Նիկոլի ու Ալիեվի խաղերը չէ, որ վերջում որոշելու են մեր երկրի ապագան

Նոր Սահ­մա­նադ­րութ­յու­նը չպետք է հղում պա­րու­նա­կի ան­կա­խութ­յան հռչա­կագ­րին։ Այս մա­սին հեր­թա­կան ան­գամ հայ­տա­րա­րել է Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը։ Ա­վե­լին, ըստ նրա` «Ե­թե շա­րու­նա­կում ենք Ղա­րա­բաղ­յան շար­ժու­մը, դա նշա­նա­կում է, որ վերսկ­սում ենք կոնֆ­լիկտն Ադր­բե­ջա­նի հետ: Ե­թե վերսկ­սում ենք կոնֆ­լիկտն Ադր­բե­ջա­նի հետ, դա նշա­նա­կում է ար­դեն, որ խա­ղա­ղութ­յու­նը հնա­րա­վոր չէ»: Իսկ դա, ըստ Նի­կո­լի, նշա­նա­կում է ըն­դու­նել Արեւմտ­յան Հա­յաս­տա­նի, ծո­վից ծով Հա­յաս­տա­նի մա­սին խո­սույ­թը:

ՆԻԿՈԼԸ ԼՐԻՎ ԲԱՑ Է ԽԱՂՈՒՄ

Այս­պի­սով, ռազ­մա­վա­րութ­յու­նը, ո­րով Նի­կո­լը պատ­րաստ­վում է ա­ռաջ գնալ, ե­թե նո­րից հայտն­վի Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պե­տի ա­թո­ռին, ա­ռա­վել քան հստակ է. պետք է ու­րա­նալ այն ա­մե­նը, ո­րը վեր­ջին 100 տա­րի­նե­րին հայ ժո­ղովր­դի եւ պե­տա­կա­նութ­յան հիմքն է հան­դի­սա­ցել: Քա­ղա­քա­կան տեր­մի­նա­լո­գիա­յով դա նշա­նա­կում է մեկ բան` թուր­քա­կան վեկ­տոր: Ընդ ո­րում` ա­սել, թե այդ ու­րա­ցում­նե­րին գնա­լը, Նի­կո­լի ա­սած, «խա­ղա­ղութ­յու­նը» դարձ­նում է հնա­րա­վոր, ա­ռա­վել քան միա­միտ բան կլի­ներ: Նախ, որ­քան էլ որ Նի­կո­լը հա­մա­ռո­րեն խո­սում է «խա­ղա­ղութ­յուն» տեր­մի­նից, մեկ է, նրա խոս­տա­ցած «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գի­րը», ո­րը պետք է դրվեր դրա տակ, չկա ու չկա: Այ­սինքն, ե­թե նա ան­ցած ընտ­րութ­յուն­նե­րում հենց այդ միտքն էր ա­ռաջ­նա­յին դարձ­րել` «ինձ ընտ­րեք, որ խա­ղա­ղութ­յան հաս­նենք», ա­պա կա­ռա­վար­ման իր այս շրջա­փու­լում դա տե­ղի չու­նե­ցավ, չնա­յած այն բա­զում խոս­տում­–ու­րա­ցում­նե­րին, ո­րոնք նա տվեց թուրք­–ա­զե­րիա­կան տան­դե­մին: Այ­սինքն, չկա նաեւ այն ե­րաշ­խի­քը, որ Սահ­մա­նադ­րութ­յան մա­կար­դա­կով ու­րա­նա­լով մեր երկ­րի հար­յու­րամ­յա կուր­սը, նրա ա­սած խա­ղա­ղութ­յու­նը կլի­նի:

Ա­ռա­վել եւս, երբ սրան ենք միաց­նում թարմ փաս­տը: Այն է. Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան 111-րդ տա­րե­լի­ցի շե­մին հայտ­նի դար­ձավ, որ Նի­կո­լի ա­զե­րի «խա­ղա­ղա­սեր գոր­ծըն­կե­րը» Ս­տե­փա­նա­կեր­տում ոչն­չաց­րել է Սուրբ Աստ­վա­ծա­մոր Հո­վա­նու ե­կե­ղե­ցին: Այն, որ սա Ար­ցա­խի հայ­կա­կան ար­մատ­նե­րի լիո­վին ոչն­չաց­նե­լու քա­ղա­քա­կա­նութ­յան դրվագ­նե­րից է, ե­րե­ւի երկ­րորդ կար­ծիք չլի­նի: Նաեւ, որ Ար­ցա­խը մին­չեւ վերջ մար­սե­լու դեպ­քում, թուրք­–ա­զե­րիա­կան հա­յաց­քը լիո­վին շրջվե­լու է դե­պի Ս­յու­նիք եւ ոչ միայն: Ու թե այդ ի­րա­վի­ճա­կում ինչ է նշա­նա­կում ներ­սից մեր ար­մատ­նե­րը վա­ռե­լը, ին­չի մա­սին գործ­նա­կա­նում բա­ցա­հայտ է խոս­վում, ե­րե­ւի ան­գամ մեկ­նա­բա­նե­լու կա­րիք չկա:

Ա­հա այս ֆո­նին, Փա­շին­յա­նը մեկ այլ կա­րե­ւոր հար­ցում եւս կոնկ­րե­տա­ցում մտցրեց: Թե իր պատ­կե­րաց­մամբ, Հա­յաս­տա­նը որ դեպ­քում պաշ­տո­նա­պես կդի­մի Եվ­րա­միութ­յա­նը՝ Միութ­յան լիար­ժեք ան­դամ դառ­նա­լու հար­ցով: Հաս­կա­նա­լի է, այն դեպ­քում, ե­թե նրան հա­ջող­վի վե­րար­տադր­վել: Եր­կար–­բա­րակ եվ­րո­պա­ցի­նե­րին գո­վեր­գե­լով, նա հա­սավ այս մտքին. «Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը շա­րու­նա­կե­լու է Եվ­րո­պա­կան միութ­յանն ան­դա­մագր­վե­լու չա­փա­նիշ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խա­նե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ բա­րե­փո­խում­նե­րի ի­րա­կա­նա­ցու­մը, մինչեւ այդ չա­փա­նիշ­նե­րին լիար­ժեք հա­մա­պա­տաս­խա­նե­լը։ Երբ Հա­յաս­տա­նը կհա­մա­պա­տաս­խա­նի այդ չա­փա­նիշ­նե­րին, ԵՄ-ին ան­դա­մագր­վե­լը կդառ­նա քա­ղա­քա­կան ո­րոշ­ման հարց եւ կախ­ված կլի­նի նրա­նից, թե արդ­յոք ԵՄ–ն պատ­րա՞ստ է ըն­դու­նել Հա­յաս­տա­նին։ Ե­թե ա­յո՝ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը կդի­մի ԵՄ-ի լիար­ժեք ան­դամ դառ­նա­լու հա­մար...»: Ընդ ո­րում, նա այս ան­գամ հստակ ֆիք­սեց, որ պարզ գի­տակ­ցում է` հնա­րա­վոր չէ միա­ժա­մա­նակ լի­նել թե՛ Եվ­րա­սիա­կան տնտե­սա­կան միութ­յան ան­դամ, թե՛ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան ան­դամ, մի բան, որն ա­ռաջ­նե­րում փոր­ձում էին սղաց­նել «ե՛ւ­–ե՛ւ» սխե­մա­յի տակ, թե ինչ եք ա­սում, Ռու­սաս­տա­նը մեր դա­րա­վոր բա­րե­կամն է, մենք նրա­նից չենք հրա­ժար­վում: Ու հի­մա պարզ ա­սում է` լավ էլ կհրա­ժար­վեն, ե­թե ԵՄ­–ից մի թե­թեւ «շվվաց­նեն»: «Բայց քա­նի դեռ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան հետ մո­տարկ­ման, ԵՄ ան­դա­մակ­ցութ­յան չա­փա­նիշ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խա­նե­լուն ուղղ­ված բա­րե­փո­խում­նե­րը հա­մա­տե­ղե­լի են Եվ­րա­սիա­կան տնտե­սա­կան միութ­յան ան­դամ լի­նե­լու հետ, Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը կշա­րու­նա­կի մնալ ԵԱՏՄ ան­դամ եւ կ­զար­գաց­նի առեւտ­րատն­տե­սա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը նրա ան­դամ երկր­նե­րի հետ»,- նշում է Նի­կո­լը: Սա ար­դեն ան­գամ «շուստ­րիութ­յուն» չէ, այլ Մոսկ­վա­յին ձեռք առ­նե­լու պես մի բան է: Այս ի­մաս­տով. քա­նի դեռ այլ տեղ մեզ չեն կան­չում, կմնանք ձեզ հետ, որ փող աշ­խա­տենք: Բայց ի­մա­ցեք, հենց «շվվաց­նեն», կվա­զենք նրանց մոտ: Ու այս­տե­ղից շատ պարզ հարց է ա­ռա­ջա­նում` իսկ Մոսկ­վա­յին պե՞տք է նման դաշ­նա­կից, որն ան­համ­բեր «շվվաց­նե­լուն» է սպա­սում:

Էլ չա­սած հար­ցի մյուս կող­մի մա­սին. իսկ այդ ո՞ր մի «եվ­րա­չա­փա­նիշ­նե­րի» եւ «անհ­րա­ժեշտ բա­րե­փո­խում­նե­րի» մա­սին է խո­սում Նի­կո­լը: Այն նույն չա­փա­նիշ­նե­րի՞, ո­րոնք այս պա­հին Եվ­րո­պան է կա­մաց–­կա­մաց սկսում հա­մա­րել իր հա­մար կոր­ծա­նա­րար: Օ­րի­նակ այն, որ Բր­յու­սե­լից պետք է հրա­մա­յեն` սրա­նից գազ մի գնիր, նրա­նից գնիր, ե­թե ան­գամ նա գազ չու­նի քեզ վա­ճա­ռե­լու:

Այս­պի­սով, հան­րա­գու­մա­րում Նի­կո­լը շատ հստակ ընդգ­ծեց այն կուր­սը, ո­րը կու­նե­նանք նրա վե­րար­տադր­ման դեպ­քում: Այն է` ազ­գա­յին կու­րսից հրա­ժար­վե­լու, այն է` «վի­լա­յե­թաց­ման» վատ քո­ղարկ­ված տար­բե­րակ, դա հա­մե­մե­լով «դե­պի Եվ­րո­պա» կեղծ գա­ղա­փար­նե­րի ներ­քո երկ­րի անվ­տան­գութ­յան վեր­ջին նշույլ­նե­րը վտան­գի տակ դնե­լով: Այլ բան չես ա­սի, երբ խո­սում են «եվ­րաար­ժեք­նե­րի» մա­սին, աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­լով հա­րեւ­ան Վ­րաս­տա­նի օ­րի­նա­կը, ո­րին այդ նույն «եվ­րաար­ժեք­նե­րի» ներ­քո պար­տադ­րում էին Ռու­սաս­տա­նի հետ պա­տե­րազ­մի մեջ մտնել:

ԻՆՉՈՎ Է ԶԲԱՂՎԱԾ ԱԼԻԵՎԸ

Ու նման ի­րա­վի­ճա­կը մեր երկ­րի հա­մար էլ ա­վե­լի է ծան­րա­նում, հաշ­վի առ­նե­լով այն միան­գա­մայն պրագ­մա­տիկ կուր­սը, որն այ­սօր ի­րա­կա­նաց­նում է Ա­լիե­ւը:

Օ­րերս նա հեր­թա­կան ան­գամ գո­վեր­գեց այն «պատ­մա­կան ա­ռա­ջըն­թա­ցը», ո­րը ձեռք է բեր­վել անց­յալ տար­վա օ­գոս­տո­սին Վա­շինգ­տո­նում կա­յա­ցած գա­գաթ­ա­ժո­ղո­վի ժա­մա­նակ: Ու ան­մի­ջա­պես էլ հեր­թա­կան ան­գամ ֆիք­սեց, որ այդ «ա­ռա­ջըն­թա­ցը» լայն դուռ է բա­ցում «Մի­ջին մի­ջանց­քի» հա­մար, ո­րը, չմո­ռա­նանք, «Թ­յուր­քա­կան մի­ջանցք» հաս­կա­ցութ­յան «փա­թե­թա­վո­րում­նե­րից» մեկն է: Ընդ ո­րում, ե­թե ան­գամ «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցք» հաս­կա­ցութ­յունն այդ­տեղ փո­խա­րին­վում է «Թ­րամ­փի ու­ղիով», դա բան չի փո­խում:

Ա­լիե­ւի այդ հայ­տա­րա­րութ­յունը, չնա­յած, նոր բան չի պա­րու­նա­կում, բայց հենց դա է գլխա­վոր նո­րութ­յու­նը: Այ­սինքն, ա­մեն դեպ­քում Հեյ­դա­րո­վի­չը, ան­կախ այն տե­ղա­շար­ժե­րից, ո­րոնք տե­ղի են ու­նե­նում մեծ տա­րա­ծաշր­ջա­նում, տե­սա­նե­լի դիր­քե­րում է պա­հում Ա­րե­ւելք–Ա­րեւ­մուտք կո­մու­նի­կա­ցիոն սխե­ման, ո­րը Ի­րանն ու Ռու­սաս­տա­նը հա­մա­րում են թշնա­մա­կան: Բայց չնա­յած դրան, Ա­լիե­ւի մոտ նաեւ պարզ տե­սա­նե­լի է զգու­շա­վո­րութ­յու­նը, ել­նե­լով ի­րա­վի­ճա­կին ա­րա­գո­րեն հար­մար­վե­լու անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նից: Այս­պես, այն պա­հին, երբ Նի­կոլն ար­դեն միան­շա­նակ է խո­սում «դե­պի Եվ­րո­պա» սցե­նա­րի մա­սին, Ա­լիե­ւի մոտ ի­րա­վի­ճա­կին տրվող ար­ձա­գան­քը բո­լո­րո­վին այլ դի­նա­մի­կա­յով է: Մի կող­մից, ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը խո­սում են, որ Ադր­բե­ջա­նը կա­րող է վե­րած­վել Ի­րա­նի դեմ ցա­մա­քա­յին հար­ձակ­ման պալց­դար­մի, ին­չը հու­շում է, որ այդ ուղ­ղութ­յամբ Ա­լիե­ւը ո­րո­շա­կի քայ­լեր ի­րա­կա­նաց­նում է: Բայց դրան զու­գա­հեռ էլ, ինչ­պես Politico-ն­ է պնդում` վկա­յա­կո­չե­լով Պետ­դե­պար­տա­մեն­տին, ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մի արդ­յուն­քում. «Ադր­բե­ջա­նում նախ­կի­նում զգա­լիո­րեն բա­րե­լավ­վող հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը լա­վա­գույն դեպ­քում նույն հար­թութ­յան վրա են եւ, կար­ծես, վատ­թա­րա­նում են»: Ու նշված դրվագ­նե­րը ոչ թե բա­ցա­ռութ­յուն­ներ են, այլ օ­րի­նակ­ներ, երբ մի ձեռ­քով Ա­լիեւն աշ­խա­տում է ա­մե­րիկ­յան ուղ­ղութ­յան վրա, մյու­սով` ռուս­–ա­մե­րիկ­յան, դեռ չհաշ­ված այն խոր­քա­յին խա­ղե­րը, ո­րոնք կան Իս­րա­յե­լի եւ Թուր­քիա­յի հետ կապ­ված: Այ­սինքն, ո՞ր ուղ­ղութ­յամբ կզար­գա­նա ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը, Բա­քուն մա­նեւ­րե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը պահ­պա­նում է: Ու, թե­րեւս, ան­գամ հա­մե­մա­տել պետք չէ այն «քա­ղա­քա­կա­նութ­յան» հետ, ո­րը վա­րում է Նի­կո­լը:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Չ­նա­յած, մեկ բան նույնն է ինչ­պես Նի­կո­լի, այն­պես էլ` Ա­լիե­ւի մոտ: Եր­կուսն էլ ըն­դա­մե­նը ի­րա­վի­ճա­կին հե­տե­ւող­նե­րի դիր­քե­րում են, այ­սինքն` ա­ռա­վե­լա­գույ­նը, ո­րին կա­րող են հաս­նել, նույ­նիսկ ոչ թե ե­ղած ընդ­հան­րա­կան ի­րա­վի­ճա­կին հա­մա­պա­տաս­խան դիրք ընտ­րելն է, այլ մե­խա­նի­կո­րեն այդ դիր­քում հայտն­վե­լը:

Ա­մեն դեպ­քում, ներ­կա պա­հին տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ի­րո­ղութ­յուն­նե­րը են­թարկ­վել են մեկ էա­կան տրանս­ֆոր­մա­ցիա­յի. Ի­րանն ակն­հայ­տո­րեն դար­ձել է պե­տութ­յուն, ո­րի «կար­միր գծե­րը» հաշ­վի չառ­նել գործ­նա­կա­նում չի կա­րո­ղա­նում ան­գամ ԱՄՆ–ն: Ու չմո­ռա­նանք, որ ի­րա­նա­կան «կար­միր գծե­րի» թվում է նաեւ «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քը», ե­թե ան­գամ այն ան­հա­ջող քո­ղար­կում են «Թ­րամ­փի ու­ղի» ան­վան տակ: Ի­հար­կե, ե­թե Թ­րամ­փին հա­ջող­վի անհ­նա­րին թվա­ցո­ղը` Ի­րա­նին ծնկի բե­րե­լը, կու­նե­նանք այլ պատ­կեր: Հի­մա մյուս պատ­կերն է` Ի­րա­նը դառ­նում է հա­մաշ­խար­հա­յին չորս հիմ­նա­կան «հարց լու­ծող­նե­րից» մե­կը` «Թ­րամ­փի ու­ղու» իր «հաստ կար­միր գծով» հան­դերձ:

Արդ­յուն­քում, նո­րից ակն­հայտ է մեկ փաստ. ո՞ւր կգնան ի­րա­նա­կան եւ ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազմ­նե­րը, հենց դա է ո­րո­շե­լու մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի ա­պա­գան, այլ ոչ թե Նի­կո­լի ու Ա­լիե­ւի խա­ղե­րը:

Այս թեմայով Ռուսաստանը կարող է հարձակվել ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրի վրա առաջիկա ամիսներին. Դանիայի պաշտպանության նախարար Այն, ինչ տեղի է ունենում Արցախի տարածքում, մեր ժամանակների ամենամասշտաբային մշակութային ցեղասպանություններից մեկն է Վիրավոր իմ Հայաստան, դու դեռ ուղղելու ես քո ողնաշարը Թող մեր եռագույնը միշտ հպարտ ծածանվի ազատ և խաղաղ երկնքի տակ ՇՏԱՊ. 36-ամյա գործարարին մահացած են գտել. Հրապարակ