Խորհրդարանն ու ապագա կառավարությունը չեն կարող լեգիտիմ համարվել

Հունիսի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցավ պատգամավորի թեկնածուների քվեարկություն։ Մարդու լեզուն չի պտտվում դա ընտրություններ անվանել։ Ամեն բան ավելի շատ նման էր իշխանության բռնի զավթմանը, որն ուղեկցվում էր ժողովրդի ազատ կամարտահայտման բոլոր կանոնների և սկզբունքների անամոթ ոտնահարմամբ։

Պատահական չէ, որ իրեն հաղթած հռչակած Նիկոլ Փաշինյանը հիմա էլ շարունակում է իր ագրեսիվ, տեղ-տեղ անհամարժեք հռետորաբանությունը՝ սպառնալով պատժել ու բանտ նստեցնել բոլոր նրանց, ովքեր քվեարկել են իր դեմ՝ ծախված անվանելով ընտրատեղամասեր եկած նույնիսկ իրենց սեփական սխալ հաշվարկներով ընտրողների կեսից ավելիին։ Նա հիանալի հասկանում է, որ նույնիսկ չնայած աննախադեպ ճնշմանը և զանգվածային խախտումներին ու կեղծիքներին, իշխող կուսակցությունը պարտվել է ընտրություններում, ուստի խորհրդարանն ու ապագա կառավարությունը չեն կարող լեգիտիմ համարվել։

Վերադառնանք մեկ տարի առաջ. ամեն ինչ սկսվեց դեռևս 2025 թվականի հունիսին՝ այն մարդկանց ձերբակալություններով ու ահաբեկումներով, ովքեր համարձակվեցին արտահայտել իրենց կարծիքը ներկայիս հակազգային իշխանության դեմ, ովքեր թույլ չտվեցին կործանել Հայ առաքելական եկեղեցին Ադրբեջանի և Թուրքիայի ղեկավարների պատվերով։ Բացարձակապես մտացածին մեղադրանքներով կալանավորվեց խոշոր գործարար ու բարեգործ Սամվել Կարապետյանը, այնուհետև լկտիաբար ձերբակալվեցին հոգևորականները՝ Բագրատ Սրբազանն ու Միքայել Սրբազանը։ Բոլորի աչքի առաջ տեղի ունեցավ իրավական անօրինություն, Հայաստանի դատական ​​համակարգը կորցրեց իր կարգավիճակը և վերածվեց պատվերով ճնշման գործիքի։ Գործող իշխանությունը ցույց տվեց, որ իր համար չկա որևէ նորմ կամ օրենք, որ պայքարը կընթանա կանոնների համաձայն՝ ով ուժեղ է, նա էլ ճիշտ է։ Ի պատիվ ընդդիմության՝ սա նրանց չկանգնեցրեց, գտնվեցին բավականաչափ շատ մարդիկ, որոնց համար երկրի ապագան և ազգային արժեքները վախից բարձր եղան։ Չեմ ուզում թվարկել Փաշինյանի բոլոր անհեթեթ հայտարարություններն ու գործողությունները, հողերի հանձնումը և հայկական խորհրդանիշների, այդ թվում՝ հայկական ինքնության գլխավոր խորհրդանիշ Արարատ լեռան արգելքները, և շատ այլ բաներ՝ ներառյալ հանրապետության Սահմանադրության և տարրական բարոյական սկզբունքների խախտումները։ Դեռևս այդ ժամանակ պարզ դարձավ, որ Հայաստանում քաղաքակիրթ ընտրություններ չկան։

Նախընտրական պայքարը մանրամասն նկարագրելն իմաստ չունի։ Մենք բոլորս հետևել ենք կառավարության ղեկավարի աթոռին նստած մարդու այս անամոթ, անբարոյական ներկայացումներին, որոնք նողկանք առաջացրին Հայաստանի բնակչության մեծամասնության մեջ և ամբողջ աշխարհում խայտառակեցին ոչ միայն այսպես կոչված «պետության առաջնորդին», այլև ողջ երկրին։ Քաղաքական պայքարի մակարդակն ավելի ու ավելի էր նմանվում շուկայական վեճերին։ Ընտրություններից մեկ ամիս առաջ հանրապետության գործող ղեկավարն իջավ մինչև կեղտոտ վիրավորանքների աստիճանին, ընդ որում ոչ միայն իր քաղաքական հակառակորդների, այլև շարքային քաղաքացիների, արցախցի փախստականների, ինչպես նաև զոհված հերոսների հարազատ կանանց հասցեին։

Ընտրություններն ինքնին ընթացան աննախադեպ խախտումների, քաղաքացիների ճնշումների և ահաբեկման, իշխող կուսակցության օգտին բոլոր պետական ​​աշխատողների քվեարկելու բռնի պարտադրանքի, գործող իշխանությունների կողմից ընտրողներին հարկատուների փողերով լկտիաբար կաշառելու, կեղծ անձնագրերով ու գրանցումներով մեծ թվով մարդկանց ներգրավվածության մթնոլորտում։ Սակայն նույնիսկ այս միջոցառումները հաջողություն չբերեցին գործող իշխանությանը. նա անհույս պարտվեց միացյալ ընդդիմությունից։ Իշխանությունները ծայրահեղ քայլերի դիմեցին՝ սկզբում ընդդիմության շտաբների ղեկավարների ձերբակալություններ քվեարկության օրը, ապա մեծ թվով շարքային զինծառայողների ներգրավում քվեարկությանը ընտրատեղամասերի փակվելուց հետո հսկիչների հսկողության ներքո: Իսկ երբ ձայների հաշվարկը ցույց տվեց ընդդիմության անառարկելի հաղթանակը, հեռարձակումը Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովից մի քանի ժամով անջատվեց, թվերը էականորեն աղավաղվեցին իշխող կուսակցության օգտին։ Ոչ մեկի մեջ կասկած չի առաջանում, որ հայտարարված արդյունքները չեն համապատասխանում իրականությանը, որում գործող իշխանությունը ոչ միայն պարտվել է, այլև առանց քաշվելու հափշտակել ու յուրացրել է ընտրողների ձայները և ձայների վերջնական հաշվարկից շատ առաջ իրեն հաղթող հռչակել։ Նույնիսկ միջազգային դիտորդներն են արձանագրել բազմաթիվ խախտումներ, որոնց մասին հրապարակայնորեն հաղորդվել է:

Թվարկածս փաստերը ոչ մեկի համար նորություն չեն. ամեն բան տեղի է ունեցել մեր բոլորի աչքերի առաջ։ Ես մտահոգված եմ ավելի խոր հարցերով, քանի որ ուզում եմ հասկանալ, թե ինչ է մեզ սպասում մոտ ապագայում, և ինչ կարող ենք մենք անել իրավիճակը իսկապես փոխելու համար։

Ինչպե՞ս պատահեց, որ մենք մասնակից դարձանք ազգային միասնության քայքայմանը, ի՞նչ ժառանգություն ենք թողնելու մեր երեխաներին ու թոռներին, ինչպե՞ս կարող ենք նրանց բացատրել մեր անգործությունը։

Ինչպե՞ս են մեր երկրի քաղաքացիներն ընդունում այն անհեթեթությունը, որ այն մարդը, որի պատճառով սկսվեց 2020 թվականի պատերազմը, որի ապաշնորհության և դավաճանության պատճառով Հայաստանը կրեց անկախությունից ի վեր ամենամեծ կորուստները, այդ թվում՝ հայրենիքի համար կյանքը զոհաբերած 5000 հայրենասերների մահը, այն մարդը, որը պարտվեց պատերազմում, Արցախը հանձնեց թշնամուն, մինչև հիմա ոչ միայն շարունակում է ղեկավարել երկիրը, այլև իրեն անվանում է խաղաղության գլխավոր պաշտպան, իսկ մեծամասնությունը լուռ հանդուրժում է նրան։ Մի՞թե մենք դիտելու ենք, թե ինչպես է արժեզրկվում մեր երիտասարդ հերոսների կորուստը։ Ցանկացած քաղաքակիրթ երկրում նման առաջնորդին առնվազն կզրկեին իշխանությունից և հրապարակայնորեն կդատապարտեին։

Ինչպե՞ս կարելի է ազգի շահերը ներկայացնելը վստահել մի մարդու, երբ ինքն է հրաժարվել Արցախի Հանրապետության պատմական հողերից։ Հենց նա է ալիևյան ռեժիմի հետ միասին պատասխանատու 2023 թվականին Արցախում հայերի դաժան ցեղասպանության համար։ Իսկ հիմա նա, հաճոյանալով ազգի թշնամիներին,  արգելում է բարձրացնել Արցախի թեման ոչ միայն միջազգային հարթակներում, այլև նույնիսկ Հայաստանի ներսում։ Մի՞թե մենք այդքան վախկոտ ու կամազուրկ ենք, որ պատրաստ ենք մեր 120,000 հայրենակիցներին թողնել դժբախտության մեջ և չենք հասկանում, որ մենք՝ Հայաստանի բնակիչներս, հաջորդն ենք հերթում։

Ինչպե՞ս կարող է հայը կասկածի տակ դնել Օսմանյան Թուրքիայի կողմից իրականացված հայոց ցեղասպանության փաստը և խնդրել այլ երկրների չճանաչել մարդկության դեմ այս հրեշավոր հանցագործությունը։ Մի՞թե ակնհայտ չէ, որ չհասնելով հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը՝ մենք ռիսկի ենք դիմում կրկնելու 1915 թվականին դաժանորեն ոչնչացված մեկուկես միլիոն հայրենակիցների ճակատագիրը։

Ինչպե՞ս կարող է կուսակցությունը իր նախընտրական ծրագրի հիմնական նպատակներից մեկը հռչակել Հայ առաքելական եկեղեցու բարեփոխումը՝ ոչնչացումը, և դրանից հետո ընտրություններում ձայներ ստանալ։ Մի՞թե մենք մոռացել ենք այն մասին, որ որպես ազգ գոյություն ունենք հենց քրիստոնեական հավատքի շնորհիվ։

Ինչպե՞ս ենք հանդուրժում այն, որ ընտրություններից անմիջապես հետո հանդիպում անցկացվեց Ադրբեջանի ներկայացուցիչների հետ կիսաօկուպացված Ջերմուկում, որտեղ ընդամենը վերջերս դաժանորեն սպանվեցին մեր երիտասարդ զինվորները ադրբեջանական գլուխ կտրող մարդասպանների կողմից։ Դրա հետ մեկտեղ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքն ազատելու մասին քննարկելու նույնիսկ հարց չի բարձրացվել։ Մի՞թե մենք բոլորս կորցրել ենք մեր ինքնասիրությունը, կամքը և վերածվել ենք վախկոտների, որոնք պատրաստ են ամեն ինչ հանձնել ագրեսորին։

Հունիսյան ամոթալի խորհրդարանական ընտրություններից հետո, որոնցում խախտվել են ոչ միայն ազատության և օբյեկտիվության բոլոր սկզբունքները, այլև նույնիսկ երկրի գործող օրենքներն ու Սահմանադրությունը, ինչպե՞ս է կառավարության ներկայիս ղեկավարը հայտարարում իրեն ժողովրդավարական, իսկ ընտրությունները՝ ամենաազնիվն ու արդարը՝ ցինիկաբար բոլորին ցույց տալով, որ օրինական ճանապարհով Հայաստանում իշխանությունը փոխելն անհնար է։

Սա մեր դժբախտությունների միայն տեսանելի մասն է։ Դրան պետք է գումարել մշակույթի ոչնչացումը և ազգի պառակտումը, որը հանգեցնում է անխուսափելի կործանման։ Ի՞նչ պետք է անենք սա թույլ չտալու համար։

Ես կոչ եմ անում ակտիվ դիրքորոշում ունեցողներին միանալ յոթ ընդդիմադիր կուսակցություններին, որոնք վիճարկել են ընտրությունների արդյունքները՝ անհանդուրժելի խախտումների և կեղծիքների մեծ քանակության պատճառով, ինչպես նաև նոր ընտրություններ անցկացնելու պահանջներին, որոնք կհամապատասխանեն միջազգային չափանիշներին և Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը։

Կոչ եմ անում նաև բոլոր հայերին՝ անկախ կարգավիճակից, պաշտոնից ու բնակության վայրից, մնալ ազգի արժանավոր ներկայացուցիչներ։ Մի՛ ընդունեք գործող իշխանության լեգիտիմությունը և ձեր վերաբերմունքը տարածեք բոլոր թույլատրելի միջոցներով։ Գաղտնիք չէ, որ բռնապետին ուժով տապալելը դժվար է, քանի որ նրա ձեռքերում է ուժային բլոկը։ Սակայն կա ավելի գործուն մեխանիզմ, դրան անվանում են «փափուկ ուժ», երբ ողջամիտ գաղափարների և արդար համոզմունքների տարածման միջոցով կարելի է ձեռք բերել լուրջ արդյունքներ և հասնել նպատակին։

Ես համոզված եմ, որ մեր հայրենակիցների մեծամասնությունը անտարբեր չէ ազգի ապագայի նկատմամբ՝ նրանք, ովքեր չեն ծախվել թշնամիներին և պատրաստ չեն ազգային արժեքները փոխանակել մանր մասնավոր շահերի հետ։ Համոզված եմ, որ միավորվելով մենք կարող ենք վերադարձնել մեր Հայաստանը վերածննդի և բարգավաճման ուղու վրա։

Հրանտ Ագոսյան

Այս թեմայով Փաշինյանի «դիվերսիֆիկացման» քաղաքականությունը Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր 2 է «Գունավոր հեղափոխությունները»՝ հիբրիդային զենք Ֆաշիզմի ​​քարոզչությունը Հայաստանում անընդունելի է Արցախցի պատանի նկարչուհի Եվա Դանիելյան. «Միևնույն է, ես նկարելու եմ» Ֆուտբոլի պաշտոնյաների ոչ ֆուտբոլային կրքերը