Ինչ է տալու մեր տարածաշրջանին ԱՄՆ–ի եւ Իրանի խաղաղությունը
ՎերլուծությունԿարծես թե շատ բան է խոսում այն մասին, որ Նեթանյահուն եւ նրա ծայրահեղ ռազմականացված կուրսը ձախողվում են (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=341864&l=am): Եվ եթե Թրամփը վերջնականապես ընդունի այդ փաստը` հասնելով Իրանի հետ համաձայնագիր կնքելու աստիճանին, ապա դա հիմքից փոխում է Մերձավոր Արեւելքի աշխարհաքաղաքական դիմագիծը: Եվ դա, իհարկե, չի կարող իր ամենաուղիղ ազդեցությունը չունենալ նաեւ մեր տարածաշրջանի վրա: Առավել եւս, երբ Իրանն այդ դեպքում անխուսափելիորեն վերածվում է գերուժի, որի առաջնահերթ խնդիրն է լինելու իր սահմանակից տարածքների երաշխավորված կայունությունը:
Կարճ ասած, եթե Թրամփն ընդունի Իրանի այդ նոր կարգավիճակը, նա ի՞նչ շահեր է տեսնելու Հարավային Կովկասում: Կամ այսպես. եթե Նեթանյահուի ռազմական կուրսը փոխվում է, Իսրայելին այլեւս պե՞տք է կամ կարո՞ղ է Իրանի հարեւանությամբ Ադրբեջանին պահել որպես իր փոքր «ռազմական կցորդ»: Վերջապես, հարցն այս կողմից էլ կա. իսկ Իրանը կցանկանա՞, որ իր քթի տակ Հայաստան–ադրբեջանական ուղղությունը զարգանա` որպես ամերիկյան պլացդարմ:
Աշխարհագրությունը հուշում է, որ եթե Թրամփը կորցնի Իրանի նկատմամբ վերահսկողության հասնելու հույսերը, նա նաեւ Հարավային Կովկասում անելու բան գործնականում չունի: Նրա համար այս տիրույթը դառնում է փակուղի. վերեւում Ռուսաստանն է, ներքեւում` Իրանը, իսկ դիմացը` ծանծաղող եւ փաստացի ռուս–իրանական ռազմական վերահսկողության տակ գտնվող Կասպից ծովը: Ու այս երեք գործոնը, ինչքան էլ, որ գեղեցիկ ճառեր հնչեցվեն «Թրամփի ուղու» ու նման այլ բաների մասին, կրկնենք, Հարավային Կովկասը Թրամփի համար դառում է ընդամենը փակուղի: Առավելագույնը, հնարավոր է այստեղ Ադրբեջանից` Հայաստանով Թուրքիա հասնող գիծ ստեղծել: Բայց դա ռազմավարական մակարդակում Թրամփին ի՞նչ է տալու. ոչինչ: Ընդ որում, հանուն այդ ոչնչի պետք է բախման մեջ մտնել ռուսների եւ իրանցիների հետ:
Ադրբեջանը, ի դեպ, այս օրերին ակտիվ շփումների մեջ է Իրանի հետ: Քննարկվում են սահմանային նոր անցումների եւ եղած ծրագրերն ակտիվացնելու թեմաներ: Այսինքն, Ալիեւը թեեւ դեռ մնում է «Զանգեզուրի միջանցքի» տրամաբանության մեջ, բայց նաեւ սկսել է մշուշոտ կերպով հասկանալ, որ հիմնական շեշտը պետք է նորից դնի «Հյուսիս–Հարավ» տրամաբանության վրա: Ու դա, թերեւս, կդառնա շատ ավելի ընդգծված, եթե կնքվի իրանա–ամերիկյան համաձայնագիրը (շատ հնարավոր է, որ դա լինի արդեն հաջորդ շաբաթվա ընթացքում), եւ վերջնական տեսք ստանա Նեթանյահուի` հեռանալ–չհեռանալու հարցը:
Նիկոլի մոտ վիճակը «մի փոքր» այլ է: Վերջին հայտնի սրացումները սկսել են նորանոր ոլորտներ ընդգրկել, այդ թվում` հայաստանյան հիմնական արտահանումների` ծիրանի եւ խաղողի արգելք է սահմանվում: Իսկ ահա Նիկոլը, ով ընդամենը օրեր առաջ խոստանում էր, թե կգնա եւ հարցերն արագորեն կլուծի, անցել է այլ քարոզների, թե կգնեմ այն ապրանքը, որը չեն կարողանում Ռուսաստան տանել: Նրա էկոնոմիկայի նախարար Պապոյանն էլ խոստանում է` դարդ չանեք, ապրանքը Եվրոպա եք տանելու: Իհարկե, կարելի է այս թեզերը հեշտությամբ ջախջախել: Ասենք, Նիկոլն այդ ի՞նչ փողով է ուզում այդքան պտուղ–բանջարեղենը գնել, պետբյուջե՞ի հաշվին` ժողովրդի գրպանի՞: Այսինքն, հիմա էլ միլիարդներով վարկեր պետք է վերցնի, որ իր կատաստրոֆիկ քաղաքականության հետեւանքնե՞րը փակի: Թե՞ միակ դարդն այն է, որ հանկարծ այս ողջ խայտառակ վիճակն էլ ավելի չզրոյացնի նրա վերարտադրման հնարավորությունը: Պապոյանի մասին չխոսենք. բա եթե կարող էիր Եվրոպա ապրանք տանել, այդ ինչո՞ւ մինչեւ հիմա չես տարել:
Բայց ամբողջ խնդիրը մի փոքր այլ է: Այս վիճակում Նիկոլը երեւի դեռ հույսեր է փայփայում, թե Թրամփի հետ թուղթ ենք ստորագրել, ամերիկացիները կգան, միլիարդներ կբերեն: Բայց եթե Թրամփը փոխում է ռազմավարությունը, այն է` գնում է Իրանի հետ պայմանավորվելու, որից հետո մեր տարածաշրջանը նրա համար դեռնում է փակուղի, այդ դեպքում Նիկոլի այդ հույսերը եւս զրոյանում են: Ընդ որում, անկախ այն բանից` կվերարտադրվի՞, թե` ոչ: Միակ հույսը, միգուցե, կմնա Թուրքիան: Բայց այն պարագայում, երբ Իրանը դառնում է գերտերություն, երեւի Թուրքիայի հետ էլ հույսեր կապելը կդառնա անիմաստ: Ընդ որում, դեռ Ռուսաստանի մասին չենք խոսում:
Կարճ ասած, կան տարածաշրջանային ընդհանրական զարգացումների տրամաբանություն, որից փախչել պարզապես չես կարող: Եվ եթե անգամ հետեւանքներն այսօր չլինեն, վաղը հաստատ լինելու են: Եվ այդ վաղը ասվածը շատ հեռու ապագային չի վերաբերում:
Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/67863

