ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ԿԱՆԳՆԵՑՆԵԼՈՒ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՓՈՐՁԸ

Թ­րամ­փի դեմ նա­խօ­րեին տե­ղի ու­նե­ցած հեր­թա­կան մա­հա­փոր­ձի հետ կապ­ված` հե­տաքր­քիր վար­կած են ա­ռաջ քա­շում ի­րա­նա­կան ո­րոշ աղբ­յուր­ներ (Տես նաեւ https://iravunk.com/?p=339415&l=am): Այս­պի­սով, թեեւ Թ­րամփը հիմ­քեր չի տես­նում` տե­ղի ու­նե­ցածն Ի­րա­նի հետ կա­պե­լու հա­մար, բայց ա­հա ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը հե­տաքր­քիր միտք են հու­շում: Ըստ այդմ, որ Թ­րամ­փը սկսել է հան­գել այն մտքին, որ Ի­րա­նի հար­ցով ու­ժա­յին կամ պար­տադ­րան­քա­յին լուծ­ման չի կա­րող հաս­նել եւ պետք է ռեալ կոմպ­րո­մի­սի գնալ: Եվ այս հար­ձա­կու­մը ե­կավ նրան հի­շեց­նե­լու, որ ԱՄՆ նա­խա­գա­հը միան­գա­մայն խո­ցե­լի է, ա­ռա­վել եւս, երբ նրան պաշտ­պա­նող­նե­րը «պա­տա­հա­բար» կա­րող են այս­պես խայ­տա­ռա­կո­րեն ձա­խող­վել, որ թույլ են տա­լիս զին­ված ան­ձանց հաս­նել այն վայ­րին, որ­տեղ ԱՄՆ նա­խա­գա­հը ու­ղիղ հա­սա­նե­լիութ­յան վի­ճա­կում է:

Տ­րա­մա­բա­նութ­յու­նը սա է. ե­թե Թ­րամփն ի­րոք ցան­կա­նում է պա­տե­րազ­մը դա­դա­րեց­նել, ա­պա կգտնվեն ան­ձինք, ո­րոնք կա­րող են փոր­ձել ան­գամ նրան լիկ­վի­դաց­նե­լու գնով դա թույլ չտալ եւ ի ցույց են դնում, որ դրա հնա­րա­վո­րութ­յունն ու­նեն: Ակ­նար­կը, թե­րեւս, Նե­թան­յա­հու­ին է վե­րա­բե­րում, հաշ­վի առ­նե­լով, որ ներ­կա վի­ճա­կում պա­տե­րազ­մը կանգ­նեց­նելն ա­մե­նա­շա­տը ան­ձամբ նրան է հար­վա­ծե­լու. կա­րող է մին­չեւ կյան­քի վեր­ջը բան­տից դուրս չգալ: Ս­րան զու­գա­հեռ, նա­խօ­րեին Իս­րա­յե­լի եր­կու նախ­կին վար­չա­պետ­նե­րը՝ Լա­պի­դը եւ Բե­նե­թը, հայ­տա­րա­րե­ցին, որ միա­վոր­վել են Նե­թան­յա­հո­ւին տա­պա­լե­լու հա­մար: «Մենք միա­վոր­վում ենք ընտ­րութ­յուն­նե­րում հաղ­թե­լու եւ­ ու­ժեղ, կա­յուն ​​կա­ռա­վա­րութ­յուն ստեղ­ծե­լու հա­մար»,- հայ­տա­րա­րում է Յաիր Լա­պի­դը: Ու մեծ հարց է` իր ար­դեն մշտա­կան պա­տե­րազ­մա­կան հա­կում­նե­րով Նե­թան­յա­հո՞ւն է Թ­րամ­փին ա­վե­լի հո­գե­հա­րա­զատ, թե՞ գե­րա­դա­սում է Իս­րա­յե­լի հետ հե­տա­գա հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը կա­ռու­ցել այլ ան­ձանց հետ:

­Բայց, ե­թե ա­ռաջ գնանք այն տրա­մա­բա­նութ­յամբ, թե Թ­րամ­փը փոր­ձում է կանգ­նեց­նել ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը, ա­պա ա­մե­նաա­ռաջ­նա­յին հարցն այն է, թե դրա հնա­րա­վո­րութ­յու­նը կա՞: Նախ, օ­րերս ա­մե­րիկ­յան պաշ­տո­նա­կան փաս­տաթղ­թե­րում վեր­ջա­պես ֆիքս­վեց այն տես­լա­կա­նը, թե ԱՄՆ-ն Ի­րա­նի դեմ պա­տե­րազմ է սկսել Իս­րա­յե­լի խնդրան­քով: Սա ցու­ցադ­րա­կան ակ­նարկ է, որ Թ­րամ­փը, ել­նել­ով ԱՄՆ-ի շա­հե­րից, Ի­րա­նի հետ ինչ-որ ա­ռանձ­նա­կի խնդիր­ներ չի տես­նում, այն է` կա­րե­լի է գտնել «դեմ­քը փր­կող» տար­բե­րակ եւ պա­տե­րազ­մը վեր­ջաց­նել:

Եվ մյուս կող­մից, այն «տա­րօ­րի­նակ» ակ­տի­վութ­յու­նը, որն այս օ­րե­րին դրսե­ւո­րում է Ի­րա­նի արտ­գործ­նա­խա­րա­րը, իր հեր­թին է հե­տաքր­քիր մտքեր ա­ռա­ջաց­նում: Այս­պես, Ա­րաղ­չին վեր­ջին օ­րե­րին հե­տաքր­քիր «ճա­նա­պար­հոր­դութ­յան» մեջ է: Նախ` նա Իս­լա­մա­բա­դում էր: Չ­նա­յած դրան, այն­տեղ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի հետ հան­դի­պում չե­ղավ, բայց Թ­րամ­փը դա բա­վա­կա­նին հան­գիստ ըն­դու­նեց: Տ­պա­վո­րութ­յունն այն է, որ պետք էր միջ­նոր­դի` Պա­կիս­տա­նի մի­ջո­ցով ինչ-որ բան փո­խան­ցել Վա­շինգ­տո­նին, ո­րը ե­ղավ «ձեռ­քից` ձեռք» տար­բե­րա­կով: Պա­կիս­տա­նից Ա­րաղ­չին մեկ­նեց Օ­ման, ո­րը եւս տրա­մա­բա­նա­կան է. Օ­մա­նը Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի «հա­մա­սե­փա­կա­նա­տերն» է Ի­րա­նի հետ միա­սին: Այ­սինքն, ե­թե կա Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի նոր կար­գա­վի­ճա­կի հարց, ա­պա պետք է դա նաեւ Օ­մա­նի հետ ճշգրտել: Այս­տե­ղից, տա­րօ­րի­նակ է, բայց վե­րա­դար­ձավ Իս­լա­մա­բադ, ին­չը Օ­մա­նում պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րը եւս Վա­շինգ­տո­նին հասց­նե­լու տեսք ու­նե­ր: Վեր­ջա­պես, ե­րեկ Արաղ­չին թռավ Սանկտ Պե­տեր­բուրգ` նա­խա­գահ Պու­տի­նի հետ հան­դիպ­ման: Իսկ սա նշա­նա­կում է, որ ըն­թա­նում է մի գոր­ծըն­թաց, որ­տեղ ի­րա­կա­նում Իս­լա­մա­բա­դը, թեեւ դեռ հա­մար­վում է միջ­նորդ, սա­կայն ըն­դա­մե­նը «խոսք տա­նող-բե­րո­ղի» կար­գա­վի­ճա­կում է, եւ ա­վե­լի խոր­քա­յին գոր­ծըն­թաց­ներ են ըն­թա­նում Մոսկ­վա­յի մաս­նակ­ցութ­յամբ: Ընդ ո­րում, մինչ Ա­րաղ­չու ՌԴ ժա­մա­նու­մը, Թ­րամ­փը եւս տե­ղե­կաց­րեց, որ խո­սել է Պու­տի­նի հետ:

Այ­սինքն, այս ամ­բողջ շարժն ակ­նարկ է, որ ի­րա­նա­կան թե­մա­տի­կա­յով շատ ակ­տիվ կու­լի­սա­յին քննար­կում­ներ են ըն­թա­նում: Ա­վե­լին, ան­գամ տա­րած­վել են խո­սակ­ցութ­յուն­ներ Ի­րա­նի ա­ռա­ջար­կած բա­նակ­ցա­յին մե­խա­նիզ­մի մա­սին. հաս­տա­տել Ի­րա­նի եւ Լի­բա­նա­նի դեմ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րը դա­դա­րեց­նե­լու գա­ղա­փա­րը, ա­պա անց­նել Հոր­մու­զի ներ­ղու­ցի կար­գա­վի­ճա­կի, հա­կաի­րա­նա­կան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի եւ մյուս հար­ցե­րին: Այս ա­մե­նը հաս­տա­տե­լով, նոր միայն սկսել ա­մե­նա­վի­ճա­հա­րույց` մի­ջու­կա­յին թե­մա­յով քննար­կում­նե­րը:

Թ­րամ­փի հա­մար սա կա­րող է ըն­դու­նե­լի տար­բե­րակ դառ­նալ. դա «դեմ­քը մաք­րող» տար­բե­րակ է, ա­ռա­վել եւս, որ հաշ­տութ­յան պա­րա­մետ­րե­րի մի զգա­լի մասն ար­դեն հա­մա­ձայ­նեց­վել է, իսկ Իրա­նի ա­ռա­ջար­կը` էս­կա­լա­ցիան մեղ­մել աս­տի­ճա­նա­բար, ի­րա­վի­ճա­կը կա­ռա­վա­րե­լիութ­յան մեջ է պա­հում: Այ­լընտ­րան­քը` պա­տե­րազ­մը շա­րու­նա­կե­լը մնում է ան­ցան­կա­լի:

Ա­հա այս ընդ­հան­րա­կան պատ­կե­րը գա­լիս է հու­շե­լու, որ պա­տե­րազ­մը կանգ­նեց­նե­լու ի­րա­կան տար­բե­րակ ներ­կա պա­հին ի­րոք կա: Իսկ ա­հա Նե­թան­յա­հուն մեկ ան­գամ կա­րո­ղա­ցավ այդ շան­սը ձա­խո­ղել` սրե­լով լի­բա­նան­յան պա­տե­րազ­մը, թե` այս հար­ցը պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րի մեջ չկար: Երկ­րորդ ան­գամ այդ տրյու­կը հա­զիվ թե աշ­խա­տի. Լի­բա­նա­նի հար­ցը Ի­րա­նի ա­ռա­ջարկ­նե­րում շատ հստակ է ընդգծ­ված: Այ­սինքն, կա­րող է պա­տե­րազ­մը շա­րու­նա­կե­լու հար­ցում «վեր­ջին տար­բե­րա­կի» կար­գա­վի­ճակ ու­նե­նալ Թ­րամ­փին ֆի­զի­կա­պես ոչն­չաց­նե­լու սպառ­նա­լիք ցու­ցադ­րե­լու վար­կա­ծը, ո­րի մա­սին  ակ­նար­կում են ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը: Ու­ստիեւ տես­նենք, թե դա որ­քա­նով է ռեալ:

Այս թեմայով Մերցի կուսակցությունը պարզապես չի գոյատևի մինչև «Ռուսաստանի հետ պատերազմը» Զապորոժեում հիմնահատակ այրվել է հերթական առեւտրի խոշոր կենտրոնը (Տեսանյութ) Փաշինյանը նպատակ ունի կտրել թաղման նպաստները Իրանը Կատարի միջոցով ԱՄՆ-ին է փոխանցել պատերազմը դադարեցնելու իր պայմանները. Ռեզայի Ռուսաստանը Դնեպրոպետրովսկում ոչնչացրել է հերթական առևտրի կենտրոնը