Թրամփի «ընկերները», որպես կանոն, ջախջախիչ պարտություն են կրում
ՎերլուծությունԵվ այսպես, հայաստանյան ընտրությունները, ավելի ճիշտ` հայաստա նյան իրողությունները` ընտրությունների ֆոնին ստացան ծայրահեղ սրության հասնող աշխարհաքաղաքական երանգավորում: Եվ այն կաշան, որը Նիկոլը սարքել է աթոռը պահելու համար, անգամ իշխանափոխության դեպքում շատ դժվար է լինելու մարսելը:
ԲԱՆԱԿԻՑ ՇՈՈՒ ՍԱՐՔԵԼ ՉՍՏԱՑՎԵՑ
Բայց իհարկե, այս ֆոնին անգամ առանձնացավ զորահանդես կոչված շոուն: Իմաստը պարզ էր. Նիկոլը փորձում էր ապացուցել, թե ինչքան վատ բանակ է եղել նախկինում եւ ինչքան լավն է հիմա: Միայն թե մասնագետների ոչ կողմնապահ մասը միանգամայն տխուր է այն «գերժամանակակից» բանակից, որը կարողացավ Նիկոլը ցուցաբերել: Ամենապարզ օրինակը. սարքել են ռուսական եւ ՆԱՏՕ–ական չափանիշների մի իսկական խառնաշփոթ: Օրինակ, երբ ռուսական 122 միլիմետրանոց հրետանու կողքին ցուցադրում են ՆԱՏՕ–ական 155 միլիմետրանոց հաուբիցներ, որեւէ մեկը կարո՞ղ է բացատրել, թե անհրաժեշտության դեպքում որտեղից են դրանց արկերը բերելու, ռուսների՞ց, թե` ՆԱՏՕ–ից. միաժամանակ երկուսից հազիվ թե ստացվի, համենայնդեպս` հարցականները շատ են: Եթե ուզում են ՆԱՏՕ–ի ստանդարտներով զարգանալ, ապա, բացի արկերից, ի՞նչ են անելու ռուսական այլ զինատեսակների, այդ թվում` բացառապես ռուսական ավիացիայի հետ: Կամ, անվավոր հարթակներով հրետանին լեռնային պայմաններում ի՞նչ էֆեկտիվություն ունի, ո՞ւր էր թրթուրավոր զրահատեխնիկան, եւ այդպես շարունակ: Բայց անգամ սա չէ ամենաէականը: Կարո՞ղ են վստահեցնել, որ հայաստանյան սահմանային որեւէ զորամաս լիովին համալրված է սպայակազմով, էլ չենք ասում` գրագետ սպայակազմով: Ռազմական ուսումնական հաստատությունները որքանո՞վ են ծանրաբեռնված, «հանցավոր նախկինների» ժամանակների համեմատ որքանո՞վ է պակասել դիմորդների եւ շրջանավարտների թիվը: Թե չէ բերել, ֆրանսիական մի քանի «Ցեզար»–ներով շոու են սարքում, թե` գերժամանակակից բանակ ունենք: Նման մի շոու էլ Նիկոլը սարքեց 2020թ.–ի մայիսի 28–ին` հրապարակավ հայտարարելով, թե ունենք Կովկասում լավագույն բանակը: Հետո ի՞նչ եղավ...
Ոչ պակաս գեղեցիկ շոու ստացվեց նաեւ ԱՄՆ պետքարտուղարի այցից, որին հաջորդեց Թրամփի գովեստը` ուղղված Նիկոլին: «ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ իմ մեծ ընկերը եւ առաջնորդը, իր երկիրը դարձնում է ուժեղ, բարգավաճ եւ շատ անվտանգ։ Նիկոլը լիովին կիսում է իմ տեսլականը՝ ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆ եւ ԲԱՐԳԱՎԱՃՈՒՄ՝ Հայաստանի եւ ամբողջ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի համար...»,– ոգեւորված գրում է Թրամփը: Մի կողմ թողնենք, որ ԱՄՆ նախագահը դեռ միայն վերջերս էր խառնում ինչպես իր «մեծ ընկերոջ», այնպես էլ նրա ղեկավարած երկրի անունը: Նաեւ, որ դրանով Թրամփը ուղղակիորեն միջամտում է հայաստանյան ընտրություններին, որը, եթե հանկարծ Մոսկվան աներ, պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչ վայնասուն էր լինելու: Ամենագլխավորը. ի՞նչ է ԱՄՆ նախագահն ակնկալում «իր ընկերոջից», բացի, իհարկե, մետաղներից, որն արդեն ստացել է:
«Շուտով Միացյալ Նահանգները եւ Հայաստանը համատեղ կդնեն «Թրամփի ուղու դեպի միջազգային խաղաղություն եւ բարգավաճում» նախագծի հիմքը, որը կվերափոխի Հարավային Կովկասը եւ կօգնի մեր հրաշալի ամերիկյան էներգետիկ ընկերություններին` Կենտրոնական Ասիայից ուղղակիորեն մուտք ունենալ Միացյալ Նահանգներ։ Այս պատճառներով Նիկոլն ունի իմ ԼԻԱՐԺԵՔ եւ ԱՆՊԱՅՄԱՆ աջակցությունը 2026 թվականի հունիսի 7-ին վերընտրվելու համար»,– մանրամասնում է ԱՄՆ նախագահը: Նոր բան այստեղ, իհարկե, չկա. դեռ ԽՍՀՄ–ի փլուզման ժամանակներում էր տխրահռչակ Բժեժինսկին գրում Կենտրոնական Ասիայի էներգետիկ միջոցները Հարավային Կովկասով Արեւմուտք տանելու մասին: Այդ հին նախագծով երկու խնդիր էին փորձում լուծել: Նախ, դա դառնում է ռուսների համար բաժանարար գիծ` դեպի հարավ շարժվելու համար: Երկրորդը, չինացիներին են փորձում զրկել Կենտրոնական Ասիայի էներգետիկ ռեսուրսներից: Ու հիմա էլ Թրամփն է որոշել զբաղվել այդ խնդրով, որին աջակցելու համար էլ որոշել է, որ Նիկոլն իր «մեծ ընկերն» է: Այլ հարց է, թե որքանո՞վ էֆեկտիվ կլինի այդ «ընկերությունը». փորձենք հասկանալ:
«ՄԻԼԻԱՐԴՆԵՐ ԵՎ ՏՐԻԼԻՈՆՆԵՐ» ՉԵՆ ԼԻՆԵԼՈՒ
Այստեղ, թերեւս, հարցին պետք է նայել նաեւ այն գնալով սրվող բախումների տեսանկյունից, որն այս օրերին տիրում է հայ–ռուսական հարաբերություններում: Բանը հասավ նրան, որ Նիկոլը, հիշեցնենք, օրերս ի պատասխան Ռուսաստանից եկող կոնկրետ ճնշումների, թե դարդ չանեք, ուզում են գազը թանկացնեն, թող թանկացնեն, քանի որ Հայաստանը այսուհետ «միլիարդների եւ տրիլիոնների երկիր է»: Պա՞րզ է. «Թրամփի ուղին» կաշխատի, եւ մենք «միլիարդներ եւ տրիլիոններ» կստանանք:
Մինչդեռ «Թրամփի ուղին», նույն ինքը` «Զանգեզուրի միջանցքը», նույն ինքը` «Թյուրքական միջանցքը», նույն ինքը` «Հարավային միջանցքը», կրկնենք, դեռ Բժեժինսկու ժամանակներից ուր որ է, պետք է բացվեր եւ չի բացվում: Որպես դրա նախնական փուլ` կարողացան Ադրբեջանից Վրաստանով Թուրքիա հասնող գազամուղ–նավթամուղ եւ երկաթուղի կառուցել, ու վերջ, այլեւս ոչ մի տեղաշարժ: Թե ինչու այդպես էլ չեն կարողանում դուրս գալ Կենտրոնական Ասիա, դա աքսիոմ է. Կասպից ծովն անցնելու խնդիրն այդպես էլ չեն կարողանում լուծել: Նախ, ծովը շարունակում է ծանծաղել, եւ նավային տերմինալներ կառուցելու համար որեւէ մեկը փող չի ներդնում: Ամենակարեւորը. առանց Ռուսաստանի եւ Իրանի թույլտվության այնտեղ ոչ մի բան, լինի դա ծովային երթուղի, թե` խողովակաշար, կառուցել չեն կարող: Կա նաեւ Կասպից ծովը շրջանցելու տարբերակը: Սակայն դեպի հյուսիս` Ռուսաստանն է, հարավում` Իրանը: Եթե հնարավոր լիներ տեխնիկապես լուծել Կասպից ծովի խնդիրը, ապա հաստատ Նիկոլին եւ «Թրամփի ուղուն» չէին սպասելու. Վրաստանով անցնող նավթա–գազամուղի եւ երկաթուղու ներկա ծավալների փոխարեն պարզապես բազմապատիկ ավելի մեծ թողունակությամբ անցուղիներ արդեն իսկ կառուցած կլինեին: Սահակաշվիլին, որ հիմա դարձել է Նիկոլի ջերմ աջակիցը, ժամանակին նույն բանն էր խոստանում վրացիներին, թե, տեսեք, ուր որ է «միլիարդներ եւ տրիլիոններ» ենք ստանալու: Մինչեւ որ վրացիները հասկացան, թե ինչ ավանտյուրայի մեջ են քաշվել, որից հետո կարողացան Սահակաշվիլուն բանտ ուղարկել: Ու հիմա նույն քարոզը Նիկոլն է անում` «միլիարդներ եւ տրիլիոններ» կստանանք:
Ընդ որում, այս հանգամանքը եւս աչքաթող չանենք. Կասպից ծովի խնդիրն Արեւմուտքն այդպես էլ լուծել չկարողացավ այն ժամանակաշրջանում, երբ Ռուսաստանը առավելագույն թուլացած էր: Հիմա, միանշանակ, այդպես չէ: Գումարած, այն ժամանակ Իրանին, որը նույնպես դեմ է այս ծրագրերին, քաղաքական դաշտում գործնականում չկար: Մինչդեռ հիմա ձեռք է բերում գերտերության կարգավիճակ: Վերջապես, Չինաստանը եւս, որը ոչ մի դեպքում չի ցանկանա Կենտրոնական Ասիայի ռեսուրսների հոսքը դեպի Արեւմուտք, իր հերթին այն ժամանակ ընդհանուր հաշվարկների մեջ չէր մտնում, իսկ հիմա հասնում է հեգեմոնի մակարդակի: Ու շատ պարզ հարց. այդ ինչպե՞ս է հիմա Թրամփը լուծելու այդ նույն խնդիրը, որին ԱՄՆ–ն հասնել չկարողացավ իր բացարձակ հեգեմոնիայի փուլում, երբ անգամ միայն Իրանի հետ հակամարտությունից չի կարողանում դուրս գալ:
«ԶԱՆԳԵԶՈՒՐԻ ՄԻՋԱՆՑՔ» ԵՎ` ՎԵՐՋ
Կարճ ասած, եթե Նիկոլն իրոք հավատում է, թե «միլիարդներ եւ տրիլիոններ» ենք ստանալու, ուրեմն վայ մեր երկրին: Բայց ավելի հակված ենք, որ նման հայտարարությունը մոտավորապես նույնկերպ պետք է ընկալել, ինչպես բացարձակապես նույն ոճով նրա աղմուկը, թե` «Արցախը Հայաստան է, եւ` վերջ»: Այսինքն, որ Նիկոլը եւս հասկանում է, որ եթե անգամ ինչ–որ «ուղի» բացվի, ապա դա դառնալու է ընդամենը Ադրբեջանից` Հայաստանով Նախիջեւան եւ Թուրքիա տանող գիծ: Ավելի կոնկրետ` միայն երկաթուղի, հաշվի առնելով, որ Ադրբեջանն այսօր անգամ Վրաստանով անցնող նավթա–գազամուղը չի կարողանում լրիվ բեռնել, ուր մնաց, թե իր արագորեն նվազող պաշարներով մտածի Հայաստանով անցնող նոր խողովակաշարերի մասին: Այսինքն, առավելագույնը, կարող է լինել ընդամենը «Զանգեզուրի միջանցք», որը միգուցե մի փոքրիկ եկամուտ Հայաստանին բերի, բայց հաստատ ոչ «միլիարդներ եւ տրիլիոններ»:
Նիկոլը հազիվ թե սա չհասկանա: Այդ դեպքում ինչո՞ւ որոշեց մտնել թրամփյան այս տարօրինակ խաղի մեջ: Չնայած, զարգացումն այսպես էր: Փորձեց քարոզչական աջակցություն ստանալ Եվրոպայից, բայց շատ արագ էլ հասկացավ, որ դա իրեն ոչինչ չի տալիս: Ընդ որում, այդ ընթացքում հասցրեց մինչեւ վերջ իր դեմ հանել Ռուսաստանին: Ճարահատյալ նետվեց Թրամփի ուղղություն, որի համար, թերեւս, Հայաստանում որոշակի հետաքրքրություններ կան, եւ առաջին հերթին` մետաղների տեսքով, որի հարցում ԱՄՆ–ում լուրջ ճգնաժամ է հասունացել: Հանուն դրա, իհարկե, կարելի է նաեւ Նիկոլին «թանկագին ընկեր» անվանել: Բայց այն, որ նրա պետքարտուղարը Հայաստան եկավ հազիվ 40–50 րոպեով եւ օդանավակայանից այս կողմ չանցավ, այնքան էլ ընկերության նշան չէ:
Չնայած, Թրամփի նման աջակցությունից Նիկոլն ուրախանալու առիթ չունի: Նման աջակցություն ստացողները, ինչպես ցույց տվեց ամենաթարմ` Օրբանի օրինակը, սովորաբար ջախջախիչ պարտություն են կրում: Այն պարզ պատճառով, որ այդպիսով Նիկոլի դեմ է տրամադրվում ոչ միայն Ռուսաստանը, այլ նաեւ Եվրոպան: Անկարան եւս հազիվ թե դրանից ոգեւորվի: Իսկ Իրանն արդեն իսկ Նիկոլի հետ Թրամփի պայմանագրերը թշնամանքով է ընդունել:
Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/67700

