Իրատեսակա՞ն է իսրայել–թուրքիա պատերազմը

Ի դեպ, այս օ­րե­րին մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում, բա­ցի Ի­րան–ԱՄՆ հա­կա­մար­տութ­յու­նից, եւս մեկ թե­մա է զար­գա­նում, ո­րը եւս կա­րող է ուղ­ղա­կիո­րեն ազ­դել Հա­յաս­տա­նի, ա­սենք նաեւ Նի­կո­լի քա­ղա­քա­կան ճա­կա­տագ­րի վրա:

­Բայց նախ տես­նենք, թե ինչ վի­ճակ է Ի­րա­նում: Այս­տեղ ա­մեն բան զար­գա­նում է սպա­սե­լի հու­նով: Թ­րամ­փը հայ­տա­րա­րեց իր խոս­տա­ցած բլո­կա­դան: Դա ոչ միայն ծաղ­րի եւ քննա­դա­տութ­յան նոր ա­լիք ա­ռաջ բե­րեց, այլ նաեւ ԱՄՆ նա­խա­գա­հի հա­մար հեր­թա­կան ցուգց­վան­գը: Այն է` Չի­նաս­տա­նը ռազ­մա­կան գե­րա­տես­չութ­յան մա­կար­դա­կով պար­զա­պես հայ­տա­րա­րեց, թե ի­րեն չի հե­տաքրք­րում ԱՄՆ­–ի բլո­կա­դան, ինքն ի­րա­վունք ու­նի Ի­րա­նից նավթ գնել, եւ չի­նա­կան տան­կեր­նե­րը կմտնեն ի­րա­նա­կան նա­վա­հան­գիստ­ներ: Ու հի­մա Թ­րամփն է ո­րո­շե­լու` պե՞տք է հար­ձակ­վի չի­նա­կան նա­վե­րի վրա` նոր պա­տե­րազմ սկսե­լով: Թե՞ չտես­նե­լու է տա­լու, ո­րը նրան էլ ա­վե­լի ծի­ծա­ղե­լի վի­ճա­կում կդնի: Ել­քը կար­ծես թե գտան. ակ­նարկ­ներ հնչե­ցին ԱՄՆ–Ի­րան նոր բա­նակ­ցա­յին ռաուն­դի մա­սին: Եվ այս դեպ­քում ա­մե­րիկ­յան կող­մը, ո­րը փաս­տա­ցի դեռ չգոր­ծար­կած, կորց­րեց նաեւ բլո­կա­դա­յի խա­ղա­թուղ­թը, պետք է որ ա­վե­լի զի­ջող լի­նի:

Մ­յուս կող­մից, Մոսկ­վա­յից Իս­րա­յե­լին ուղղ­ված միան­գա­մայն կոշտ հայ­տա­րա­րութ­յուն հնչեց` կապ­ված Բու­շե­րի ա­տո­մա­կա­յա­նին հնա­րա­վոր հար­վա­ծի հետ: Ն­ման հար­վա­ծը կա­րող էր Իս­րա­յե­լի հա­մար վեր­ջին մի­ջոց դառ­նալ` ԱՄՆ­–ին ի­րա­նա­կան ուղ­ղութ­յան մեջ պա­հե­լու հա­մար: Բայց ռու­սա­կան այդ նա­խազ­գու­շա­ցու­մը հու­շում է` ա­վե­լորդ տե­ղը բախ­տը չփոր­ձել:

Ըստ այդմ, սկսում է ա­ճել այն բա­նի հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը, որ Ի­րանն ու ԱՄՆ–ն կկա­րո­ղա­նան լե­զու գտնել: Եվ այն, որ Ա­րաղ­չու հետ խո­սե­լով, Լավ­րո­վը եր­կօր­յա այ­ցով մեկ­նեց Պե­կին, գա­լիս է հու­շե­լու, որ ի­րա­կա­նում կու­լո­ւար­նե­րում ա­վե­լի խոր­քա­յին սցե­նարներ են եփ­վում: Միայն թե այս­տեղ կա մեկ նյո­ւանս եւս. Թ­րամ­փը, ան­կախ դրա պատ­ճառ­նե­րից, չի կա­րող մե­նակ թող­նել Նե­թան­յա­հու­ին: Այ­սինքն, հա­սու­նա­նում է այն «Բ» պլա­նը, ո­րի մա­սին խոս­վում էր մինչ ի­րա­նա­կան պա­տե­րազմ եւ հա­մար­վում էր դրա այ­լընտ­րան­քա­յին տար­բե­րակ:

Այս­պես, հատ­կա­պես վեր­ջին օ­րերին, երբ սկսեց ա­ճել Ի­րան–ԱՄՆ լե­զու գտնե­լու հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը, զու­գա­հե­ռա­բար աչ­քի ա­ռաջ սկսե­ցին վատ­թա­րա­նալ Իս­րա­յե­լի եւ Թուր­քիա­յի հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը: Կող­մե­րը սկսել են մին­չեւ իսկ հրա­պա­րա­կա­յին դաշ­տում ի ցույց դնել փո­խա­դարձ թշնա­մութ­յունն ու ան­գամ չբա­ցա­ռել պա­տե­րազ­մը: Ար­դեն ընդ­հուպ արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի մա­կար­դա­կով: Ի­րա­նից հե­տո Իս­րա­յե­լը կա­րող է Թուր­քիա­յին թշնա­մի հայ­տա­րա­րել, ա­սում է Ֆի­դա­նը. «Իս­րա­յե­լը չի ​​կա­րող ապ­րել ա­ռանց թշնա­մու։ Մենք տես­նում ենք, որ նրանք փոր­ձում են նոր հռե­տո­րա­բա­նութ­յուն մշա­կել եւ Թուր­քիա­յին նոր թշնա­մի հայ­տա­րա­րել»:

Ընդ ո­րում, այս ֆո­նին չմո­ռա­նանք նաեւ ա­րեւմտ­յան լրատ­վա­կան դաշ­տի կան­խա­տե­սում­ներն այն մա­սին, որ ՆԱՏՕ­–ից հետ քաշ­վե­լու Թ­րամ­փի քայ­լե­րի պատ­ճառ­նե­րից թվում է, որ Իս­րա­յել–­Թուր­քիա պա­տե­րազ­մի դեպ­քում ու­նե­նա ձեռ­քերի ա­զա­տութ­յուն` ՆԱՏՕ­–ա­կան Թուր­քիա­յին թող­նե­լով, Իս­րա­յե­լին պաշտ­պա­նե­լու հա­մար:

Արդ­յուն­քում, ստա­նում ենք նման մի պատ­կեր. ե­թե «Իս­րա­յե­լը չի ​​կա­րող ապ­րել ա­ռանց թշնա­մու», եւ Ի­րա­նին հաղ­թե­լը հնա­րա­վոր չէ, ու­րեմն այդ թշնա­մին, ինչ­պես են­թադ­րում է Ֆի­դա­նը, պետք է դառ­նա Թուր­քիան: Այն, ի դեպ, շատ ա­վե­լի հար­մար թի­րախ է, քան Ի­րա­նը. չու­նի ի­րա­նա­կան հրթի­ռա­յին, ա­նօ­դա­չու­նե­րի, ներ­քին հա­մախմբ­վա­ծութ­յան, տնտե­սա­կան կա­յու­նութ­յան պո­տենց­իա­լը: Ա­մե­նա­կա­րե­ւո­րը, թի­կուն­քին չու­նի այն­պի­սի ա­ջա­կից­ներ, ինչ­պի­սիք են Չի­նաս­տանն ու Ռու­սաս­տա­նը:

Մ­յուս կող­մից, երբ Իս­րա­յե­լի հա­մար, ինչ­պես հի­մա շատ են խո­սում Թել Ա­վի­վում, «կեն­սա­կան տա­րած­քի» ա­պա­հով­ման հա­մար միակ տար­բե­րակ է դառ­նում Սի­րիա­յի հաշ­վին ընդ­լայն­վե­լը, ա­պա դա կտրուկ մե­ծաց­նում է թուրք­–իս­րա­յել­յան պա­տե­րազ­մի հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը: Իսկ այն, որ ԱՄՆ–ն շա­րու­նա­կում է մեծ քա­նա­կութ­յամբ զենք–­զի­նամ­թերք տե­ղա­փո­խել տա­րա­ծաշր­ջան, ար­դեն մեծ հարց է` Ի­րա­նի՞, թե` Թուր­քիա­յի ուղ­ղութ­յամբ օգ­տա­գոր­ծե­լու հա­մար է:

Այս ի­րա­վի­ճա­կում, թե­րեւս, Թուր­քիա­յի հա­մար միակ տար­բե­րակ կա­րող է դառ­նալ Պե­կի­նի եւ Մոսկ­վա­յի ա­ջակ­ցութ­յու­նը փնտրե­լը: Որ­քա­նո՞վ կհա­ջող­վի, դեռ կտես­նենք: Բայց այդ փոր­ձե­րը լի­նե­լու են, եւ, առ­հա­սա­րակ, Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քի եւ ՆԱՏՕ­–ի շուրջ ձե­ւա­վոր­վող այս ամ­բող­ջա­կան ֆո­նը պար­տադ­րում է Ան­կա­րա­յին մտա­ծել սե­փա­կան անվ­տան­գութ­յան հա­մա­կար­գի խոր­քա­յին տրանս­ֆոր­մա­ցիա­յի մա­սին: Ի վեր­ջո, ՆԱՏՕ–ն այ­լեւս հաս­տա­տուն հո­վա­նոց չէ, Բ­րի­տա­նիան, որ­պես եր­կա­րա­ժամ­կետ հատ­վա­ծում «թի­կունք», այ­լեւս չու­նի այն պո­տենց­իա­լը, ո­րը պահ­պա­նում էր մին­չեւ ան­ցած դա­րի 90–ա­կան­նե­րը: Իսկ ա­հա Իս­րա­յե­լի` «Իս­րա­յե­լը չի ​​կա­րող ապ­րել ա­ռանց թշնա­մու», ո­րը դառ­նում է Թուր­քիան, ե­թե Ի­րա­նի դեմ ո­չինչ ա­նել չի կա­րո­ղա­նում: Այս պատ­կե­րը հու­շում է, որ Թուր­քիա­յին պետք է եր­կա­րա­ժամ­կետ կտրված­քով հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի բա­րե­լա­վում Մոսկ­վա–­Պե­կին ա­ռանց­քի ուղ­ղութ­յամբ: Եվ որ դա կազ­դի նաեւ Ան­կա­րա­յի կով­կաս­յան քա­ղա­քա­կա­նութ­յան վրա, դա եւս սպա­սե­լի է: Ընդ ո­րում, ան­կախ այն բա­նից, որ Հա­յաս­տա­նում Թուր­քիա­յի բա­րե­կամ­ներ խա­ղա­ցող­նե­րի պա­կաս չկա:

Այս թեմայով Մերցի կուսակցությունը պարզապես չի գոյատևի մինչև «Ռուսաստանի հետ պատերազմը» Իրանը Կատարի միջոցով ԱՄՆ-ին է փոխանցել պատերազմը դադարեցնելու իր պայմանները. Ռեզայի 2023 թվականի սեպտեմբերի 19–20-ը ավարտվեց ոչ միայն պատերազմը, այլ նաև Արցախի հայկական պետականության մի ամբողջ պատմաշրջան Ռուսաստանը պատրաստ է բանակցություններ վարել Ուկրաինայի հետ, սակայն այդ ընթացքում չի դադարեցնի պատերազմը Դավիթ Իշխանյանի ուղերձը , հենց ցեղասպանության ենթարկվող անձի հայի ոգեղենություն պահելու խնդրանքն էր