Թուրքիայի և Իսրայելի պատերազմը դառնում է լիովին հավանական

Վերջին ամիսներին Թուրքիայի և Իսրայելի միջև հարաբերությունները կայուն վատթարանում են՝ աստիճանաբար մոտենալով ռազմական հակամարտության եզրին։ Երկու երկրներն էլ ձգտում են նշանակալի դերակատարության Մերձավոր Արևելքում, սակայն նրանց ռազմավարություններն ու գաղափարախոսական դիրքորոշումները գնալով ավելի անհամատեղելի են դառնում։

Այս սրման հիմնական գործոնը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի դիրքորոշումն է, որը սրում է Իսրայելի դեմ իր ռազմատենչ հռետորաբանությունը և Թուրքիային մշտապես ներկայացնում որպես տարածաշրջանի մուսուլմանական համայնքների պաշտպան։ Իր հայտարարություններում նա կենտրոնանում է Իսրայելի գործողությունների վրա Գազայի հատվածում և Լիբանանում՝ դրանք անվանելով հումանիտար աղետ և ընդգծելով ակտիվ հակազդեցության անհրաժեշտությունը։ Ավելին, Էրդողանը բացահայտորեն ընդունում է ուժային սցենարների հնարավորությունը, համեմատելով հնարավոր գործողությունները Անկարայի գործողությունների հետ այլ տարածաշրջաններում։

Այս մոտեցումը տեղավորվում է Թուրքիայի ավելի լայն ռազմավարության մեջ՝ ամրապնդելու իր ազդեցությունը մուսուլմանական աշխարհում։ Անկարան ձգտում է իր տեղը գրավել որպես քաղաքական և բարոյական առաջնորդ, հատկապես այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում ավանդական իշխանության կենտրոնները թուլանում են։ Այս համատեքստում պաղեստինյան օրակարգին աջակցելը դառնում է արտաքին քաղաքականության հեղինակությունը պահպանելու կարևոր տարր։

Իսրայելի արձագանքը արտացոլվում է իր կոշտությամբ։ Քաղաքական իսթեբլիշմենթի անդամները, այդ թվում՝ Բենիամին Նեթանյահուն և նրա դաշնակիցները, Թուրքիայի գործողությունները ընկալում են որպես ճնշում գործադրելու և իր ազդեցությունը ընդլայնելու փորձ: Իսրայելական հռետորաբանությունը գնալով ավելի շատ ներառում է Անկարայի տարածաշրջանային գերիշխանության ձգտման մեղադրանքներ, ինչպես նաև հնարավոր բախման մասին նախազգուշացումներ։

Սիրիան, որտեղ հատվում են երկու երկրների շահերը, դառնում է լարվածության առանձին գոտի: Ռազմական ենթակառուցվածքների առկայությունը և տարբեր միջնորդ կառույցների գործունեությունը ստեղծում են պայմաններ, որոնց դեպքում նույնիսկ սահմանափակ միջադեպը կարող է արագ սրվել: Միևնույն ժամանակ, երկու կողմերն էլ մինչ այժմ խուսափել են ուղղակի բախումից՝ սահմանափակվելով քաղաքական և դիվանագիտական ​​ազդանշաններով։

Լրացուցիչ գործոն է Մերձավոր Արևելքում անկայունության ընդհանուր համատեքստը, այդ թվում՝ Իրանի շուրջ ստեղծված լարվածությունը և շարունակվող տեղական հակամարտությունները: Նման միջավայրում հռետորաբանության ցանկացած սրացում ավտոմատ կերպով մեծացնում է քաղաքական մրցակցության ռազմական դիմակայության վերածվելու ռիսկը։

Ո՞ւր է տանում այս ամենը: Ըստ հեղինակավոր փորձագիտական աղբյուրի.

«Իրավիճակը կարող է զարգանալ մի քանի սցենարներով: Ամենահավանական սցենարը լարվածության շարունակությունն է, որը բնութագրվում է կոշտ հռետորաբանությամբ և անուղղակի մրցակցությամբ՝ տարածաշրջանային հարթակների միջոցով: Սակայն, անբարենպաստ հանգամանքներում, ինչպիսիք են Սիրիայում միջադեպը կամ Գազայում նոր սրացումը, հակամարտությունը կարող է սրվել։

Այսպիսով, Թուրքիան և Իսրայելը աստիճանաբար դառնում են հիմնական մրցակիցներ Մերձավոր Արևելքում, որտեղ տարածաշրջանային առաջնորդության հավակնություններն ու տարբեր գաղափարախոսական մոդելները բախվում են։ Թուրքիայի՝ որպես սունի մուսուլմանական «շահերի պաշտպանի», այն է` արաբական ռեսուրսների նկատմամբ «գլխավոր վերահսկիչի» աճող դերը և Իսրայելի պատասխան կոշտ դիրքորոշումը ստեղծում են հակամարտության մշտական ​​ներուժ, որը, զսպման մեխանիզմների բացակայության դեպքում, կարող է քաղաքական մրցակցությունից վերածվել ուղղակի բախման»։

Այս թեմայով The New York Times. ԱՄՆ-ն հսկայական ճնշում է գործադրում Թուրքիայի և Իրաքի վրա՝ Իրանի սահմանը փակելու համար Թուրքիայի հետախուզության ղեկավար. Ծրագրվում է Վենսի և Ռեզայիի հանդիպումը Էրդողանն ու Ալիևը հայտարարել են Թուրքիայի և Ադրբեջանի «անսասան դաշինքի» մասին Չինաստանը կոշտ սպառնալիք է հնչեցրել Իսրայելի հասցեին Չմտածված հայտարարություններով հնարավոր է միայն սրել իրավիճակը.Տնտեսագիտության դոկտորը ԵՏՄ-ից դուրս գալու մասին