Այս կասկածելի Աննա Հակոբյանը

Հակակոռուպցիոն ազգային նախաձեռնություն (aniarm.info)

Աննա Հակոբյանը ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախկին քաղաքացիական կինն է։ Նրանց հարաբերությունները գրանցված չէին, ինչպես և նրա դերը իշխանության մեջ։ Եվ այստեղ է թաքնված պարադոքսը. չունենալով պաշտոնական կարգավիճակ՝ նա մի քանի տարի շարունակ մնաց երկրի ամենաերևացող ու կոնֆլիկտային դեմքերից մեկը։ Որտեղ հայտնվում էր Հակոբյանը, այնտեղ գրեթե անխուսափելիորեն սկանդալ էր ծագում։ Կտրուկ հայտարարություններ։ Նախաձեռնություններ՝ ռեսուրսներով, բայց առանց թափանցիկության։ Ցանկացած ոչ պաշտոնական դերի շրջանակներից համակարգված կերպով դուրս եկող վարքագիծ։

44-օրյա պատերազմի ժամանակ այս գիծը հատկապես կտրուկ դրսևորվեց։ Մարտական ​​գործողությունների ֆոնին ի հայտ եկավ «Էրատո» ջոկատը՝ ռազմաճակատի մասին հրապարակային հռետորաբանությամբ և հետագա կասկածներով նրա իրական մասնակցության, պայմանների և կազմավորման սկզբունքների վերաբերյալ։ Զուգահեռաբար վարկածներ էին հնչում հրամանատարական կետերում նրա ներկայության մասին. դրվագներ, որոնք զինվորականներն իրենք էին կասկածելի համարում։

Պատերազմից հետո սա դադարեց դրվագային լինելուց և դարձավ համակարգված։

«Իմ քայլը» հիմնադրամ՝ միլիոնների շրջանառությամբ, փակ ընթրիքներով և ֆինանսական միջոցների աղբյուրների վերաբերյալ հարցերով։ Բիզնեսներին ուղղված «ակնկալիքներով նամակների» պատմություններ, որոնք, ըստ մի քանի հրապարակումների, ուղեկցվել են ստուգումներով ու ճնշումներով։

Հրապարակային հռետորաբանությունը միայն ուժեղացրեց ազդեցությունը։

2023 թվականի ապրիլին Հակոբյանը հայտարարեց 44-օրյա պատերազմի ժամանակ հայկական բանակում «11 հազար դասալիքի» մասին. մի թիվ, որն ավելի վաղ հնչեցրել էր Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։ Մինչդեռ դատախազության պաշտոնական տվյալները այլ պատկեր են ցույց տալիս. մինչև դատարան միայն տասնյակ դրվագներ են հասել։ Հայտարարությունը մնաց չհաստատված և հարցեր առաջացրեց Բաքվի հռետորաբանության հետ համընկնման ֆոնին։

Ոչ պակաս արձագանք առաջացրին դիվանագետների և ընդդիմախոսների հասցեին ուղղված նրա արտահայտությունները, որոնց նա հրապարակավ բնութագրեց որպես «մեծ բարդույթներով», «անվստահ» և «հստակ պատկերացում չունեցող» մարդկանց։ Մի քանի օր անց հրապարակումը ջնջվեց, իսկ ԱԳՆ-ն հրաժարվեց մեկնաբանություններից։

Նույնիսկ ազգային ողբերգության պահերին նրա գործողությունները ոչ թե կարեկցանք, այլ տարակուսանք առաջացրին։

Այս ֆոնի վրա պատերազմի տարելիցի օրը Աֆրիկա կատարած նրա ուղևորությունը առանձնակի հանրային արձագանք առաջացրեց։

«Կրթվելը նորաձև է» նախաձեռնությունը պետական ​​բյուջեի հաշվին, գաղտնի ծախսերով և թույլ հանրային արձագանքով։

Զուգահեռաբար ձևավորվում է մեկ այլ շերտ՝ մտերիմ շրջանակ, որտեղ անձնական կապերը պարբերաբար հատվում են ինստիտուցիոնալ որոշումների հետ։

Այս ամենը ձևավորում է կայուն մոդել՝ ազդեցություն առանց իշխանության, մասնակցություն առանց պատասխանատվության, ներկայություն առանց պաշտոնական կարգավիճակի։

Փաշինյանի շանթարգելը` Աննա Հակոբյանը, այն անձն է, որի վրա կենտրոնանում է հանրային զայրույթը, մինչդեռ իրական որոշումները մնում են ստվերում։

Հակակոռուպցիոն ազգային նախաձեռնության (ՀԱՆ) սույն հետաքննությունը նվիրված է այս չձևակերպված դերին՝ դրա ծագմանը, մեխանիզմներին ու հետևանքներին: Խոսքը կարգավիճակի մասին չէ, այլ քաղաքականության, ֆինանսների, հանրային հռետորաբանության և վերջին տարիների ռազմական իրադարձությունների մեջ փաստացի ազդեցության մասին։

Վարչապետից բաժանվելը փոխում է պաշտոնական կարգավիճակը, բայց չի պատասխանում գլխավոր հարցին՝ մեր առջև պատահակա՞ն անձ է, թե՞ ազդեցության կառուցված համակարգ։

Աննա Հակոբյան. լրատվամիջոցի անձնավորությունից մինչև ոչ ֆորմալ ազդեցության կենտրոն

Աննա Հակոբյանը լրագրող է, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախկին կինը։ Նա ավարտել է Երևանի պետական ​​համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը 2000 թվականին, լրատվամիջոցում սկսել է աշխատել դեռևս ուսանողական տարիներին։ Փաշինյանի հետ ծանոթացել է այդ նույն տարիներին. նրանց միությունը 1990-ականների վերջից մնացել է քաղաքացիական։

Նրա մասնագիտական ​​կենսագրությունը սերտորեն կապված է «Հայկական ժամանակ» թերթի հետ։ 2008 թվականի մարտի 1-ի իրադարձություններից հետո Հակոբյանը ղեկավարել է հրատարակչությունը, իսկ 2012 թվականին կրկին զբաղեցրել է գլխավոր խմբագրի  պաշտոնը։

Մինչև 2018 թվականը նա եղել է ընդդիմության միջավայրում լրատվամիջոցի ներկայացուցիչ և չի զբաղեցրել որևէ պետական պաշտոն: «Թավշյա հեղափոխությունից» հետո իրավիճակը փոխվել է. չնայած պաշտոնական կարգավիճակի բացակայությանը՝ Հակոբյանը փաստացի սկսել է կատարել առաջին տիկնոջ գործառույթները՝ պարբերաբար հայտնվելով հասարակական ու քաղաքական օրակարգում։

Հետագայում այս դերը սկսել է ընդլայնվել: Նա ուղեկցում էր վարչապետին արտասահմանյան ուղևորությունների ժամանակ, մասնակցում էր հանդիպումների և կատարում ներկայացուցչական գործառույթներ՝ մնալով ինստիտուցիոնալ շրջանակներից դուրս:

Աստիճանաբար նրա լրատվամիջոցներում ներկայությունը վերածվեց ոչ ֆորմալ ազդեցության՝ դուրս գալով նրա հանրային ու խորհրդանշական դերից։

2026 թվականի փետրվարին Հակոբյանը հայտարարեց Նիկոլ Փաշինյանից ամուսնալուծության մասին գրեթե երեսուն տարվա համատեղ կյանքից հետո և լքեց կառավարական նստավայրը։

Ընտանիքը և շրջապատը. կապեր և հարցեր

Աննա Հակոբյանի հոր մասին հրապարակային տեղեկություն փաստացի չկա։

Նրա մայրը՝ Կիմա Մկրտչյանը, շատ ավելի երևացող դեր է խաղում։ Նրան է պատկանում «Դարեսկիզբ» ընկերության («Հայկական ժամանակ» թերթի հրատարակիչ) 70 %-ը։ Այս բաժնեմասը նրան է փոխանցել հենց ինքը՝ Հակոբյանը 2014 թվականին։ Մնացած բաժնեմասերը բաշխված են Փաշինյանի ընկեր և նախկին պատգամավոր Հայկ Գևորգյանի և «Ժողովրդավարական հայրենիք» կուսակցության առաջնորդ Պետրոս Մակեյանի միջև։

Նմանատիպ սխեմա է նկատվում նաև «Նիկան» հրատարակչությունում. դրա 80 %-ը նույնպես ձևակերպված է Մկրտչյանի անունով, թեև ընկերությունը սկզբնապես պատկանել է հենց Հակոբյանին։

2018 թվականից հետո, երբ նրա որդին՝ Հրաչյա Հակոբյանը, դարձավ պատգամավոր, Մկրտչյանը սկսեց ներկայացնել հայտարարագրեր։ Սակայն 2019-2020 թվականներին վերաբերող փաստաթղթերում տեղեկություն չկա նրա «Դարեսկիզբ» և «Նիկան» ընկերություններում նրա բաժնեմասերի մասին։

Աննա Հակոբյանի եղբայրը՝ Հրաչյա Հակոբյանը, անցել է դերասանական միջավայրից մինչև խորհրդարան ճանապարհը ԽԾԲ-ի (խնամի-ծանոթ-բարեկամ) դեմ պայքարի մասին հայտարարությունների ֆոնին։ Ազգային ժողովում իր աշխատանքի ընթացքում նրա գույքային վիճակը նկատելիորեն փոխվեց՝ մեկ հողամասից և երկու բնակարանից մինչև ութ անշարժ գույքի։

Նրա անունը հոլովվեց նաև 2020 թվականին Կրասնոդարի օդանավակայանում առգրավված հայկական ակցիզային դրոշմանիշներով 2700 տուփ ծխախոտի մաքսանենգության հետ կապված սկանդալում։

Հայտարարագրեր. ֆինանսական կտրուկ շրջադարձ

Աննա Հակոբյանի 2018–2024 թվականներին վերաբերող հայտարարագրերը ցույց են տալիս ոչ թե աստիճանական աճ, այլ ֆինանսական մոդելի կտրուկ շրջադարձ։

2018–2023 թվականներին նրա եկամուտը մնացել է տարեկան 3–15 միլիոն դրամի սահմաններում և հիմնականում ձևավորվել է աշխատավարձից ու վարձակալությունից։ 2022–2023 թվականներին գրեթե զրոյական ֆինանսական բարձիկ. խնայողություններ չկան, զրոյական հաշվի մնացորդներ, կանխիկ գումար չկա։

2024 թվականին իրավիճակը թռիչքաձև փոխվեց։

Նրա տարեկան եկամուտը հասնում է 105,9 միլիոն դրամի՝ ավելի քան 30 անգամ գերազանցելով նախորդ մակարդակը։

Միաժամանակ ի հայտ են գալիս ակտիվներ, որոնք նախկինում չկային՝ 40 հազար դոլար և 10 միլիոն դրամ ավանդներ, 8,5 հազար դոլար և 650 հազար դրամ կանխիկ, հաշվի մնացորդը՝ 3,6 միլիոն դրամ։

Առանձնակի ուշադրության է արժանի «Իջևանատուն» ՓԲԸ-ի հետ գործարքը. Հակոբյանին տրամադրվել է 49,3 միլիոն դրամի վարկ՝ կառուցվող համալիրում բնակարան գնելու համար։ Այդ նույն գումարը արտացոլված է նաև Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարագրում, ինչը ցույց է տալիս գործարքի մեջ համաժամանակյա մասնակցությունը։

Մեկ տարվա ընթացքում տեղի է ունենում անցում «ընթացիկ եկամտով ապրելու» մոդելից կապիտալի ակտիվ կառավարման՝ ներդրումներով, ավանդներով և խոշոր ֆինանսական գործարքներով։

Աննա Հակոբյանը և 44-օրյա պատերազմը. դերը և հակասությունները

44-օրյա պատերազմի առաջին օրերից Աննա Հակոբյանը ակտիվ ներկա էր տեղեկատվական դաշտում՝ իրեն դրսևորելով որպես Արցախում տեղի ունեցող իրադարձությունների մասնակից։

Արդեն 2020 թվականի հոկտեմբերի 3-ին նա հայտարարեց, որ գտնվում է Ստեփանակերտում: Հրապարակվեցին նյութեր թաքստարաններ նրա այցելությունների մասին, զգացմունքային գրառումներ հրաձգության տակ գտնվելու և «վերջնական հաղթանակի» անխուսափելիության մասին: Այս ֆոնին տարածվեց տեսանյութ, որը ցույց էր տալիս նրա ներկայությունը այն տարածքներում, որտեղ անցկացվում էին խորհրդակցություններ բարձրաստիճան ղեկավարության հետ:

Զուգահեռաբար հարց առաջացավ. որտե՞ղ է ավարտվում լրատվամիջոցների ներկայությունը և սկսվում իրական մասնակցությունը։

Հանրային դաշտում արձանագրվում է ուղղակի հակասություն. ռազմական ենթակառուցվածքներում նրա ներկայության լիակատար ժխտում և բարձրաստիճան զինվորականի վկայություն նրա անձնական ներկայության մասին։

Նույնիսկ եթե ելնենք երկրորդ վարկածից, խոսքը պատերազմական պայմաններում  սահմանափակ մուտքի թույլտվության գոտում քաղաքացիական անձի գտնվելու մասին է։ Սա հարց է հարուցում քաղաքացիական և ռազմական ոլորտների միջև սահմանների և այն մասին, թե ով և ինչ հիմքով է դրանք հատում։

«Էրատո». առաջնագծի հռետորաբանություն և թիկունքի իրականություն

44-օրյա պատերազմի թեժ պահին Աննա Հակոբյանը հայտնեց կանանց կամավորական «Էրատո» ջոկատի ստեղծման մասին՝ հայտարարելով շփման գիծ մեկնելու և մարտական ​​գործողություններին մասնակցելու մտադրության մասին: Հավաքագրումը կատարվեց հանրային կոչի միջոցով, իսկ ընտրությունը «Իմ քայլը» հիմնադրամի գրասենյակում:

Կոչին արձագանքեցին տասնյակ կանայք, սակայն ջոկատի ամբողջական կազմը այդպես էլ չի բացահայտվել: Հայտնի մասնակիցներից էին ԱԺ պատգամավոր Մերի Գալստյանը, Արևիկ Պետրոսյանը, Արսինե Մինասյանը և ուրիշներ:

2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Հակոբյանը հայտարարեց. «Վաղվանից սկսած 13-հոգանոց կանանց ջոկատը, այդ թվում նաև ես, կսկսի զինվորական պատրաստություն, իսկ մի քանի օրից մենք կմեկնենք մեր հայրենիքի սահմանները պաշտպանելու»։

Պաշտպանության նախարարության պատասխանի համաձայն՝ ջոկատը ներառվել է զինված ուժերի կազմի մեջ և տեղակայվել Հարթաշենի ու Կոռնիձորի շրջանում։

Այնուհետև սկսվում է անհամապատասխանությունը։

Հասանելի տեսանյութերն ու վկայությունները չեն հաստատում ջոկատի ներկայությունը առաջնագծում: Այդ տվյալների համաձայն՝ «Էրատոն» գտնվել է Գորիսի և Կոռնիձորի շրջանում՝ մարտական ​​անմիջական շփման գոտուց դուրս: «Առաջնագծի» լուսանկարները, ինչպես հաստատվում է, արվել են բնակելի շենքի նկուղային տարածքում:

Հայտարարված դերի և իրական պայմանների միջև եղած անհամապատասխանությունը այդպես էլ հստակ բացատրություն չի ստացել։

Լրացուցիչ հարցեր է հարուցում ինքնին ջոկատի ձևավորման գործընթացը։

Նրա խոսքով՝ խմբի կազմը եղել է պատահական և տարաբնույթ՝ «երաժիշտ, լրագրող, պատգամավոր և նույնիսկ ցածր սոցիալական պատասխանատվություն ունեցող կին», ընդ որում, մասնակիցների մի մասը «անգրագետ» էր։

Ավելի ուշ Արցախում ջոկատի ներկայության մասին անմիջական հարցին նա  պատասխանել է՝ ո՛չ։

Փաստացի խոսքը հրապարակավ հայտարարված մարտական ​​դերի և մասնակցության իրական բնույթի միջև անհամապատասխանության մասին է՝ թափանցիկ ընտրության, հասկանալի կառուցվածքի և առաջնագծում հաստատված ներկայության բացակայության պայմաններում։

Մտերիմ շրջանակ. բարեկամությունը որպես ռեսուրս

Աննա Հակոբյանի կապերը մի շարք հասարակական գործիչների հետ պարբերաբար դառնում են քննարկման առարկա: Ընդ որում, տարբեր դեպքերում կրկնվում է նույն մոտիվը. վարչապետի կնոջ հետ մտերմությունը ընկալվում է ոչ միայն որպես անձնական հարաբերություն, այլև որպես կարիերայի որոշումներին ուղեկցող գործոն:

Ամենից հաճախ հիշատակվող օրինակներից է գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը, որը նախկինում աշխատել է որպես Փաշինյանի օգնական: Ուշադրություն են գրավում նրա մտերիմ հարաբերությունները Հակոբյանի հետ, այդ թվում՝ պաշտոնական միջոցառումներից դուրս: Ազդեցության ուղղակի ապացույցներ չկան, սակայն նման շփումների հաճախականությունը հարցեր է առաջացնում:

Նմանատիպ իրավիճակ եղավ նաև Վճռաբեկ դատարանի դատավոր Նաիրա Հովսեփյանի շուրջը։ 44-օրյա պատերազմում որդու զոհվելուց հետո նրա նկատմամբ կարգապահական գործը պաշտոնապես կարճվեց՝ նրա ծանր հոգեբանական վիճակի պատճառով։ Այս որոշումը քննարկվեց Հակոբյանի հետ նրա մտերմության կապակցությամբ։

Առանձին հիշատակվում է № 189 դպրոցի տնօրեն Ռիմա Դավթյանը, որին լրատվամիջոցները կապում են նախարարի պաշտոնում հնարավոր առաջխաղացման հետ։ Այս տեղեկությունների համաձայն՝ նրա մտերմությունը Հակոբյանի հետ տեղի է ունեցել «Իմ քայլը» հիմնադրամի միջոցով։

Ոչ պաշտոնական կապերի շարքում հիշատակվում է բժիշկ Գոհար Պետրոսյանը, որը ուղեկցել է Հակոբյանին Աֆրիկա ուղևորության ժամանակ։ Լրատվամիջոցներում ենթադրություններ արվեցին այդ ուղևորության ֆինանսավորման գործում նրա հնարավոր մասնակցության մասին։

Առանձին տեղ է զբաղեցնում նաև լրագրող Լուսինե Բարսեղյանը՝ «Հայկական ժամանակ»-ի նախկին գլխավոր խմբագիրը, որը երկար ժամանակ Հակոբյանի մերձավոր շրջապատում էր։ 2018 թվականից հետո նա և նրա ամուսինը՝ Վահագն Թևոսյանը, զբաղեցրել են պետական ու մերձպետական պաշտոններ։ Ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ Բարսեղյանը եղել է լրատվական ոլորտի և քաղաքական ղեկավարության միջև կապող օղակ։

«Իմ քայլը» հիմնադրամի կառուցվածքը. ֆորմալ մոդել և ոչ ֆորմալ կապեր

2024 թվականի մարտից Աննա Հակոբյանը «Իմ քայլը» հիմնադրամի գործադիր տնօրենն է՝ իր ձեռքում կենտրոնացնելով դրա գործառնական կառավարումը և ընթացիկ գործունեության վերահսկողությունը։

Ֆորմալ ստանդարտ կառուցվածքի պարագայում առանցքային գործառույթներն ու վերահսկողությունը կենտրոնացված են անձնական կապերով հատվող նեղ շրջանակի ներսում։

«Իմ քայլը» հիմնադրամի ֆինանսավորման աղբյուրները

«Իմ քայլը» հիմնադրամի 2019–2024 թվականների ֆինանսական հաշվետվությունները ցույց են տալիս ոչ թե պարզապես եկամուտների կառուցվածք, այլ անկայուն ու ֆինանսավորման կախյալ մոդել։

Ֆորմալ առումով աղբյուրները երեքն են՝ բյուջետային միջոցներ, իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց նվիրատվություններ։ Ընդ որում, հաշվետվություններում «նվիրատվությունները» հիմնականում ոչ դրամական օգնություն են (սարքավորումներ, հագուստ) և կարևոր դեր չեն խաղում։

Ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրը իրավաբանական անձինք են։

Գագաթնակետային 2020 թվականից հետո կտրուկ ակումը գրեթե 30 անգամ էր, որին հաջորդեց աստիճանական վերականգնումը և նոր աճը։

2020 թվականի լիակատար զրոյացումը փոխարինվում է թռիչքներով՝ առանց կայուն տրամաբանության։

Արդյունքում, հիմնական աղբյուրը իրավաբանական անձինք են, իսկ ֆոնդի ֆինանսական մոդելն ինքնին բնութագրվում է կտրուկ տատանումներով՝ միլիարդների ներհոսքից մինչև բազմապատիկ անկում և հակառակը։

Սա կայուն բարեգործական բազայի տեսք չունի, այլ ավելի շուտ կախվածություն է խոշոր, բայց ոչ մշտական դոնորներից։

Յուրաքանչյուր երրորդ դրամը անանուն է. «Իմ քայլը» հիմնադրամի ստվերային կողմը

«Իմ քայլը» հիմնադրամի 2018–2025 թվականների նվիրատուների ցուցակների վերլուծությունը ցույց է տալիս կայուն առանձնահատկություն. խոշորագույն նվիրատվությունների զգալի մասը գալիս է անանուն բարեգործներից։

Հիմնադրամում գրեթե յուրաքանչյուր երրորդ դրամը անանուն է։

Հիմնադրամը սա բացատրում է նվիրատուի գաղտնիությունը պահպանելու իրավունքով։ Սակայն նման ծավալների և կանոնավորության դեպքում խոսքն արդեն բացառությունների մասին չէ, այլ ֆինանսական կարևոր մասի մոդելի մասին։

Ըստ տարիների նվիրատուների ցուցակները հաստատում են այս միտումը։

2025 թվականին նվիրատուների շրջանում «Արսենալ», «Ջերմուկ Գրուպ», «Ջեյ Էֆ Թի», «Մոբայլ Սենթր», «Ախթալայի լեռնահարստացման կոմբինատ» և այլ ընկերությունների հետ պարբերաբար գրանցվել են 10-20 միլիոն դրամի անանուն փոխանցումներ։

Նույն պատկերն է նկատվում նաև 2023-2024 թվականներին. ցուցակներում այնպիսի  խոշոր ընկերությունների հետ, ինչպիսիք են «Պռոշյանի կոնյակի գործարան» ՍՊԸ-ն, «Արսենալ» ՍՊԸ-ն, «Շինվեկտոր» ՍՊԸ-ն, «Կարոլինա Ինթերնեշնլ» ՍՊԸ-ն, «ՄԼ մայնինգ» ՍՊԸ-ն, «Ֆարմատեկ» ՓԲԸ-ն, «Արդշինբանկ» ԲԲԸ-ն, «Թեղուտ» ՓԲԸ-ն, «Երևանի գարեջուր» ՓԲԸ-ն, կան միաժամանակ տասնյակ անանուն նվիրատվություններ՝ մի քանի միլիոն դրամից մինչև 250 հազար դոլար։

Ֆոնդի դրամական հոսքերի զգալի մասը մնում է անթափանց։

Այս ֆոնին մի շարք հայկական լրատվամիջոցների հրապարակումներում արծարծվել է անանուն նվիրատվությունները անթափանց ֆինանսական գործարքների համար օգտագործելու ռիսկերի հարցը՝ ներառյալ փողերի հնարավոր լվացման։

Խոշոր դոնորներ. կապեր, դատարաններ և կոռուպցիայի ստվերներ

«Իմ քայլը» հիմնադրամի դոնորների թվում կան ընկերություններ, որոնք ունեն զանազան, իսկ մի շարք դեպքերում՝ զգայուն ուղղվածության գործունեություն։ Խոսքը ոչ միայն խոշոր բիզնեսի մասին է, այլև դատական ու վիճելի դրվագներում ներգրավված կառույցների։

Այսպես՝ «Արսենալ» ՍՊԸ-ն հիմնադրամին նվիրաբերել է 20 միլիոն դրամ, որը 2019 թվականին ստացել է արտոնություններ զենքի և զինամթերքի արտադրության ներմուծման համար։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 2017 թվականին, նրա շահառուների թվում են Ստանիսլավ Բեկովը, Կարինա և Բաբկեն Ղազարյանները։

«Ջեյ Էֆ Թի» ՍՊԸ-ն (10 միլիոն դրամ) ներգրավված է դատական ​​գործընթացներում, ներառյալ՝ Սահմանադրական դատարան ներկայացված դիմումը, որի ընթացքը կասեցվել է, ապա վերսկսվել 2025 թվականին։

«Սիլ» կոնցեռնի ընտանիքի հետ կապված «Սուքիասյան» բարեգործական հիմնադրամը նույնպես նվիրատուների շարքում է (10 միլիոն դրամ):

Խոշոր հարկատուների թվում է «Մոբայլ սենթրը» (10 միլիոն դրամ), որն առաջին տեղն է զբաղեցնում վճարված հարկերի ծավալով, և Էջմիածնի գործիքաշինական գործարանը (250 հազար դրամ):

Առանձնանում է «Արմսվիսբանկը» (1 միլիոն դրամ), որի շահառուն գործարար Վարդան Սրմաքեշն է: Լրատվամիջոցներում ավելի վաղ նշել էին, որ Շիրակի մարզում նրա հայտարարած ներդրումները միայն մասամբ են իրացվել և ուղեկցվել են «Սասստեքս» ձեռնարկությունում աշխատանքային պայմանների վերաբերյալ բողոքներով։

Միլիոններով մուտք, հարցեր ելքի վերաբերյալ

Չնայած կանոնավոր ֆինանսավորմանը՝ հիմնադրամը ցուցաբերում է ֆինանսական անարդյունավետություն։

«Հրապարակ» թերթի տվյալներով՝ սա տեղի է ունենում կանոնավոր բարեգործական միջոցառումների, ներառյալ՝ մինչև 1 միլիոն դրամ արժողությամբ տոմսերով ընթրիքները, ինչը ավելի շատ հարցեր է առաջացնում միջոցների կառավարման վերաբերյալ։

Առանձնակի արձագանք առաջացրեց «Իմ քայլը» հիմնադրամի նախագծի ղեկավարի օգնական Զարինե Հարությունյանի նամակը։ Նամակում պնդվում էր, որ Աննա Հակոբյանը, իբր հիմնադրամից մոտ 4 միլիոն դոլար նվիրատվություն է յուրացրել, իսկ համապատասխան նյութերն ուղարկվել են Քննչական կոմիտե և «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոն։

Այս պնդումները լայնորեն տարածվեցին մի շարք լրատվամիջոցներում և «Տելեգրամում»։ Սակայն ներկայացված մեղադրանքների պաշտոնական հաստատում չի տրամադրվել։

2026 թվականի մարտի դրությամբ «Իմ քայլը» հիմնադրամի վերաբերյալ Քննչական կոմիտեի կամ Հակակոռուպցիոն կոմիտեի կողմից քրեական գործերի կամ ստուգումներ անցկացնելու վերաբերյալ տվյալներ չեն գրանցվել։ Ընդհակառակը, հրապարակավ հնչել են նման վարույթների գոյությունը հերքող հայտարարություններ։

Այսպիսով, 4 միլիոն դոլարի հափշտակության մասին մեղադրանքները մնացին չհաստատված հայտարարությունների մակարդակին և չստացան իրավական ընթացակարգային շարունակություն։

Սակայն դրանց ի հայտ գալու փաստը, ինչպես նաև պետական կառույցների արձագանքն ու նախընտրական շրջանում օրենսդրական սահմանափակումների առկայությունը ինքնին հիմնադրամը պահում են ավելի մեծ ուշադրության կենտրոնում։

«Հրավերով ընթրիքներ»՝ 1 միլիոն դրամի դիմաց

2024 թվականից «Իմ քայլը» հիմնադրամը սկսել է կազմակերպել բարեգործական «հրավիրված ընթրիքներ» Աննա Հակոբյանի մասնակցությամբ: Միջոցառումներն անցկացվում են տարեկան երկու անգամ, իսկ մասնակցության արժեքը 1 միլիոն դրամ է:

Առաջին ընթրիքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի ապրիլի 14-ին «Արմաս» գինու գործարանում և ներկայացվել է որպես աջակցության միջոցառում մարզերում գործող կին ձեռներեցներին: Երեկոյի վերջում հավաքվել էր 42 միլիոն դրամ:

Սակայն միջոցառման ձևաչափը անմիջապես հարցեր հարուցեց:

Ընթրիքը տեղի է ունեցել փակ ռեժիմով՝ առանց լրատվամիջոցների մուտքի թույլտվության։ Դրա մասին տեղեկատվությունը հայտնվել է միայն երկու օր անց կարճ տեսանյութի տեսքով՝ դրամահավաքի մասին նվազագույն մանրամասներով։

Լրատվամիջոցների տվյալներով՝ մասնակիցների փաստացի քանակը կազմել է մոտավորապես 40-45։ Նրանց թվում եղել են խոշոր բիզնեսի ներկայացուցիչներ, նրանց ընտանիքի անդամները, ինչպես նաև նրանց մտերիմ շրջապատի անձինք։ Հիշատակվել են, մասնավորապես, Սամվել Ալեքսանյանի ընտանիքի ներկայացուցիչները, առևտրային կազմակերպությունների ղեկավարները և դրանց հետ կապված անձինք։

Այսպիսով, խոսքը փակ միջոցառումների մասին է՝ մասնակցության բարձր արժեքով, հրավիրվածների սահմանափակ թվով և ընտրողական հրապարակային հաշվետվողականությամբ։

Հայտարարված բարեգործական նպատակի պարագայում սա հարցեր է առաջացնում ինչպես դրամական միջոցների հավաքման թափանցիկության, այնպես էլ մասնակիցների շրջանակի ձևավորման սկզբունքների վերաբերյալ։

Երկրորդ «Հրավերով ընթրիքը». մասնակիցներ և համատեքստ

Երկրորդ բարեգործական ընթրիքը տեղի ունեցավ 2024 թվականի նոյեմբերին «Լիվինգսթոն» ռեստորանում՝ «Երիտասարդության երազանք» ծրագրի շրջանակներում: Եթե ապրիլին դրամական միջոցները հայտարարվեցին որպես աջակցություն կին ձեռներեցներին, ապա այս անգամ խոսքը սկսնակ ձեռներեցներին օգնելու մասին էր:

Հիմնադրամի տվյալներով՝ ծրագրի մասնակիցները պետք է անցնեին բիզնեսի պլանավորման և կառավարման դասընթաց, որին հաջորդելու էր բիզնես սկսելու կամ զարգացնելու համար ֆինանսավորում ստանալու հնարավորություն: Աննա Հակոբյանը հայտարարեց նաև, որ որակյալ նախագծերի առկայության դեպքում աջակցության ծավալը կարող է մեծանալ:

Պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն՝ ընթրիքին մասնակցել են 62 ձեռնարկատերեր, ինչը թույլ է տվել հավաքել 62 միլիոն դրամ։

Սակայն մասնակիցների կազմը կրկին հարցեր է առաջացրել։

Լրատվամիջոցների տվյալներով՝ հրավիրվածների թվում եղել են քրեական գործերի և հետաքննությունների հետ կապված անձինք։

Մասնավորապես, ընթրիքին մասնակցել է «Դիգնիսի» անշարժ գույքի գործակալության տնօրեն Վարդան Ալեքսանյանը, որն ավելի վաղ անցնում էր խարդախության համար հարուցված քրեական գործով։

Միջոցառմանը ներկա էին նաև «Դիգնիսի»-ի համահիմնադիր Կարեն Անախասյանը և «Նոր Զովք» սուպերմարկետների ցանցի փոխտնօրեն Ռաֆայել Խաչատրյանը։

Այսպիսով, ինչպես առաջին ընթրիքի դեպքում, սա նույնպես փակ միջոցառում էր՝ մասնակցության բարձր արժեքով և հրավիրվածների սահմանափակ շրջանակով։ Սակայն տվյալ դեպքում լրացուցիչ ուշադրություն է գրավում մասնակիցների կազմը, որոնց թվում՝ քրեական անցյալ ունեցող անձինք։

Երրորդ «Հրավերով ընթրիքը». փակ ձևաչափ և մասնակիցների սահմանափակ  շրջանակ

«Իմ քայլը» հիմնադրամի երրորդ բարեգործական ընթրիքը տեղի ունեցավ 2025 թվականի մայիսի 28-ին, «Հայրիկ» ռեստորանում՝ «Հաջողակից՝ սկսնակին» ծրագրի շրջանակներում։

Միջոցառման ձևաչափը սկզբնապես նախատեսվել է «կայացած ընտանիքների» համար՝ մասնակցության ֆիքսված գնով. 1 միլիոն դրամ մեկ մասնակցի համար, 1,5 միլիոն  երկուսի համար, 2,5 միլիոն երեքի և 3,5 միլիոն չորսի համար։

Պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն՝ ընթրիքին մասնակցել է 25 ընտանիք (53 մարդ): Նախատեսվել է միջոցներն ուղղորդել երիտասարդ ընտանիքներին աջակցելուն՝ «Ստեղծենք միասին» նախագծի շրջանակներում: Հավաքված միջոցների ընդհանուր ծավալը հիմնադրամը չի բացահայտել, սակայն հայտարարված վճարների և մասնակիցների քանակի հիման վրա հավաքված ընդհանուր գումարը կարելի է գնահատել 35-ից 45 միլիոն դրամի սահմաններում։

Մասնակիցների կազմի մասին սահմանափակ տեղեկություններ կան:

Լրատվամիջոցներում հիշատակվել են առանձին հյուրեր, այդ թվում՝ ռեփեր Սուպեր Սաքոն, առողջապահության նախկին նախարար Արտյոմ Քուշկյանի կինը՝ Նառա Քուշկյանը, ինչպես նաև «Սարգիս Կարոլինա» ընկերության սեփականատեր Սարգիս Թարվերդյանը և նպա եղբայր՝ քաղաքական գործիչ Երվանդ Թարվերդյանը։

Չորրորդ «Հրավերով ընթրիքը». փակ ձևաչափ և նոր հարցեր մասնակիցների շրջանակի համար

«Իմ քայլը» հիմնադրամի չորրորդ բարեգործական ընթրիքը տեղի ունեցավ 2025 թվականի նոյեմբերի 12-ին Սևանի «Յասաման» ռեստորանում: Միջոցառմանը մասնակցեցին գործարար համայնքի, ինչպես նաև մշակութային, սոցիալական և կրթական ոլորտների 44 ներկայացուցիչներ: Մասնակցության վճարը միասնականացված էր՝ մեկ անձի համար 1 միլիոն դրամ:

Հավաքված միջոցները, ինչպես հայտարարված էր, նախատեսվում էր ուղղորդել «Միմյանցից ոգեշնչված» նախագծի իրականացմանը՝ սկսնակ կին ձեռներեցներին աջակցելու համար:

Սակայն հիմնադրամը կրկին չհրապարակեց ո՛չ մասնակիցների ամբողջական ցուցակը, ո՛չ էլ հավաքված միջոցների վերջնական գումարը։

Չնայած դրան՝ լրատվամիջոցներում և սոցիալական ցանցերում տարածվեցին միջոցառման լուսանկարներ, որոնք թույլ են տալիս մասնակիորեն նույնականացնել հյուրերին։ Չորրորդ ընթրիքը վերարտադրում է արդեն ձևավորված մոդելը՝ փակ ձևաչափ, մասնակցության ֆիքսված բարձր վճար, հյուրերի կազմի և դրամահավաքի վերջնական գումարի վերաբերյալ ամբողջական թափանցիկության բացակայություն, ինչպես նաև հրավիրվածների ընտրովի շրջանակ, որում կան ոչ միարժեք հեղինակություն ունեցող անձինք։

Իշխանության «դրամապանակնե՞ր». բիզնես, նվիրատվություններ և քաղաքական համատեքստ

Հայկական լրատվամիջոցների մի շարք հրապարակումներում արծարծվում է այսպես կոչված «դրամապանակների»՝ գործարարների և կառույցների հարցը, որոնք հեղինակների գնահատմամբ կարող են կապված լինել Աննա Հակոբյանի շրջապատի հետ և մասնակից լինել «Իմ քայլը» հիմնադրամի ֆինանսավորմանը։

Այս համատեքստում ամենահաճախ հիշատակվող ձեռնարկատերերից մեկը Նարեկ Նալբանդյանն է։ Լրատվական դաշտում նա ներկայացված է որպես «88» և «Ծիրան» սուպերմարկետների ցանցերի, ինչպես նաև մի շարք այլ ակտիվների՝ Ծաղկաձորի հյուրանոցի, «Շիրակ» թռչնաֆաբրիկայի և բարձրակարգ ալկոհոլային խմիչքների արտադրության գործարանի սեփականատեր։

Ընդ որում, և՛ ինքը՝ Նալբանդյանը, և՛ Աննա Հակոբյանը հրապարակավ հերքեցին իրենց որևէ կապի գոյությունը։ Նալբանդյանը նման պնդումներն անվանեց «ծիծաղելի», իսկ Հակոբյանը կոչ արեց բոյկոտել անհիմն կերպով իր անվան հետ կապվող բիզնեսները։

Լրատվամիջոցները հնարավոր փոխկապակցված անձանց թվում նշում են նաև Սամվել Ալեքսանյանի անունը։ Նշվում է, որ նրա կինը մասնակցում է հիմնադրամի միջոցառումներին, իսկ նրա հետ կապված մի ընկերություն 2025 թվականին «Իմ քայլը» հիմնադրամին նվիրաբերել է 10 միլիոն դրամ։

Հրապարակումներում առանձին հիշատակվում են նաև Բադալյան եղբայրները («Բադալյան եղբայրներ» խումբը): Լրատվամիջոցների հավաստիացմամբ՝ հիմնադրամի միջոցով կարող են հոսել որպես բարեգործական նվիրատվություններ ձևակերպված միջոցներ, որոնք այնուհետև օգտագործվում են քաղաքական ազդեցությունը ամրապնդելու համար: Որպես  անուղղակի ցուցիչ՝ նշվում է Վահե Բադալյանի կնոջ մասնակցությունը հիմնադրամի միջոցառումներին:

Բացի այդ, Սուքիասյան ընտանիքի նվիրատվությունների հետ կապված այս բիզնես խմբի ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ պատգամավոր գործարարը, նույնպես կանոնավոր կերպով հիշատակվում են իշխանության «դրամապանակների» շարքում:

Այսպիսով, լրատվական դաշտում ձևավորվում է կայուն խոսույթ (նարատիվ) խոշոր բիզնեսի, բարեգործական հոսքերի և քաղաքական ազդեցության միջև հնարավոր փոխադարձ կապի մասին։

Ընդ որում, այս պնդումների զգալի մասը մնում է լրատվամիջոցների հրապարակումների և մեկնաբանությունների մակարդակի վրա և ուղեկցվում է հիշատակված անձանց հրապարակային հերքումներով։

Ամփոփում. ազդեցություն առանց կարգավիճակի և առանց պատասխանատվության

Այս պատմությունը կարելի է բաժանել առանձին դրվագների՝ «Էրատո», աղմկալի հայտարարություններ, հիմնադրամ իր ֆինանսավորմամբ, փակ ընթրիքներ, կապերի կայուն շրջանակ։ Դրանցից յուրաքանչյուրը կարելի է առանձին բացատրել. որոշ դեպքերում՝ զգացմունքներ, որոշներում՝ բարեգործություն, մյուսներում՝ մասնավոր նախաձեռնություն։

Բայց միասին վերցրած՝ այն այլևս պատահականությունների հավաքածուի տեսք չունի։ Չափից դուրս հաճախ են կրկնվում միևնույն մեխանիզմները՝ փակ ձևաչափեր, մասնակիցների սահմանափակ շրջանակ, ֆինանսավորման անթափանց տարրեր, անձնական կապերի հատում այն ​​գործընթացների հետ, որոնք պաշտոնապես պետք է մնան ինստիտուցիոնալ։

Այս տարիների ընթացքում Աննա Հակոբյանի շուրջ փաստացի ձևավորվել է մի դեր, որը ոչ մի պաշտոնով ամրագրված չէ և նույնիսկ չի ձևակերպվել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ պաշտոնական ամուսնությամբ, բայց այն հասանելիություն է ապահովել ռեսուրսներին, մարդկանց ու որոշումներին, որոնք նրա անձնական գործունեության սահմաններից շատ հեռու են։

Եվ այս ֆոնին առաջանում է մեկ այլ հարց՝ ոչ թե այն մասին, թե ինչ է իրականում տեղի ունեցել, այլ այն մասին, թե ինչ է դրան հաջորդել։

Գրեթե ոչինչ չի հաջորդել։

Ո՛չ «Էրատոյի» պատմության մեջ, որտեղ անհամապատասխանություններ են մնում հայտարարված և իրական դերերի միջև։ Ո՛չ հրապարակային հայտարարություններով դրվագներում, որոնք չեն հաստատվել պաշտոնական տվյալներով։ Ո՛չ հիմնադրամի ֆինանսավորման և դրա թափանցիկության վերաբերյալ հարցերում։ Ո՛չ այն դեպքերում, երբ անձնական կապերը հատվել են ինստիտուցիոնալ որոշումների հետ։

Այժմ շատ բան է փոխվել. ամուսնալուծություն, հեռավորություն, նախկին կարգավիճակի բացակայություն։ Սակայն սա չի պատասխանում գլխավոր հարցին. եթե նման մոդելն արդեն գոյություն ուներ և գործում էր մի քանի տարի, ապա հատկապես ի՞նչն է հիմա փոխվել  դրա մեջ։

Որովհետև համակարգերը ինքնիրեն չեն անհետանում։

Եվ այս առումով գլխավոր հարցը հնչում է այսպես. արդյո՞ք սա ժամանակավոր անոմալիա էր, թե՞ ընդունելի մոդել, որտեղ մասնակցությունը հնարավոր է առանց կարգավիճակի, իսկ ազդեցությունը առանց պատասխանատվության։

Լուսանկարում՝

Աննան և Նիկոլը կուտակեցին մեծ կարողություն։ Քանի դեռ նրանք ապրում էին մի տանիքի տակ, Աննան պարտավոր էր ներկայացնել հայտարարագրեր։ Ամուսնալուծությունը նրան հնարավորություն տվեց չներկայացնելու այդ հայտարարագրերը և առանց վերահսկողության փողերը արտահանելու արտասահման։

Աննա Հակոբյանը ստեղծեց կանանց կամավորական «Էրատո» ջոկատը՝ հայտարարելով շփման գիծ գնալու, Արցախում ռազմական գործողություններին մասնակցելու իր մտադրության մասին։ Հասանելի տեսանյութերն ու վկայությունները չեն հաստատում ջոկատի ներկայությունը առաջնագծում։

Ա. Հակոբյանը Մ. Ալիևայի հետ

Աննա Հակոբյանը Մեհրիբան Ալիևային հրավիրել է գարեջուր խմելու Սյունիքում։

«Հարգելի Մեհրիբան Խանում, ցավոք, պատերազմի պատճառով մենք չկարողացանք Ձեզ հետ թեյ խմել մռայլ ու փոշոտ Շուշիում։ Այդ ժամանակվանից մեր ժողովուրդների միջև հաստատվել է կայուն խաղաղություն։ Հրավիրում եմ Ձեզ ի նշանավորումն խաղաղության գործընթացի «գարեջուր շրխկացնելու» Կապան քաղաքում։

Հարգանքով՝ Աննա Հակոբյան»

Այս թեմայով Եվրոպան՝ իր քաղաքացիներին Ռուսաստանի դեմ պատերազմի է պատրաստում. Աբրահամյան Ի՞նչ են քննարկել «Ուժեղ Հայաստան»-ի եւ «Հայաստան»-ի ղեկավարները «Հրապարակ». Աննա Հակոբյանը չի՞ ցանկանում կրթել Թագուհուն Ինչպես փաՌատոները վերածվեցին փաՐատոների... Փաշինյանի «դիվերսիֆիկացման» քաղաքականությունը Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր 2 է