Ունի Հայաստանը գազի այլընտարանք. Մեկնաբանում է տնտեսագետը

«Գազի սակագնի բարձրացումը միայն գազի սպառողի համար լրացուցիչ վճարի հարց չէ։ Գազը տնտեսության բազմաթիվ ճյուղերի համար արտադրական ռեսուրս է՝ օգտագործվում է ջերմոցներում, սննդի արտադրության, արդյունաբերության մեջ, ծառայությունների ոլորտում, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ։ Հետևաբար, եթե գազի ինքնարժեքը բարձրանում է, տնտեսվարողների մի մասը փորձելու է այդ լրացուցիչ ծախսը տեղափոխել ապրանքի կամ ծառայության գնի վրա։ Այսինքն՝ շղթայական թանկացումների ռիսկը միանշանակ կա, թեև դրա չափը կախված կլինի գազի թանկացման տոկոսից և այն հանգամանքից, թե տվյալ ոլորտում գազը ծախսերի ինչ մասնաբաժին է կազմում»,-անդրադառնալով գազի թանկացման հետեւանքներին, նման դիտարկում է անում տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը.

- Օրինակ՝ ջերմոցային տնտեսության համար գազի թանկացումը կարող է անմիջապես ազդել գյուղմթերքի ինքնարժեքի վրա, իսկ արդյունաբերության դեպքում՝ արտադրանքի ինքնարժեքի վրա։ Հետագայում այդ թանկացումը կարող է փոխանցվել նաև մանրածախ շուկա։ 

Միևնույն ժամանակ չպետք է ասել, որ գազի 10 տոկոս թանկացումը ավտոմատ կերպով բոլոր ապրանքների 10 տոկոս թանկացում է նշանակում։ Գազի գնի աճի ազդեցությունը տարբեր ոլորտներում տարբեր է։ Ամենախոցելին, իմ գնահատմամբ, լինելու է ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքը, որովհետև նրա ծախսերի ավելի մեծ մասն է ուղղվում էներգակիրներին և առաջին անհրաժեշտության ապրանքներին։ Ուստի «գազի գինը կբարձրանա, բայց դա Հայաստանի կործանմանը չի բերի» ձևակերպումը տնտեսական առումով կարող է ճիշտ լինել միայն այն իմաստով, որ մեկ առանձին թանկացումը պետության համար աղետ չէ։ Բայց դա չի նշանակում, թե դրա հետևանքները քաղաքացիների և բիզնեսի համար էական չեն լինելու։ 

Տնտեսագետի դիտարկմամբ. 

– Հայաստանը գազի այլընտրանք ունի, բայց այսօր այն լիարժեք և նույնքան հուսալի այլընտրանք չէ։ Առաջին և ամենաիրատեսական ուղղությունը Իրանից բնական գազի ներկրումն է։ Հայաստանը 2009 թվականից Իրանից գազ է ստանում «գազ՝ էլեկտրաէներգիայի դիմաց» մեխանիզմով։ 2025 թվականին Իրանից Հայաստան ներմուծվել է մոտ 476 մլն խմ գազ՝ ընդհանուր ներմուծման 17.6 տոկոսը։ 

Միաժամանակ գնահատվում է, որ համապատասխան ենթակառուցվածքների արդիականացման և ճնշման ավելացման դեպքում Իրան-Հայաստան գազատարը կարող է տեսականորեն ապահովել տարեկան մոտ 2 մլրդ խմ, այսինքն՝ մոտավորապես այն ծավալը, որը Հայաստանը ստանում է Ռուսաստանից։ Սակայն այստեղ կարևոր տարբերակում կա։ Տեխնիկական հնարավորություն ունենալը դեռ չի նշանակում ունենալ լիարժեք փոխարինող։ Անհրաժեշտ են՝ գազատարի թողունակության մեծացում, անհրաժեշտ ներդրումներ, երկարաժամկետ պայմանավորվածություններ Իրանի հետ, վճարային և առևտրային մեխանիզմների կայունություն և, իհարկե, գազի մրցունակ գին։ 

Այս առումով Իրանը Հայաստանի համար շատ կարևոր դիվերսիֆիկացման ուղղություն է, բայց ես չէի ասի, որ այսօր Հայաստանը կարող է մեկ օրում ամբողջությամբ հրաժարվել ռուսական գազից և նույն ծավալը առանց խնդիրների փոխարինել իրանականով։ Ավելին՝ ռազմավարական առումով Հայաստանի նպատակը չպետք է լինի պարզապես «Ռուսաստանից կախվածությունը փոխարինել Իրանից կախվածությամբ»։ Ճիշտ քաղաքականությունը մատակարարումների դիվերսիֆիկացումն է։ Այսինքն՝ որքան շատ լինեն տարբեր աղբյուրները, այնքան ավելի ուժեղ կլինի Հայաստանի բանակցային դիրքը։

Այս թեմայով Թրամփը վերջին րոպեին չեղարկեց հուսիթների վրա հարձակումը. The New York Times Ուկրաինական աղբյուրների տարածել են ռուսական «Գերան-5» հրթիռային անօդաչուի թռիչքի եւ թիրախի խոցման կադրերը (Տեսանյութ) Ռուսական բանակը խորը ճեղքումով է իրականացրել Վելիկիյ Բուռլուկի հյուսիսային թեւում Սի Ցզինպինը 10 տարվա ընթացքում առաջին անգամ պետական ​​այցով կժամանի Միացյալ Նահանգներ Մաղթում ենք խաղաղ կյանք և բարգավաճում․ ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանությունը շնորհավորել է Հայաստանի ժողովրդին