Ո՛չ եվրոպացիները, ո՛չ թուրքերը, չեն կարող ամբողջությամբ փոխարինել ռուսական շուկային

Հայտնի է, որ Ռուսաստանը 2026 թվականի հունիսի 12-ից սահմանափակել է Հայաստանից ծագող և առաքվող ողջ կարանտինային ենթակա արտադրանքի ներմուծումը, ինչպես նաև դրա տարանցումը ՌԴ տարածքով դեպի ԵԱՏՄ պետություններ։ Ռոսսելխոզնադզորի կողմից մտցված սահմանափակումների տակ են հայտնվել, մասնավորապես, բանջարեղենը, միրգը, կանաչեղենը և ծաղկային արտադրանքը։ Ավելի վաղ ռուսական կարգավորողները սահմանափակումներ էին մտցրել նաև Հայաստանից «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ալկոհոլային արտադրանքի առանձին տեսակների մատակարարումների վրա։

Ռոսսելխոզնադզորում սահմանափակումների պատճառ են անվանել Հայաստանից բուսական ծագման արտադրանքի և ծաղիկների մեջ «կարանտինային օբյեկտների համակարգված հայտնաբերումը»։ Նշվում է, որ արգելքը գործելու է մինչև առաքվող ապրանքների անվտանգության և հետագծելիության ապահովման կոնկրետ ալգորիթմի մշակումը։

Իսկ ի՞նչ անել մինչ այդ, ինչպե՞ս հաղթահարել սահմանափակումների արգելքը, տնտեսագիտության պրոֆեսոր Թաթուլ Մանասերյանը փաստում է.

-Դժվար է լինելու, ռուսական շուկան երկար տարիներ շարունակում է մնալ հայաստանյան արտադրողների համար առանցքային ուղղություններից մեկը, իսկ դեպի նոր շուկաներ կողմնորոշումը ժամանակ, ներդրումներ է պահանջում լոգիստիկայի և արտադրանքի առաջմղման գործում։ Ո՛չ եվրոպացիները, ո՛չ թուրքերը, որոնք սպառման շուկաներ էին խոստանում, չեն կարող ամբողջությամբ փոխարինել ռուսական շուկային։ Դրա համար ժամանակ է պահանջվում։ Սպառողները պետք է ծանոթանան նոր արտադրանքին, պետք է ստեղծվեն մատակարարման և լոգիստիկայի նոր ուղիներ: Նոր շուկաներ փնտրելն անհրաժեշտ է։ Բայց սկսել, իմ կարծիքով, պետք է տարածաշրջանից՝ արաբական երկրներից, առաջին հերթին Իրանից և այլ պետություններից։ Ես ավանդական գործընկերների հետ կապերը խզելու իմաստ չեմ տեսնում: 

Խոսելով տնտեսական աճի վրա սահմանափակումների ազդեցությանը մասնագետը նկատում է.

- Դեպի Ռուսաստան հայկական կարանտինային արտադրանքի արտահանման սահմանափակումների հնարավոր ազդեցության գնահատումը համալիր վերլուծություն է պահանջում, որը հաշվի կառնի ոչ միայն մատակարարումների ծավալները, այլև տնտեսական գործոնների ավելի լայն շրջանակ։ Տնտեսական աճի վրա արտահանման սահմանափակումների ազդեցության գնահատումը կախված է բազմաթիվ գործոններից և պահանջում է մանրամասն վերլուծություն՝ հաշվի առնելով իրավիճակի հետագա զարգացումը և առևտրի ու ներդրումների այլ ուղղությունների հաշվին հնարավոր կորուստները փոխհատուցելու տնտեսության կարողությունը։ 

Անդրադառնալով, այն հանգամանքին, որ 2026 թ-ի հունիսին, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ, սննդամթերքի գներն աճել են 8.8 տոկոսով, որից հացամթերքի և ձավարեղենի գները՝ 2.8 տոկոսով, տավարի մսի գինը՝ 23.4 տոկոսով, ձվի գինը՝ 29.9 տոկոսով։ Չնայած արտահանման խնդիրներին՝ հատկանշական է, որ մրգի ապրանքախմբում գների անկում ամենևին չի նկատվել։ Հակառակը՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ այս ապրանքախմբում արձանագրվել է 16.8 տոկոս գնաճ, մասնագետը նկատում է.

- Վերջին տարիներին Վիճակագրության կոմիտեն առանձին ներկայացնում է այն 10-11 ապրանքատեսակների գները, որոնք պարենային զամբյուղի մաս են կազմում։ Այդ ապրանքների գները, որպես կանոն, խիստ տարբերվում են գնաճի միջին մակարդակից։ Այսինքն՝ գնաճը կարող է լինել 3, 4 կամ 5 տոկոս, բայց սննդամթերքի, պարենային ապրանքների գները կարող են երկնիշ թվով աճել։ Մեզ մոտ հենց այդպես էլ կա վերջին տարիներին։ Հայաստանում նկատում եք, թե ինչ թռիչքաձև աճ է տեղի ունենում գների: 

Այս թեմայով Հայաստանը կանգնեց ռեալ տնտեսական շրջափակման և անվտանգային վակուումի առջև.Տնտեսագետը ահազանգում է ՌԴ բենզինի և ավիացիոն վառելիքի արտահանման արգելքը անխուսելիորեն հարվածելու է ՀՀ-ին. Տնտեսագետ Ինչ է փոխվում հայ-թուրքական առեւտրում. Տնտեսագետը մանրամասներ է ներկայացնում Եվրոպան երազում է գլխատել Պուտինին և զավթել Ռուսաստանի բնական հարստությունները. Ամերիկացի տնտեսագետ Ադրբեջանական բենզինի թաքնված ականները. Մեկնաբանում են տնտեսագետները