Իրականում Թրամփին պե՞տք է Իրանի հետ պատերազմի արագ ավարտը
ՎերլուծությունՈւ մինչ այս օրերին Մերձավոր Արեւելքում եւ նրա շուրջ կենացները շարունակում են միայն քաղցրանալ, նորից առաջին պլան է եկել թեման, թե ինչ է անելու Թրամփը: Երեկ նա նորից դերի մեջ էր մտել` համոզելով, թե` «Պատերազմը (Իրանի հետ) շատ արագ կավարտվի, եւ գները կտրուկ անկում կապրեն: Դուք կարող եք նույնիսկ ասել. «Խնդրում եմ, խնդրում եմ, պարոն, սա շատ արագ է տեղի ունենում»»: Բայց երբ հաշվի ենք առնում, թե Թրամփն արդեն քանի անգամ է «հաղթել» Իրանին, ապա ամեն մի նման հայտարարությունը բոլորովին այլ հարցեր են առաջ քաշում` իսկ Թրամփն առհասարակ Իրանին հաղթելու շանսեր ունի՞: Եվ թող տարօրինակ չթվա, իրականում նա ցանկանո՞ւմ է գոնե այս պահին իրանական ճգնաժամի հանգուցալուծումը:
Օրերս ամերիկյան Axios-ը մտորումներ առաջացնող տեղեկատվություն է հրապարակել, որ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի բոլոր բարձրաստիճան պաշտոնյաները, որոնք պատասխանատու են ազգային անվտանգության հարցերով, անցած ուրբաթ օրը շտապ հավաքվել են Քեմփ Դեյվիդ ռազմաբազայում։ Ըստ հրապարակման՝ փոխնախագահ Վենսը վարել է հանդիպումը, որին մասնակցել են պետքարտուղար Ռուբիոն, պատերազմի նախարար Հեգսեթը, Սպիտակ տան հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվ Ուիտկոֆը, ԿՀՎ տնօրեն Ջոն Ռաթքլիֆը, Միացյալ շտաբի պետ գեներալ Դեն Քեյնը եւ այլք: Օրակարգում երկու հարց էր`
Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի լայնածավալ ռազմական գործողությունների վերսկսումը, եւ ԱՄՆ-ի մասնակցությունը հուսիթների դեմ պատերազմին:
Առաջին հայացքից տրամաբանություն կա. հուսիթներն այս պահին ամբողջացնում են Բաբ էլ–Մանդեբի նեղուցում վերահսկողությունը, Հորմուզի նեղուցը չի բացվում, իսկ նավթի գները շարունակում են ռեկորդներ սահմանել: Ամերիկյան ընտրություններին էլ բան չի մնացել, եւ այս վիճակը Թրամփին խոստանում է պատմական նշանակության ձախողում:
Մյուս կողմից, իրավիճակն իրո՞ք այդքան վատ է Նահանգների համար: Նախ, թե ինչ կլինի ընտրություններին, դա դեռ տեսնել է պետք. ի վերջո, խոսքը միջանկյալ փուլի մասին է: Երկրորդը. բայց արդյո՞ք Մերձավոր Արեւելքի ներկա վիճակն իրոք ԱՄՆ–ի համար այդքան ծանր է: Ավելի կոնկրետ, օգո՞ւտն է շատ,թե` վնասը:
Նախ, եթե խորը նայենք, իրականում տարօրինակ է, երբ ամերիկյան մի շարք պաշտոնյաներ մեկնում են ռազմաբազա, որ ռազմավարական նշանակության հարցեր քննարկեն: Ընդ որում, փորձում են դրան ինչ-որ առեղծվածային տեսք տալ, թե բոլորով հավաքվել, գնացել են ռազմաբազա, խիստ գաղտնիության պայմաններում քննարկել: Բայց ինչո՞ւ պետք է ռազմաբազա գնային, Թրամփի՞ց էին թաքնվում, չէի՞ն կարող հենց, ասենք, Սպիտակ տանը հավաքվել եւ քննարկել: Կամ եթե գաղտնիության համար էր, ինչպե՞ս է այդ լուրը հայտնի դարձել:
Իհարկե, նման քննարկում, ավելին՝ քննարկումներ, իհարկե, պետք է լինեն: Գոնե ցույց տալու համար, թե լուծումներ են որոնում: Ու տպավորությունը սրվում է, երբ դրան «դավադրության տեսության» տարրերով են օծում` «գաղտնի գնացել, խոսել են»: Իսկ մյուս կողմից, ինչո՞վ է ԱՄՆ–ն իրականում տուժում Մերձավոր Արեւելքի ներկա վիճակից: Իհարկե, այդ իրավիճակը որոշակիորեն ճնշում է Թրամփին, եւ կա տպավորություն, թե նա փակուղային վիճակում է: Առավել եւս, եթե ավելացնում ենք նաեւ հուսիթների «անսպասելի» գործոնը։ Միայն թե, եթե խորը նայենք, հուսիթների` Սաուդյան Արաբիային ուղղված հարվածների հաշվին իրականում որքա՞ն փող է աշխատում ԱՄՆ–ն: Նավթը թանկանում է, եւ դա, իհարկե, ազդում է ներամերիկյան գների վրա: Մյուս կողմից, ԱՄՆ–ն հենց ինքն է նավթի եւ նավթամթերքների խոշորագույն արդյունահանող–արտահանող, այս թանկացումների հաշվին որքա՞ն հավելյալ փող է աշխատել: Որքանո՞վ է դա հավասարակշռում ներքին թանկացումների առաջացրած կորուստները:
Մերձավորարեւելյան հակամարտությունների խումբը շարունակում է արագացնել եւ խորացնել համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը: Սակայն հենց այստեղ է ողջ մեխը: Այս ճգնաժամը հավասարապես չի տարածվում աշխարհում: Հատկապես, կրկնենք, այն մի փոքր է միայն հուզում է ԱՄՆ-ին՝ վառելիքի գների եւ դրա հետեւանքների հարցով, էլ չասած օգուտների մասին: Ու, իհարկե, ամենամեծ հարվածը հենց եվրոպացիներին է բաժին հասցնում. այն բառացիորեն կարող է զրոյացնել Եվրոպային։ Ուրեմն, Թրամփին որքանո՞վ է պետք այս պահին Մերձավոր Արեւելքի կայունությունը, եթե դրա հաշվին կարող է վերջնականապես փլուզել հիմնական մրցակից դարձած Եվրոպայի տնտեսությունը՝ այն վերակառուցելով ԱՄՆ-ի տակ: Իսկ դա բազմապատիկ անգամ գերազանցում է այն կորուստները, որոնք ԱՄՆ–ն կարող է ունենալ բենզինի մի փոքր թանկացումից, եթե իհարկե, իրականում ունի նման կորուստ:
Հասկանալի է, այս ամենի կանխատեսելիությունը ցածր, իրավիճակի վրա ազդող կողմային տեսանելի եւ անսպասելի գործոնները շատ են: Սակայն ելնելով հայտնի սկզբունքից՝ ով է շահում այս ամենից, ապա այստեղ, թերեւս, Պեկինից եւ Մոսկվայից զատ, իհարկե, կա նաեւ Վաշինգտոնը:

