Իրանական պատերազմը կվերսկսվի՞
ՎերլուծությունԹուրքիայում կայացած ՆԱՏՕ–ի գագաթաժողովի շրջանակներում (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=344527&l=am) Թրամփը նաեւ Իրանի հետ կապված սուր հայտարարություն հնչեցրեց, որն արդեն իսկ գործողության մեջ է մտել: ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև կնքված հրադադարը այլևս ուժի մեջ չէ, հայտարարեց ԱՄՆ նախագահը` ավելացնելով, որ այլևս իմաստ չի տեսնում Թեհրանի հետ բանակցել:
Այդ հայտարարությանը նախորդել էր Իրանի եւ ԱՄՆ–ի միջեւ հարվածների հերթական փոխանակումը, որն էլ ավելի մեծ մասշտաբների հասավ դրանից հետո: Այսինքն, ամերիկյան ավիացիան այս երկու օրերին հետեւողականորեն հարվածում է Իրանի տարածքին` չսպասելով անգամ նահատակված Գերագույն առաջնորդի հուղարկավորման արարողության ավարտին: Իրանն էլ իր հերթին է նույն հետեւողականությամբ հրթիռներ եւ անօդաչուներ արձակում տարածաշրջանում ամերիկյան բազաների ուղղությամբ, ընդ որում, երեկվանից լիովին փակ է նաեւ Հորմուզի նեղուցը:
Նշանակո՞ւմ է սա, որ պատերազմն արդեն պետք է համարել վերսկսված: Ամեն բան այս պահին այդ մասին է խոսում: Չնայած, այս ընթացքում էլի եղել են հարվածների փոխանակում, որոնց, սակայն, հաջորդել են հերթական պայմանավորվածությունները: Այսինքն, թե այս հերթական բախումը կդառնա նոր պատերազմ, թե` ոչ, դեռ չշտապենք գնահատել, թեեւ հրադադարի ավարտի մասին Թրամփի հայտարարությունը նոր բան է, եւ այն խոսում է նոր պատերազմի տարբերակի օգտին:
Ընդ որում, նաեւ հաշվի առնելով այն նախազգուշացումները, սպասելիքները, որոնք գալիս էին իրանական ազգայնական շրջանակներից: Այնսինքն, որ ԱՄՆ-ի հետ որեւէ հարցում չի կարելի բանակցել եւ ինչ-որ բան պայմանավորվել: Այսինքն, որ անցած պատերազմական փուլում, հայտնվելով ճգնաժամային վիճակում, ամերիկացիները կարողացան կեղծ բանակցային օրակարգ սկսել: Այդ ընթացքում համալրեցին ռազմական պաշարները, կարողացան Հուրմուզի նեղուցով նավթի զգալի քանակներ դուրս բերել: Ու հիմա արդեն կարելի է պատերազմը վերսկսվել:
Բացի այդ, այն թիրախները, որոնց հարվածում է ամերիկյան ավիացիան, իրենց հերթին են խոսում պատերազմի վարկածի օգտին: Այսինքն, հիմնականում կենտրոնացված են հակաօդային պաշտպանության եւ լոգիստիկայի համակարգերի վրա: Ընդհուպ, անցած գիշերվա հարվածաշարից խոցվեցին նաեւ Իրանի և Թուրքմենստանի սահմանին գտնվող երկաթուղային կամուրջները: Այդ թվում` Ակ-Թեքե Խան անվամբ կամուրջի ուղղությամբ արձակվել է յոթ հրթիռ, որոնցից առնվազն երկուսը հարվածել են իրենց նշանակետին՝ պայթելով ուղիղ երկաթուղային գծերի վրա: Խոսքը այն ռազմավարական ուղղության մասին է, որը հնարավորություն է տալիս Իրանին երկաթուղային կապ ունենալ Չինաստանի եւ Ռուսաստանի հետ: Նման է այն բանին, որ ԱՄՆ–ն փորձում է ճնշել Իրանի երկաթուղային ելքերը եւ եթե նորից փակի ծովային ուղիները, ապա դա, մասնավորապես ռազմական ներկրումների հարցով, Իրանի համար միանգամայն բարդ իրավիճակ է առաջացնելու:
Մյուս կողմից, ինչպես տեղեկացնում է ԻՀՊԿ ցամաքային ուժերի հրամանատարությունը, ամերիկա-իսրայելական կողմն այս ընթացքում կազմը պատրաստ վիճակի է բերել Իրանի հարավ-արևելքում` Պակիստանի հատվածում եւ հյուսիս-արևմուտքում` Իրաքի քրդական գոտում գործող մի շարք խմբավորումների, թերեւս ցամաքային ներխուժման ծրագրեր ունենալով: Մի բան, որը չաշխատեց նախորդ պատերազմում, բայց նման է, որ այս ընթացքում այդ ուղղությամբ լուրջ աշխատանք տարվել է:
Այսքանից էլ զատ, Թրամփը, Թուրքիայում հանդիպելով Ջուլանիի հետ, որոշեց լիովին դադարեցնել Սիրիայի նկատմամբ պատժամիջոցները: Դա արդեն ակնարկ է, որ կփորձեն սիրիական ներկա ռեժիմի տակ գտնվող ուժերին ուղղորդել Լիբանանում «Հեզբոլլահ»–ի դեմ, երբ Իսրայելը վերսկսի լիբանանյան ուղղությամբ հարձակումը:
Այս եւ նման մի շարք այլ փաստեր գալիս են հիմնավորելու, որ այս պահին նախապատվելի է մնում Իրանի դեմ նոր պատերազմի տարբերակը: Ամեն դեպքում, ամերիկա–իսրայելյան կոալիցիան, ինչպես քանիցս նշելու առիթներ ունեցել ենք, այս հրադադարի ընթացքում ակնհայտորեն հսկայական նախապատրաստական աշխատանքներ իրականացրել են: Էլ չասած, որ դատելով Թուրքիայում տեղի ունեցած Թրամփի եւ Էրդողանի հանդիպումից, վերջինիս տրված տարաբնույթ խոստումներից, ենթադրելի է, որ նաեւ Թուրքիայի առնվազն չեզոքությունն է ապահովվել, եթե Իսրայելը սկսի Լիբանանը ամբողջական վերահսկողության տակ վերցնելու փորձերը:
Ու մյուս կողմից, ակնհայտորեն ներիրանական հակասությունները եւս այս անգամ կարող են աշխատել ամերիկացիների օգտին: Հիշեցնենք, Իրանի գերագույն առաջնորդն ԱՄՆ-ի հետ բանակցությունների պատասխանատու էր ներկայացրել նախագահ Փեզեշքիանին` իրանական ռեֆորմիստների լիդերներից մեկին: Ռեֆորմիստական թեւն էլ ամենաճոխ խոստումներով հավաստիացնում էր, որ Թրամփի հետ վերջնական պայմանագիր է ստորագրելու, որն Իրանին կազատի ինչպես պատերազմից, այնպես էլ` տասնամյակների պատժամիջոցներից: Ու եթե իրոք պատերազմը վերսկսվի, ապա դա դառնալու է ոչ միայն այդ քաղաքական կուրսի բացահայտ ձախողումը, այլ նաեւ մասնավորապես Փեզեշքիանին կնճռոտ հարցեր են ուղղվելու` այդ կուրսը միամտության արդյո՞ւնք էր, թե` դավաճանության:
Մի խոսքով, ամեն բան այս պահին ակնարկում է, որ բուռն ժամանակներ են սպասվում: Բայց եթե Իրանին հաջողվի այս անգամ էլ դիմանալ, դա արդեն լիովին փոխելու է ինչպես Մերձավոր Արեւելքի աշխարհաքաղաքական դեմքը, այլ նաեւ շատ մեծ է դառնալու Թրամփի լիակատար տապալման հավանականությունը:
Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/69501

