ԱՄՆ–ին կհաջողվի՞ իրանում քաղաքացիական պատերազմ հրահրել

Ի­հար­կե, հա­յաս­տան­յան ի­րո­ղութ­յու­ննե­րի վրա (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=348448&l=am) էա­պես ազ­դող գոր­ծոն­նե­րից մեկն էլ շա­րու­նա­կում է մնալ Ի­րա­նի շուրջ պահ­պան­վող ռազ­մա­կան մթնո­լոր­տը: Թեհ­րա­նը, ի­հար­կե, այս պա­հին դեռ պահ­պա­նում է հաղ­թա­կան դիր­քը: Բայց կա­րո՞ղ է մին­չեւ վերջ պա­հել, այ, հենց դա էլ կպայ­մա­նա­վո­րի նաեւ Հա­յաս­տա­նի հե­տա­գան:

­Վեր­ջին օ­րե­րին, թեեւ Ի­րա­նի եւ ԱՄՆ­–ի մի­ջեւ հրա­դա­դա­րի ռե­ժիմն, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, պահ­պան­վում է, սա­կայն մյուս կող­մից էլ չկա նաեւ դե­պի խա­ղա­ղութ­յուն տա­նող ո­րե­ւէ տե­սա­նե­լի գոր­ծըն­թաց: Ի­րա­նը ներ­կա­յաց­րել է խա­ղա­ղութ­յան իր հստակ չա­փո­րո­շիչ­նե­րը, ԱՄՆ–ն էլ` ի­րե­նը: Եվ այն տպա­վո­րութ­յունն է, որ հա­սել են մի կետի, երբ կող­մե­րից ո­րե­ւէ մե­կը չի ցան­կա­նում մեկ քայլ ան­գամ հետ քաշ­վել` սպա­սե­լով ինչ­–որ բե­կու­մնա­յին պա­հի, ո­րը կա­րող է փո­խել ինչ­պես ներ­կա ստա­տուս–ք­վոն, այն­պես էլ, դրա­նով պայ­մա­նա­վոր­ված, քա­ղա­քա­կան դաշ­տում հե­տա­գա տե­ղա­շար­ժե­րը:

Ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րը կար­ծում են, որ ԱՄՆ–ն կփոր­ձի խա­ղար­կել իր վեր­ջին խա­ղաթղ­թե­րից մե­կը: Այն է` նե­րի­րա­նա­կան բա­խում­նե­րի հրահ­րու­մը: «Ի­րա­նի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ պա­տե­րազ­մի նոր փու­լը կսկսվի սեպ­տեմ­բե­րի վեր­ջին Ի­րա­նի փո­ղոց­նե­րում։ Ի­րա­նի դեմ պա­տե­րազ­մում ԱՄՆ-ի պար­տութ­յու­նից եւ Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը չբա­ցե­լուց հե­տո Իս­րա­յե­լը Վա­շինգ­տո­նը եւ Թել Ա­վի­վը հաղ­թե­լու միակ ճա­նա­պար­հը հա­մա­րում են ժո­ղովր­դին հույ­սից զրկե­լը եւ քա­ղա­քա­ցիա­կան պա­տե­րազ­մի հրահ­րու­մը»,– կար­ծում է ի­րա­նա­կան հե­ղի­նա­կա­վոր փոր­ձա­գե­տը:

Կրկ­նենք, Ի­րա­նում ներ­քին բա­խում­ներ հրահ­րելն ի սկզբա­նե Իս­րա­յե­լի հիմ­նա­կան մտա­հ­ղա­ցում­նե­րից էր, եւ հի­մա էլ մնում է Ի­րա­նին հաղ­թե­լու ա­մե­նաի­րա­տե­սա­կան տար­բե­րակ­նե­րից մե­կը: Միայն թե, դա­տե­լով ի­րա­նա­կան փոր­ձա­գի­տա­կան գնա­հա­տում­նե­րից, Թեհ­րա­նում եւս այդ տար­բե­րա­կը քաջ գի­տակ­ցում են, եւ հա­զիվ թե ի­րա­նա­կան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը նման զար­գա­ցում­նե­րը կան­խե­լու նա­խա­պատ­րաս­տա­կան քայ­լերն ար­դեն իսկ ի­րա­կա­նաց­րած չլի­նեն` նաեւ շա­րու­նա­կե­լով ըն­թաց­քում ձեռ­քը պուլ­սից բաց չթող­նել:

Ա­ռա­վել եւս, որ ԱՄՆ­–ի հա­մար կա­րող է «շա­բաթն ուր­բա­թից շուտ գալ»: Այ­սինքն, ե­թե հի­մա Վա­շինգ­տո­նը փոր­ձում է զերծ մնալ ռազ­մա­կան բա­խում­նե­րից` շեշ­տը դնե­լով «թող ի­րան­ցի­ներն ի­րար դեմ կռվեն» սցե­նա­րի վրա, ա­պա Ի­րա­նը, ընդ­հա­կա­ռա­կը, վեր­ջին օ­րե­րին պար­բե­րա­բար սրա­ցում­նե­րի է գնում: Այդ թվում, ժա­մա­նա­կին հայ­տա­րա­րել էր, որ պատ­րաստ­վում է գնալ ԱՄՆ­–ի ծո­վա­յին բլո­կա­դա­յի ու­ժա­յին ճեղք­ման, եւ վեր­ջին օ­րե­րին ա­մե­րիկ­յան ռազ­մա­նա­վե­րին հասց­ված մի շարք հար­ված­նե­րը ե­կան հու­շե­լու, որ այդ փու­լը շատ հե­ռու չէ: Այս­պես, բա­վա­կա­նին հե­տաքր­քիր էր Ի­րա­նի Գե­րա­գույն ազ­գա­յին անվ­տան­գութ­յան խորհր­դի քար­տու­ղար, գե­նե­րալ-մա­յոր Մոհ­սեն Ռե­զաեիի օ­րերս ար­ված հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, որ Ի­րա­նը փոր­ձար­կել է նոր, ա­ռա­ջա­դեմ հա­կա­նա­վա­յին բա­լիս­տիկ հրթիռն ԱՄՆ ռազ­մա­ծո­վա­յին ու­ժե­րի նա­վե­րի դեմ։

Ա­հա այս ֆո­նին, նա­խօ­րեին Financial Times–ը հայտ­նեց` Ռու­սաս­տա­նը կօգ­նի Ի­րա­նին մշա­կել հի­պեր­ձայ­նա­յին թեւա­վոր հրթիռ­ներ, ո­րոնք կրում են «C430L» կո­դա­յին ան­վա­նու­մը։ Հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յու­նը նե­րա­ռում է հրթի­ռա­յին շար­ժի­չի տեխ­նո­լո­գիա­յի փո­խան­ցում՝ Պար­սից ծո­ցում ԱՄՆ ռազ­մա­նա­վե­րին սպառ­նա­լու ու­նակ բարձր ա­րա­գութ­յամբ հա­կա­նա­վա­յին հրթիռ­ներ ստեղ­ծե­լու հա­մար։ Եվ ա­հա, Ռե­զաեիի հի­շա­տակ­ված հայ­տա­րա­րութ­յու­նը գա­լիս է հու­շե­լու, թե արդ­յոք այդ տեխ­նո­լո­գիա­ներն ար­դեն իսկ Ի­րա­նին չե՞ն փո­խանց­վել:

Ա­մեն դեպ­քում, փաստն այն է, որ Ի­րանն ար­դեն իսկ փորձ­նա­կան հար­ված­ներ ա­մե­րիկ­յան ռազ­մա­նա­վե­րին հասց­րել է, եւ, դա­տե­լով ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի ռեակ­ցիա­յից, միա­գա­մայն է­ֆեկ­տիվ: Իսկ դա հիմք է տա­լիս են­թադ­րել, որ Ի­րա­նում քա­ղա­քա­ցիա­կան բա­խում­ներ հրահ­րե­լու իս­րա­յե­լա­–ա­մե­րիկ­յան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րին զու­գա­հեռ, դեռ միայն կա­րող է սրվել այն պա­տաս­խա­նը, ո­րը Թեհ­րա­նը կա­րող է տալ ար­դեն ծո­վում` ա­մե­րիկ­յան նա­վե­րի վրա հար­ձա­կում­նե­րի դո­զան կտրուկ ա­վե­լաց­նե­լու տես­քով: Եվ սա, ի­հար­կե, Թ­րամ­փի հա­մար ա­մե­նամղ­ձա­վան­ջա­յին սխե­մա­նե­րից մեկն է դառ­նա­լու:

­Խո­շոր հաշ­վով, ԱՄՆ Կոնգ­րե­սի` նո­յեմ­բե­րին կա­յա­նա­լիք մի­ջանկ­յալ ընտ­րութ­յու­նն­երին ար­դեն գրե­թե ժա­մա­նակ չի մնում: Թ­րամ­փի դիր­քե­րը շա­րու­նա­կում են գտնվել «պլին­տու­սից ներ­քեւ» մա­կար­դա­կում: Իսկ ե­թե հան­կարծ Ի­րա­նը ո­րո­շի հենց այդ ընտ­րութ­յու­ննե­րի ա­մե­նա­շե­մին մի քա­նի ծանր հար­ված հասց­նել ա­մե­րիկ­յան նա­վա­տոր­մին, ա­ռա­վել եւս` ստի­պել բլո­կա­դա­յի հաս­տատ­ման դիր­քե­րից հետ քաշ­վել, ա­պա այն բա­նի հե­ռան­կա­րը, որ Թ­րամփը միան­գա­մից կկորց­նի Կոնգ­րեսն ու Սե­նա­տը, դառ­նա­լու է 100 տո­կո­սով ե­րաշ­խա­վոր­ված:

Թ­րամ­փը, ի­հար­կե, փոր­ձում է այդ կորց­րած ներ­քին դիր­քե­րը վե­րա­կանգ­նել` ուկ­րաի­նա­կան ուղ­ղութ­յամբ նո­րից խա­ղա­ղա­րա­րի դի­մակ հագ­նե­լով, բայց դա էլ գո­նե այս պա­հին քիչ ի­րա­տե­սա­կան է թվում: Ա­մեն դեպ­քում, ինչ­պես նա­խօ­րեին Լավ­րո­վը հայ­տա­րա­րեց, Մոսկ­վան, մեղմ ա­սած, այդ­քան էլ լա­վա­տե­սո­րեն տրա­մադր­ված չէ ներ­կա­յիս նոր բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցի հետ կապ­ված: Ա­վե­լի կոնկ­րետ, Լավ­րո­վի գնա­հատ­մամբ, Մոսկ­վա­յում ա­վե­լի հակ­ված են այն մտքին, որ այս նոր գոր­ծըն­թա­ցով եւս Ա­րեւ­մուտքն ըն­դա­մե­նը փոր­ձում է ժա­մա­նակ շա­հել: Մինչ­դեռ, ըստ Լավ­րո­վի, ուկ­րաի­նա­կան հա­կա­մար­տութ­յան կար­գա­վոր­ման բա­նակ­ցութ­յուն­ներ ներ­կա­յումս չեն էլ ըն­թա­նում, եւ Ռու­սաս­տա­նը ծրագ­րում է իր նպա­տակ­նե­րին հաս­նել մար­տա­դաշ­տում։ Ա­վե­լին, ան­գամ ա­նի­րա­տե­սա­կան են Սեւ ծո­վում հար­ձա­կում­նե­րի վրա ռուս-ուկ­րաի­նա­կան մո­րա­տո­րիում մտցնե­լու ծրագ­րե­րը:

Ու ե­թե Մոսկ­վա­յում նման տրա­մադ­րութ­յուն­ներ են, ա­պա պարզ հարց է` իսկ ին­չո՞ւ Ի­րա­նին հի­պեր­ձայ­նա­յին հա­կա­նա­վա­յին հրթիռ­ներ չտան:

Այս թեմայով Թե բա 82 միլիոն դրամ էլ դեռ ես եմ ներդրել փողոցի լայնացման և բորդուրների համար ԱՄՆ-ն սպառում է հրթիռները. Bloomberg Իրանը Կատարի միջոցով ԱՄՆ-ին է փոխանցել պատերազմը դադարեցնելու իր պայմանները. Ռեզայի Պարգև Սրբազանն ԱՄՆ ներգաղթի EB-1 կարգի վիզա է ստացել Միացյալ Նահանգները կօգնի Հայաստանին բարեփոխել իր զինված ուժերը