Եկեղեցուն ու Կաթողիկոսին դատել իրենց թույլ տալ կարող են միայն աղանդավորները

Օգոստոսի 7-ին Էջմիածնում տեղի ունեցավ կաթողիկոսի և վեց եպիսկոպոսների դատավարությունը։ Մեղադրանքի առարկան հակասահմանադրական է. նրանք մեղադրվում են եկեղեցու գործերին միջամտելու կառավարության որոշումները խոչընդոտելու մեջ՝ ուժի մեջ թողնելով Մասյացոտնի թեմի առաջնորդ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանին կարգալույծ անելու և պաշտոնից ազատելու մասին եկեղեցական որոշումը։

Եկեղեցին առանձնացված է պետությունից, բայց Փաշինյանը, որը տառապում է  մեծամոլության մոլուցքով, փորձում է նաև Եկեղեցին ենթարկեցնել իրեն։ Եվ ահա նշանակված դատավոր Հակոբ Մանուկյանը մեղքից հեռու մնալու համար անմիջապես ինքնաբացարկ հայտնեց։ Կա՛մ Աստծո զայրույթից վախենալով, կա՛մ չհավատալով Փաշինյանի հավերժությանը։ Սահմանադրությանը համապատասխան դատավճիռ կայացնելու ուժ նա չունեցավ։ 2026 թվականի օգոստոսի 11-ին գործը պաշտոնապես փոխանցվեց նոր դատավորի՝ Սերժ Ռուշանյանին (Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարան)։ Նա, պետք է ենթադրել, որ ավելի շատ է ենթարկվում շանտաժի ու սպառնալիքների, առավել ևս որ հենց նոր իշխանության օրոք է կայացել Ռուշանյանի կարիերան։

Նա ցույց է տվել իր հավատարմությունը՝ դառնալով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմնակիցների դեմ (որոնք 2025 թվականի վերջին բողոքում էին Էջմիածնի պատերի մոտ) խուլիգանության մասին հոդվածով գործ հարուցելու նախաձեռնող։ Բարձրագույն կրթությունը նա, բացի Հայաստանի ֆրանսիական համալսարանից, ստացել է նաև Ժան-Մուլեն Լիոն 3 համալսարանում, Սորբոնում և Քեմբրիջի համալսարանում։ 2020-ից մինչև 2022 թվականը նա աշխատել է որպես օգնական ու խորհրդական ՀՀ արդարադատության նախարարությունում, իսկ 2023 թվականին դարձել է առաջին ատյանի դատավոր՝ սկզբում Տավուշի մարզում, ապա՝ Արմավիրի։ Այնպես որ, նրա անցյալը լիովին իշխանամետ է, թեև դրա հետ մեկտեղ նրան համարում են նաև համեմատաբար անկախ դատավոր, հավանաբար եվրոպական դիպլոմների առատության պատճառով, և նրա նշանակումը բացատրում են նրանով, որ իշխանությանը հավատարիմ դատավորները արձակուրդում էին։ Տեսնենք։ Հասկանալի է, որ իշխանամետ որոշումներ կարող են կատարել միայն Փաշինյանին բացարձակապես հավատարիմ դատավորները, որոնք չեն ընդունում ո՛չ Հայ եկեղեցին, ո՛չ էլ Սահմանադրությունը։ Ավելի լավ է՝ աղանդավորները։ Մնացածները այս կամ այն աստիճան աստվածավախ են։

Եթե խնդրին նայենք ընդհանուր առմամբ, ապա Հայաստանում Սահմանադրության գործողությունը եկեղեցու գործերին միջամտելով չեղարկվել է, և երկրում մոլեգնում է երկրի հիմնական օրենքից վեր կանգնած ավտորիտարիզմը։ Եվ քաղաքական բանտարկյալի հասկացությունը Հայաստանում հանգիստ կարելի է փոխարինել քաղաքական պատանդով, երբ մարդիկ կալանավորվում են ոչ թե քաղաքական հայացքների համար, այլ հենց այնպես, իշխանության ցանկությամբ, եթե նրանք որևէ կապ ունեն հետապնդվողների հետ։ Կարևոր չէ, թե նրանք ինչ հայացքների կողմնակից են, փոխարենը պատանդառության ինստիտուտը իրենց հետ համաձայն չեղողների վրա ավելի մեծ ճնշում գործադրելու հնարավորություն է տալիս իշխանությանը։ Կալանավորված է Կաթողիկոսի ազգակցական շրջապատը։ Պատանդառության ինստիտուտն ընդունված է քրեական աշխարհում, որտեղ պարտքերի դիմաց կարող են առևանգել պարտապանի ազգականին, և այժմ այս հասկացությունները գործադրվում են մեր կառավարման մեջ։

Այստեղ արժե հիշատակել Եվրոպական հանձնաժողովի ղեկավար, հայտնի գինեկոլոգ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի հայտարարությունը՝ ուղղված Փաշինյանին, կաթողիկոսի դատավարությունից անմիջապես հետո. ««Թավշյա հեղափոխության» ոգին, որը Դուք գլխավորեցիք 2018 թվականին, կենդանի է և ուժեղ է։ Մենք բարձր ենք գնահատում մեր գործընկերությունը ժողովրդավարական Հայաստանի հետ, որը գնալով ավելի է մերձենում Եվրոպային։ Հայաստանը կարող է հույս դնել մեզ վրա»։ Միայն թե ինչպիսի՞ Եվրոպայի նա նկատի ունի։ Համակենտրոնացման ճամբարներով ու գեստապոյով Երրորդ ռայխի միավորիչ նախագծի ժամանակների՞, թե՞ այն Եվրոպայի, որը սրընթաց փլուզվում է՝ իր ժողովուրդներին ներքաշելով Ռուսաստանի դեմ ակնհայտորեն տանուլ տված պատերազմի հորձանուտի մեջ։

Օգոստոսի 2-ին Հայաստանի նոր խորհրդարանը, որի ընտրությունները տեղի ունեցան հունիսի 7-ին, սկսեց իր աշխատանքները, և պատմության մեջ առաջին անգամ առաջին նիստին հրավիրված չէր Ամենայն հայոց կաթողիկոսը: Առաջին նիստի օրակարգում ութ հարց կար, այդ թվում՝ խորհրդարանի ղեկավարների ընտրությունը: Խորհրդարանի խոսնակ դարձավ Ռուբեն Ռուբինյանը՝ որպես մեծամասնություն կազմող կուսակցության ներկայացուցիչ՝ գործունեության մեջ գերազանցելով իր հորը՝ կոմունիստներից հետո առաջին իշխող կուսակցության՝ ՀՀՇ-ի օրոք նախկին փոխխոսնակին: Եվ այստեղ հարց է ծագում. ի՞նչով էր զբաղված Ռուբինյանը ուսանողական տարիներին, երբ գտնվում էր Թուրքիայում: Առաջիններից մեկը նրան շնորհավորեց նրա թուրք գործընկեր Սերդար Քըլըչը՝ մաղթելով նրան «հետագա հաջողություններ: Տեղեկատվական դաշտում հարց ծագեց. ի՞նչ հաջողություններ։ Թո՞ւրքիայի համար։

Առաջին իսկ նիստից սկանդալներ են ընթանում։ Իշխող կուսակցությունը՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը (ՔՊ), իր թեկնածուներին առաջադրելիս փորձում է որոշակի ծանոթություն ցուցաբերել առարկային, ընդդիմությունն առարկում է, սակայն վերջին խոսքը իշխող կուսակցությանն է, և ընդդիմությանը մնում է միայն իրավիճակի համարժեք գնահատականը, որակավորման ցուցադրում՝ առանց հետևանքների։ Բացի այդ, այն ալիքները, որոնք հեռարձակում են խորհրդարանի նիստերը, ի տարբերություն ընդդիմադիր ալիքների, ունեն հանրապետական ծածկույթ, ինչն ընդլայնում է նրանց լսարանը։ Խորհրդարանը համարվում է օրենսդիր մարմին, սակայն խորհրդարանի ամբողջ բազմությունը, առաջին հերթին ՔՊ-ն, չի կարող ապահովել օրենսդրական աշխատանք օրենսդրության փորձ ունեցող իրավաբանների բավարար թվով, այնպես որ՝ նրանց մնում է հավանություն տալ խորհրդարան բերված օրենքները մի կուսակցության կողմից, որին միանձնյա ներկայացնում է Փաշինյանը՝ որպես Եվրոպայի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի աջակցությամբ ձևավորված ավտոկրատ։ 64 մանդատով ՔՊ-ն կարող է առաջ մղել ցանկացած օրենք, բացի Սահմանադրության մեջ փոփոխություններից։ Այնպես որ՝ ընդդիմությանը խորհրդարանում առայժմ հատկացված է տեղեկատվական հարթակի դերը։ Բայց այստեղ խնդիրը միայն դա չէ։

Ընդդիմության վերափոխման համար, մասնավորապես՝ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության համար, որը պատանեկան հասակում է տնային կալանքի տակ գտնվող առաջնորդ Սամվել Կարապետյանի հետ, զգալի կշիռ ունեցող քաղաքական կուսակցության մեջ, բռնաճնշումներին դիմակայելուց բացի, կպահանջի նաև մասնագետների բավարար քանակություն։ Նրանք պետք է «տարածվեն» ԶԼՄ-ներում, որպեսզի ազդարարեն իրենց մասին որպես տեղի ունեցողի վերաբերյալ համարժեք պատկերացում ունեցող կուսակցություն, ինչը երբեք չես կարող ասել իշխող կուսակցության մասին, որը ղեկավարվում է եվրա-թուրքական հրահանգներով։ Այս հրահանգների մակարդակի մասին պերճախոս կերպով խոսում են դեմոկրատական ​​կարգախոսների հետևում թաքնված Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի և Կայա Կալլասի նման քաղաքական «սուպերինտելեկտուալ» անձինք։ Ինչ վերաբերում է Թուրքիային ու Ադրբեջանին, ապա նրանց նպատակները ամբողջովին զավթողական ​​են՝ առանց ժողովրդավարությանը ապավինելու, ինչը ոչ մի կերպ չի հակասում եվրոպական միտումներին։ Այնպես որ, «Ուժեղ Հայաստան»-ը պետք է ձեռք բերի վերլուծողականություն։ Ներկայիս պայմաններում դժվար է ասել, թե արդյո՞ք  չիմացությունը հաղթում է վերլուծաբանին, սակայն իրավիճակը կարող է փոխվել, և «Ուժեղ Հայաստան»-ը կարող է քաղաքական շուկա դուրս գալ զգալի քաղաքական արտադրանքներով։

Իրանի մասին։ Թրամփը ժամանակ առ ժամանակ հայտարարում է, որ ինքը հաղթել է Իրանին, այնուհետև ձեռնարկում է բանակցություններ, հետո տղայական ոգևորությամբ կրկին կոչում է պատերազմի։ Սպառնում է երկրի երեսից ջնջել իրանական քաղաքակրթությունը, կարծես թե ինչ-որ մեկի հետ մրցում է արյունռշտութամբ։ Հետո հանկարծ պարզվում է, որ ԱՄՆ-ը զենքի պակաս ունի։ Այսինքն՝ սկսելով պատերազմը՝ Թրամփը չի հետաքրքրվել զինանոցներով։ Նրան, ամենայն հավանականությամբ, համոզել էին, որ այաթոլլաների ռեժիմը երերուն է, և  նվազագույն ջանքեր գործադրելով՝ ԱՄՆ-ը կգրավի Իրանի նավթի պաշարները։ Գրեթե  Վենեսուելայի պես, երբ նա առևանգեց նախագահին։ Սակայն Իրանում ստիպված էին սպանել և ոչ միայն քաղաքական ղեկավարությանը, այլև երեխաներին։ Հեռավոր թիրախում Չինաստանն էր, որն այս կերպ պետք է զրկվեր նավթային պաշարներից։ Մի կրակոցով՝ երկու նապաստակ։ Բայց դա չհաջողվեց, և հիմա ԱՄՆ-ը հատուկ գործողության փոխարեն ներքաշվել է օվկիանոսից այն կողմ լայնածավալ պատերազմի մեջ։ Այստեղ նշեմ, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Միացյալ Նահանգները ոչ մի իսկական պատերազմում չի հաղթել։ Ո՛չ Վիետնամի դեմ, ո՛չ Աֆղանստանի։ Իսկ հիմա, մինչ Թրամփը բավականություն է ստանում փիարով, Իրանը հարվածում է հակամարտության մեջ ներգրավված ամերիկյան բազաների ուղղությամբ: Հետաքրքիր է ամերիկյան հասարակության արձագանքը երեխաների սպանությանը: Խելամիտ քաղաքագետները նաև հենց Ամերիկայում հասկանում են ԱՄՆ-ի դիրքորոշման տանուլ տրված լինելը Իրանի դեմ պատերազմում, սակայն երեխաների սպանությունը դատապարտող ձայներ փաստացի չեն հնչում: Ավա՜ղ, աշխարհը գնահատում է արդյունավետությունը (էֆեկտիվություն), այլ ոչ թե մարդասիրությունը, և սա պետք է հաշվի առնել:

Իրանը, նույնիսկ տարածաշրջանային գերտերություն չլինելով, դառնում է լուրջ խաղացող և կարող է կոշտ կերպով արտահայտել իր դիրքորոշումը այստեղ՝ Հայաստանի հարավում այդ նույն «Թրամփի ճանապարհի» վերաբերյալ, որի գործարկումը պետք է ապահովեն Պենտագոնի հետ փոխկապակցված ամերիկյան մասնավոր ռազմական ընկերությունները: Սակայն չի բացառվում, որ հակամարտությունը կարող է ավարտվել խաղաղության պայմանագրով, որում կսահմանվեն ազդեցության ոլորտները, և ԱՄՆ-ը ստիպված կլինի ավարտել իր նախագիծը, որն ունի առաջին հերթին հակաիրանական ուղղվածություն: Հաշվի առնվո՞ւմ է արդյոք նման տարբերակը Հայաստանի իշխող կուսակցությունում: Դժվար թե: Այն հնացած է և հիմնված է այն աշխարհի իրողությունների վրա, որն այլևս գոյություն չունի։ Եվ իր հնացածությանը նա նույնիսկ ինքը չի հասել, այլ որովհետև իրեն այդպես են ասել:

Ցավոք, իրողությունների ընկալման մեջ սխալը 1920 թվականին մեզ հանգեցրեց Թուրքիայի հետ Ալեքսանդրապոլի պայմանագրին, որը մեզ հասցրեց աղետի: Այսինքն՝ անհամարժեքությունն ունի ոչ անքան վաղ պատմական արմատներ: Ե՛վ այն ժամանակ, և՛ հիմա Հայաստանը տրվեց Արևմուտքի մանիպուլյացիաներին: Հարկավոր է համոզել ընտրողին, որ առաջին հիմնախնդիրը անվտանգությունն է, այլ ոչ թե Արևմուտքի քարոզած կուշտ կյանքը: Եվ սա չնայած նրան, որ ընտրազանգվածի մեծ մասը մտածում է այսրոպեական, մարտավարական կատեգորիաներով, բայց ոչ ռազմավարական:

Օգոստոսի 7-ին Մեքքայում Թուրքիան, Պակիստանն ու Սաուդյան Արաբիան ստորագրեցին համաձայնագիր համատեղ պաշտպանության մասին, որը ԶԼՄ-ներում կոչվեց «իսլամական ՆԱՏՕ»։ Սա կապված է ինչպես տարածաշրջանում Իրանի դերի աճով, այնպես էլ այն բանի հետ, որ Սաուդյան Արաբիայի վրա ԱՄՆ-ի պաշտպանական հովանոցը պարզվեց, որ ծակծկված է, և նա փնտրում է պաշտպանության նոր միջոցներ։ Թուրքիան՝ որպես սուննիական օսմանյան պատմություն ունեցող երկիր, ինչպես նրան է թվում,  ավելի շատ է համապատասխանում այս դերին։ Ընդ որում, Թուրքիայի նկրտումները վերաբերում են ոչ միայն թուրանական նախագծի իրականացմանը, որը միավորում է թյուրքալեզու ժողովուրդներին, այլև Սաուդյան Արաբիայի արաբներին, որոնք սուննիական իսլամ են դավանում և իրենց տարածքում ունեն Մեքքա ու Մեդինա՝ մահմեդականների սուրբ վայրերը։ Պակիստանն իր խայտաբղետ էթնիկ ու կրոնական կազմով այստեղ ընդհանրապես կապ չունի, բայց նա ունի միջուկային զենք, ինչը որոշում է առաջին ջութակի նրա դերը այս դաշնագրում։ Առայժմ նշենք, որ այս դաշնագիրը նշանակում է ԱՄՆ-ի գերտերության վարկանիշի անկում, եթե Սաուդյան Արաբիան «դուրս է գալիս» նրա պաշտպանական հովանոցի տակից՝ նախընտրելով պակիստանականը։ Էրդողանը հայտարարեց, որ նոր համաձայնագրի իմաստը տեղային է և կծառայի Մերձավոր Արևելքում խաղաղությանը։ Անհրաժեշտ չհամարելով նշել, որ Պակիստանը ոչ մի պարագայում Մերձավոր Արևելքի երկիր չէ։ Իսրայելն արտահայտեց իր դժգոհությունը. բարեկամական Թուրքիան որոշ ժամանակ է, ինչ սկսել է անցնել թշնամու կարգավիճակին, և նրա ուժեղացումը միջուկային դաշնակցի հետ լարվածությամբ է ընկալվում։

Մի խոսքով, ամեն բան ավելի է բարդանում, և այստեղից էլ հարց է ծագում. արդյո՞ք Ռուսաստանում հասկանում են Հայաստանի առնչությամբ եվրոպա-թուրքական ծրագրերի վտանգները, որոնց համաձայն՝ Հարավային Կովկասում պետք է հակառուսական ճակատ կառուցվի, և որ Հայաստանի խնդիրները բացասական զարգացման դեպքում կզրկեն Ռուսաստանին ռազմավարական խորությունից։ Այն աստիճան, որ ՆԱՏՕ-ի հետ հաջորդ առճակատումը կարող է տեղափոխվել Հյուսիսային Կովկաս։ Այստեղ թափվել է ռուս զինվորի արյունը, և Հայաստանը գոյություն ունի Ռուսաստանի շնորհիվ։ Ես, ի տարբերություն շատերի, վստահ եմ, որ Ռուսաստանը չի զրկվել պատմական հիշողությունից և կարողանում է գալ իր կորցրածի հետևից։ Նա կարողանում է տարբեր էթնոսների ու դավանանքների խաղաղ գոյակցություն կառուցել իր տարածքում։ Պարզապես Ռուսաստանի համար, որը մտածում է մեծ տարածությունների տեսանկյունից, ժամանակն ունի ոչ այն նշանակությունը, ինչն ունի փոքր Հայաստանի համար։ Ուկրաինական իրադարձություններն ընթանում են դեպի օրինաչափ ավարտ, և այդ իրադարձությունների ավարտով Ռուսաստանի ձեռքերն ավելի ազատ կլինեն։ Թե որքան արագ և ինչպես կօգտվի նա այս ազատությունից «փափուկ ուժի» ինստիտուտի բացակայության դեպքում՝ դժվար է կանխատեսել։

Հայկ Նահապետյան, քաղաքագետ, ռազմական փորձագետ, պահեստազորի գնդապետ, Երևան

Լուսանկարում՝

««Թավշյա հեղափոխության» ոգին, որը Դուք գլխավորեցիք 2018 թվականին, կենդանի է և ուժեղ է։ Մենք բարձր ենք գնահատում մեր գործընկերությունը ժողովրդավարական Հայաստանի հետ, որը գնալով ավելի է մերձենում Եվրոպային։ Հայաստանը կարող է հույս դնել մեզ վրա»։

ԱՌԱՆՑ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

Այս թեմայով Երբ կարող է տեղի ունենալ ԱՄՆ-ի հաջորդ խոշոր հարձակումը Իրանի վրա Վիրավոր իմ Հայաստան, դու դեռ ուղղելու ես քո ողնաշարը Ոտնակոխ անելով Փաշինյանի այս հայտարարությունները` թփռոշացած ՔՊ-իստները գործող քաղաքապետ են «խաղացնում».ուր է հակակոռուպցիոնը Թող մեր եռագույնը միշտ հպարտ ծածանվի ազատ և խաղաղ երկնքի տակ Մենք չենք կարող գեղեցկացնել ընտրությունների արդյունքները, դրանք աղետ են. Մերց