հի­մա գնում, թե՞ Հա­յաս­տա­նը մնում է եվ­րա­սիա­կան ին­տեգ­րա­ցիա­յի մեջ: Ու ցան­կա­ցած պա­տաս­խան սպաս­վող ընտ­րութ­յուն­նե­րին ըն­դա­ռաջ կդառ­նա հեր­թա­կան հար­վա­ծը նի­կո­լա­կան վար­կա­նի­շին: Ա­լե­նին ու­ղար­կեց` տրա­մադ­րութ­յուն­նե­րը մի փոքր մեղ­մե­լու հա­մար, բայց դա­տե­լով այն կոշտ ըն­դու­նե­լութ­յու­նից, ո­րը նրան ցու­ցա­բե­րե­ցին, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ, որ ա­ռանձ­նա­կի հույ­սեր չկան:

Արդ­յուն­քում, միակ հույ­սը մնում է Թ­րամ­փը. պատ­րա՞ստ է Նի­կո­լի հա­մար տա­նիք դառ­նալ: Եվ այդ հար­ցի պա­տաս­խա­նի մա­սին գո­նե են­թադ­րութ­յուն­նե­րի հա­մար, ի­հար­կե, շատ կա­րե­ւոր էր Վեն­սի այ­ցը:

ԹՐԱՄՓԸ ՀԱԶԻՎ ԹԵ ՆԻԿՈԼԻՆ «ՏԱՆԻՔ» ԴԱՌՆԱ

Այս­պի­սով, ի՞նչ է խոս­տա­նում այդ այ­ցը: Լա­վա­տե­սա­կան ե­րանգ­նե­րի եւ ճոխ խոս­տում­նե­րի պա­կաս, ի­հար­կե, չկար: Բայց ի­րա­կա­նում այդ­պես էլ բաց է մնում հար­ցը, թե Թ­րամ­փը, վեր­ջին հաշ­վով, ի՞նչ ցան­կութ­յուն­ներ ու­նի հա­րավ­կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նի հետ կապ­ված: Որ­պես բիզ­նես նա­խա­գիծ` մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նը, ե­թե չկա Ռու­սաս­տա­նի եւ Ի­րա­նի ներգ­րավ­վա­ծութ­յու­նը, ի­րե­նից ա­ռանձ­նա­կի ար­ժեք չի ներ­կա­յաց­նում. քա­նիցս ներ­կա­յաց­րել ենք, որ այդ դեպ­քում «Թ­րամ­փի ու­ղի» կոչ­վա­ծը դառ­նում է ըն­դա­մե­նը մին­չեւ Կաս­պից ծով հաս­նող փա­կու­ղի, այլ ոչ թե հզոր լո­գիս­տիկ ուղ­ղութ­յուն: Հա­յաս­տա­նում ինչ­–որ ներդ­րում­ներ ա­նե­լը, ինչ­–որ ար­տադ­րութ­յուն­ներ հիմ­նե­լը եւս հա­մաշ­խար­հա­յին մասշ­տա­բի քիչ տե­սա­նե­լի գոր­ծա­ռույթ է, հա­նուն ո­րի Թ­րամ­փը հա­զիվ թե ռիս­կի են­թար­կի Մոսկ­վա­յի հետ ծրագր­ված, ինչ­պես նաեւ Զե­լենս­կին խոս­տո­վա­նեց, մոտ 12 տրի­լիոն դո­լա­րա­նոց ծրագ­րե­րը:

­Քա­ղա­քա­կան ար­ժեք, գո­նե այս պա­հին, մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նը Թ­րամ­փի հա­մար կա­րող է ներ­կա­յաց­նել: Մաս­նա­վո­րա­պես, ինչ­պես Forbes-ն­ էր վեր­ջերս գնա­հա­տում, Թ­րամ­փի հա­մար ա­ռանց­քա­յի­նը ոչ թե նույ­նիսկ Հա­յաս­տանն է, այլ` Ադր­բե­ջա­նը: Ընդ ո­րում, նա Ադր­բե­ջա­նին դի­տար­կում է ոչ թե որ­պես ան­կախ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին խա­ղա­ցող, այլ որ­պես «Ի­րա­նի վրա հյու­սի­սից ճնշում գոր­ծադ­րե­լու գոր­ծիք»: Այ­սինքն, դի­վա­նա­գի­տա­կան ​​​​ներգ­րավ­վա­ծութ­յան եւ տն­տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան քո­ղի տակ «Վա­շինգ­տո­նը ա­նընդ­հատ մե­ծաց­նում է իր ներ­կա­յութ­յու­նը Ի­րա­նի սահ­ման­նե­րի եր­կայն­քով՝ ձգտե­լով ստեղ­ծել լրա­ցու­ցիչ լծակ­ներ Իս­լա­մա­կան Հան­րա­պե­տութ­յան վրա»:

­Մո­տա­վո­րա­պես նույն միտ­քը կա­րե­լի է տես­նել նաեւ ոչ ան­հայտ Փոլ Գոբ­լի մոտ: Այ­սինքն, որ Վեն­սի այ­ցի նշա­նա­կութ­յու­նը «ԱՄՆ-ի հա­մար կար­եւոր է դառ­նում ոչ միայն այն պատ­ճա­ռով, որ եր­կու երկր­ներն էլ հե­ռա­ցել են Մոսկ­վա­յից եւ­ ա­ջակ­ցում են TRIPP-ին, այլ որ Ի­րա­նի շուրջ լար­վա­ծութ­յու­նը, ան­կաս­կած, տա­րած­վե­լու է Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի վրա»: Այ­սինքն, Վեն­սը ե­կավ, «որ­պես­զի եր­կու կող­մե­րին հա­վաս­տիաց­նի ԱՄՆ-ի ա­ջակ­ցութ­յան մա­սին եւ խ­րա­խու­սի նրանց ընտ­րած ու­ղին» մի պա­հի, երբ տա­րա­ծաշր­ջա­նից դե­պի հա­րավ առ­կա ան­կա­յու­նութ­յու­նը կա­րող է ա­րա­գո­րեն ազ­դել դրա­նից դե­պի հյու­սիս ըն­կած անվ­տան­գա­յին հաշ­վարկ­նե­րի վրա։ Ա­վե­լի կոնկ­րետ. «Կար­ծում եմ՝ Ի­րա­նի շուրջ առ­կա խնդիր­նե­րը շատ ա­վե­լի լավ են բա­ցատ­րում այ­ցի ժա­մա­նա­կը»:

Ի­մաս­տա­յին ա­ռու­մով Գոբ­լի գնա­հա­տու­մը սա է. Վեն­սը պետք է Հա­յաս­տա­նին եւ Ադր­բե­ջա­նին պա­հի ԱՄՆ­–ի հա­մար այն ցան­կա­լի կուր­սի մեջ, որ պետք ե­ղած պա­հին կա­րո­ղա­նա այս տա­րա­ծաշր­ջա­նը խա­ղար­կել ընդ­դեմ Ի­րա­նի: Այ­սինքն, որ Թ­րամ­փի ու­զածն այս­տեղ ոչ թե բիզ­նեսն է, ա­ռա­վել եւս` «տա­նիք դառ­նա­լը», այլ ի­րա­նա­կան ուղ­ղութ­յու­նը: Ու դա շա­րու­նա­կե­լու է օ­րա­կար­գում թող­նել հար­ցը, թե ի՞նչ է ա­նե­լու Թ­րամփն այս տա­րա­ծաշր­ջա­նի հետ, որ­քա­նո՞վ այն հե­տաքր­քիր կլի­նի, ե­թե Ի­րա­նի ուղ­ղութ­յամբ կա­րո­ղա­նա հաս­նել ինչ­–որ լուծ­ման: Ընդգ­ծենք` ցան­կա­ցած լուծ­ման, սկսած պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­նից, վեր­ջաց­րած` Ի­րա­նը նվա­ճե­լով:

Ընդ ո­րում, մի շարք փոր­ձա­գետ­ներ մեկ հե­տաքր­քիր հան­գա­մանք եւս մատ­նան­շում են: Այն է` Թ­րամփն այդ­պես էլ ո­րե­ւէ լուրջ հե­տաքրք­րութ­յուն Վ­րաս­տա­նի հան­դեպ չի ցու­ցա­բե­րում, ո­րից պաշ­տո­նա­կան Թ­բի­լի­սին ար­դեն տե­ղը–­տե­ղին նյար­դայ­նա­ցել է: «Պատ­ճառն այն չէ՞, որ Ի­րա­նի հար­ցում Վ­րաս­տանն է­ֆեկ­տիվ գոր­ծոն չէ»,– հարց­նում են տվյալ փոր­ձա­գետ­նե­րը: Ըստ այդմ, ե­թե վե­րա­նա ի­րա­նա­կան թե­ման, Հա­յաս­տանն ու Ադր­բե­ջա­նը նույն զրո­յա­կան հե­տաքրք­րութ­յու­նը չե՞ն ներ­կա­յաց­նի Թ­րամ­փի հա­մար:

Ե­թե այս սխե­ման է, ա­պա Նի­կո­լի հա­մար Թ­րամ­փը կա­րող է, այս­պես ա­սած, «ժա­մա­նա­կա­վոր տա­նի­քի» դեր կա­տա­րել: Ա­վե­լի ճիշտ, ոչ թե նույ­նիսկ «տա­նի­քի», այլ մի «թե­թեւ ծած­կի»: Ընդ ո­րում, որ­քա՞ն կտե­ւի այդ ժա­մա­նա­կա­վո­րը. դա­տե­լով այն սուր ի­րա­վի­ճա­կից, որն այ­սօր կա Ի­րա­նի շուրջ, հա­կա­մար­տութ­յու­նը եր­կար ժա­մա­նակ չի կա­րող մնալ ա­ռանց լուծ­ման:

Այս թեմայով Ոտնակոխ անելով Փաշինյանի այս հայտարարությունները` թփռոշացած ՔՊ-իստները գործող քաղաքապետ են «խաղացնում».ուր է հակակոռուպցիոնը Թե բա 82 միլիոն դրամ էլ դեռ ես եմ ներդրել փողոցի լայնացման և բորդուրների համար ՀՐԱՏԱՊ. ԴՕԿ կուսակցության պատվավոր նախագահ Վարդան Ղուկասյանի հայտնի փաստաբանը հայտարարությամբ է հանդես եկել ՇՏԱՊ. Նարիմանյանը ցույց է տալու այն մարդկանց, ովքեր դիմակով և առանց դիմակի բռնության են ենթարկել. Խորխոռունու սպանության հետքերով Ռուսաստանը շատ ավելի ազդեցիկ է, քան Ադրբեջանն ու Թուրքիան, հետևաբար Ռուսաստանի հետ ևս պետք է զգույշ լինել