Մե­րոնք հա­մա­րում էին, որ գյու­ղը լքելն ան­նա­մու­սու­թյուն է. Ալվինա Շահնազարյան

Հասարակություն

Ուղիղ 30 տարի առաջ ադրբեջանական զինուժը լայնածավալ գրոհով իր վերահսկողության տակ առավ Շահումյանի ողջ շրջանը, մի քանի բնակավայրեր Ասկերանում եւ Մարտակերտում: Այս իրադարձություններին հետեւեց այն, որ 1992–ի հունիսի 23–ին խորհրդարանում ձեւավորվեց ընդդիմադիր «Ազգային դաշինք» միավորումը, որի մաս էին կազմում Ռամկավար–ազատական, Քրիստոնեա–ժողովրդավարական միություն, ՀՅԴ, ԱԺՄ, ԱԻՄ, ՍԻՄ, Հանրապետական կուսակցությունները: «Ազգային դաշինքը» խորհրդարանին ներկայացրեց որոշման նախագիծ` պահանջելով անընդունելի համարել միջազգային կամ ներպետական որեւէ փաստաթուղթ, որում Արցախը նշված կլինի Ադրբեջանի մաս:

«ՉԵՆՔ ԷԼ ՄՏԱԾԵԼ, ՈՐ ԿԱՐԵԼԻ Է ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԻՑ ԹՈՂՆԵԼ ՈՒ ԴՈՒՐՍ ԳԱԼ»

Ինչ տեղի ունեցավ Շահումյանում, եւ ինչ դասեր պետք է քաղենք տեղի ունեցածից 30 տարի անց, իր հուշերով կիսվել է շահումյանցի բորտուղեկցորդուհի ԱԼՎԻՆԱ ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆԸ, ով ծնվել եւ մեծացել է Շահումյանի շրջանի Վերին Շեն գյուղում: Նա պատմում է, որ թեպետ ամիսը 15–20 օր անցկացնում էր թռիչքների մեջ, բայց ամեն ամիս պարտադիր վերադառնում էր հայրենի Վերին Շեն՝ այցելելով ծնողներին՝ Շահնազար Շահնազարյանին ու Մարգո Եսայանին: Լավ է հիշում, թե ինչպես փոխվեցին Շահումյանի շուրջ տրամադրությունները:

«1988 թվականի փետրվարի 20–ին, երբ Արցախը որոշում կայացրեց դուրս գալ  Ադրբեջանական ԽՍՀ–ի կազմից՝ միավորվելով մայր Հայաստանին, հենց այդ օրն ավտոբուսով գյուղ էի գնում: Կանգնել էինք ճանապարհին, որ հաց ուտեինք, բայց ոչ ոք չէր մոտենում մեզ, որպեսզի սպասարկեր: Հետո՝ վարորդը եկավ եւ ասաց կամաց–կամաց դուրս եկեք, կարծես թե, լավ հոտ չի գալիս այս ամենից: Ժողովուրդը դուրս եկավ՝ այդպես էլ չհասկանալով, թե ինչի համար: Ես մոտեցա ճաշարանին, որտեղ բոլոր մատուցողները  հեռուստացույցի մոտ էին հավաքվել, եւ հասկացա, թե ինչ է կատարվում: Գիտեք, որեւէ մեկը վտանգ չէր տեսնում թուրքից (ադրբեջանցիներին էլ էինք մենք թուրք ասում), ավելին՝ արհամարհանքով էին վերաբերվում: Իսկ Շահումյանում ընդհանրապես թուրքը չի կարողացել տարածվել: Չենք էլ մտածել, որ կարելի է Շահումյանից թողնել ու դուրս գալ: Ճիշտ է, երիտասարդները գնում էին սովորելու, բայց հետո ավարտում ու հետ էին գալիս: Մեր գյուղի գերեզմանաքարերը մի քանի հարյուր տարվա պատմություն ունեին: Եկեղեցին փակել էին խորհրդային տարիներին եւ սարքել դպրոցի պահեստ, բայց հետո վերջին տարիներին  բացեցին: Իսկ Հայաստանում ու Հայաստանից դուրս ապրող մարդիկ միշտ դրամական օգնություն էին տրամադրում շահումյանցիներին, հետո էլ արդեն սկսեցին զենքով օգնել», – կարոտով ու արցունքները զսպելով՝ մտաբերում է տիկին Շահնազարյանը:

«Ո՞ՒՐ ՊԵՏՔ Է ԳՆԱՐ ՇԱՀՈՒՄՅԱՆՑԻՆ՝ Ո՛Չ ԱՐՑԱԽՈՒՄ ՏԵՂ ՏՎԵՑԻՆ, Ո՛Չ՝ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ»

Ի դեպ, 30 տարի լռությունից հետո՝ Ալվինա Շահնազարյանը բարձաձայնեց, որ այն տարիներին գաղտնի զենք է հասցրել Արցախին. «Ոչ մի տեղ բարձրաձայն չեմ ասել, բայց հիմա արդեն կարող եմ: Ռոստովից, Վորոնեժից ինչ տվել են, բերել եմ գյուղ: Նաեւ շատերին եմ օգնել տարբեր հումանիտար հարցերում, բայց, ցավոք, իմ ծնողներին չկարողացա օգնել: Մերոնք չեկան, համարում էին՝ գյուղը լքելն աննամուսություն է: Մայրս ասում էր՝ գանք գաղթական դառնա՞նք»:

Շահումյանցի Շահնազարյանը մեծ ցավ է ապրում, երբ ոմանք հայտարարում են, թե շահումյանցիները թողել են իրենց տներն ու փախել. «4 տարուց ավել պայքարող շահումյանցու հասցեին ինչպե՞ս կարելի է այդպես ասել: Ո՞ւր պետք է գնար շահումյանցին, մանավանդ որ ո՛չ Արցախում տեղ տվեցին, ո՛չ՝ Հայաստանում: Բայց չէ՞ որ շահումյանցին աշխատող ժողովուրդ էր, ժամանակին ովքեր գնացել են արտագնա աշխատանքի եւ մնացել են այնտեղ, իրենց շուրջը ծաղկեցրել են: Թող Հայաստանում կամ Արցախում տեղ տային, հիմա ավելի ուժեղ կլինեինք:  Տիրություն չարեցին շահումյանցուն, բայց գոնե չասեն՝ դավաճանել են, թողել ու փախել էին:

«ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԸ ՄԵՐ ԴԱՐՊԱՍՆ ԷՐ, ԻՍԿ ՄԵՆՔ ՄԵՐ ԴԱՐՊԱՍԻ ԴՌՆԵՐԸ ԲԱՑԵՑԻՆՔ ԹՇՆԱՄՈՒ ԱՌԱՋ»

Հատկանշական է այն, որ ինչպես 2020 թվականին, այնպես էլ 1992 թվականին մեր հույսը եղել է Գետաշենը: Տիկին Ալվինան շեշտում է, որ որեւէ խոսք չկար այն ժամանակ Շահումյանը հանձնելու մասին: Գիտեին, որ հարձակվել են Գետաշենի վրա, բայց վստահ էին, որ ամեն ինչ կպսակվի մերոնց հաղթանակով: Բայց հետո, ինչպես հարսանիքից առաջ՝ լուր բերող «աղվես են բաց թողնում», եւ լուրը հասնում է նաեւ Վերին Շեն, որ արդեն հարձակվում են այդ կողմի վրա. «Ասել էին շուտ դուրս եկեք, թե չէ կսպանենք: Մարդիկ սարերով–ձորերով պետք է հեռանային: Բայց իմ տարեց ծնողներն ինչպե՞ս դուրս գային: Մայրս հավատացած էր, որ ղուշի թեւով էլ լինի կգնայի իրենց հետեւից, գիտեր, որ կարող եմ: Բայց ես իրենց տեղափոխելու փոխարեն՝ ուտելիք էի ուղարկել, որովհետեւ շատ վստահ էին մեր տղաները, ջոկատները, որ Գետաշենում հետ են մղելու թշնամուն»:

Ըստ շահումյանցու, ադրբեջանցիները տեղավորվեցին Շահումյանի անտառներում ու գյուղերում, լավ տեղանքին ծանոթացան ու դրա համար էլ  այս վերջին կռվում կարողացան հաղթել, թեպետ ասում են, որ բայրաքթարներն օգնեցին:

«Մինչեւ Շահումյանը գրավելը՝ միեւնույնն է, երբեք չէին կարող կռվել, որովհետեւ միայն տափաստաններ էին տեսել, ուրիշ ոչինչ: Ցավոք, Շահումյանի անկումը դաս չեղավ մեզ համար, եւ ունեցանք Հադրութի ու Շուշիի անկումը: Շահումյանը մեր դարպասն էր, իսկ մենք մեր դարպասի դռները բացեցինք թշնամու առաջ»,– եզրափակելով խոսքը՝ ասում է Ա. Շահնազարյանը;

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Մահացել է ՕՊԵԿ-ի գլխավոր քարտուղարըԴատախազությունից հրաժարվում են հանդիպել զոհված զինծառայողների հարազատների հետՌոնալդուն շարունակում է բոյկոտել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» մարզումներըՁեռքներդ հեռո՛ւ Անժելա Թովմասյանից և ազատ խոսքի բոլոր նվիրյալներից. ՀայտարարությունԱրաբկիրի մի շարք հասցեներում 24 ժամով կդադարեցվի ջրամատակարարումըՎահե Հակոբյանը՝ մանդատը վայր դնելու մասին«Զգուշացում․ եթե նշված ծրագիրը կա Ձեր հեռախոսում՝ ջնջեք այն». Սամվել ՄարտիրոսյանԱդրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը շարունակում է ապատեղեկատվություն տարածել. ՀՀ ՊՆՔյարամյանը բեսեդկի ջահելի տպավորություն թողեց. զոհված զինծառայողի ծնողԻրանի հետ ստատուս-քվոյի պահպանումը կարող է հանգեցնել միջուկային սպառազինությունների մրցավազքի. Յաիր ԼապիդԱդամը Շիֆը հայ գերիներին անհապաղ ազատ արձակելու կոչով Ազգային անվտանգության հատկացումների ակտի լրացում է ներկայացրելՀուլիսի 6. Օրվա խորհուրդԵրեկոյան ժամերին սպասվում է քամու ուժգնացումՊատասխանատվությունը մեծ է լինում, երբ գոտեմարտում ես Ադրբեջանի, Թուրքիայի ներկայացուցիչների դեմՊայթյուն՝ Աշտարակ քաղաքում գործող «Յունիբանկ»-ում, կա զոհ և վիրավորներ.Shamshyan.com«Ինքը մեր ընկերն է». Վիրահատվելուց հետո Ջհանգիրյանը լավ չէ՞. «Իրավունք»Դեն Բիլզերյանը ժամանել է Հայաստան ՀՈՒԼԻՍԻ 6-Ի ՁԵՐ ՌՈՄԱՆՏԻԿ ՀՈՐՈՍԿՈՊԸ«Դայակ պետության հաշվին» ծրագիրը դադարեցվել է. «Ժողովուրդ»«Պատիվ ունեմ»-ը Թագուհի Թովմասյանին կհեռացնի՞. Ինչ կապ ունի նա Խաչատուր Սուքիասյանի հետ․ «Հրապարակ»«Ժողովուրդ». Պաշտոններից զրկելու հարցը ՍԴ-ում չեն վիճարկի«Հրապարակ». Ինչու է Արթուր Վանեցյանի որդին ազատվել բանակից«Պայքարի հարթակում բացակայում է մի տաղանդավոր գլխավոր հերոս».ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՉՅԱՆ  «Հրապարակ». Հնարավո՞ր է արդյոք չարաշահումների ողջ մեղքը բարդել Հայկոյի վրաԳագիկ Ջհանգիրյանը հրաժարական է տվել Նիկոլ Փաշինյանին վիրավորելու համար․ «Ժողովուրդ»Ով կարող է դառնալ Երեւանի քաղաքապետ. «Հրապարակ»Լուկաշենկոն կոչ է արել «մեռնել, բայց խոտերը հավաքել» բերքահավաքի ժամանակԱմեն տեղ հորս եմ փնտրում. Հայրս ցավից չէր խոսում, իմ տան սյունը քանդվեց․ Մայքլ Քոթանջյան (Video)Բոլոր գունավոր հեղափոխականներն են շիզոֆրենի՞կ (Video).Գագիկ ՀամբարյանՊուտինը Լենինը չէ, երբեք նման ջիջումներ չի անի, ինչպես Լենինը՝ Քեմալին. Դավիթ Ջամալյան (տեսանյութ)ԵՄ-ում արդեն սկսել են տաք ջրի գրաֆիկ սահմանելԿադիրովը Զելենսկիին և Ուկրաինայի զինուժին խորհուրդ է տվել փախչելԱՄՆ-ը վերականգնում է Սառը պատերազմի շրջանի դիմակայությունը. Գրուշկո⚡️⚡️«Իրավունք» թերթի այսօրվա տպագիր համարում կարդացե՛ք...Էս տեսակի մարդիկ են բերել նիքոլին իշխանության. Միքայել Գրիգորյանը՝ Արմեն ԴարբինյանինԲոլոր նրանք, ովքեր շարժվում են Աղավնոն, Բերձորը հանձնելու օրակարգով, թուրքի առաջ կզող նիկոլներ են. Գևորգ ԳևորգյանԴու ե՞րբ սահմանադրագետ դարձար` չիմացանք, քծնանքի մագիստրոս կարող ա, բայց սահմանադրագե՞տ. Վահան Բաբայանը` Արմեն ԴարբինյանինԵս միշտ եղել եմ Մխիթարյանի երկրպագուն. Ինձագի«Լևոն Արոնյանի հարսանեկան խնջույքի ժամանակ, երբ մոտեցար Սերժ Սարգսյանին, ընդհանրապես այդ կարծիքին չէիր Սահմանադրության վերաբերյալ». Հենրիխ Դանիելյանը` Արմեն ԴարբինյանինԱզգային ու հոգևոր արժեքները` մեր դաշնակից ՌԴ-ի հետ միասին, կազատագրեն ՀայաստանըՇուշան Պետրոսյանի ու Նունե Եսայանի ջերմ գրկախառնությունը (լուսանկար)Մասնակցում եմ «Եդինայա Ռոսիա»-ի աջակցությամբ Ալթայի Հանրապետությունում անցկացվող «Манжерок» միջազգային երիտասարդական փառատոնին. Հենրիխ ԴանիելյանՈր սխրանքի համար, որ Հերոսածին ծնողների հետ «ռազբոռկա» էր սարքել յուր դուքյանո՞ւմ.Հայտնի լրագրողը Քյարամյանի գեներալի կոչման մասինՉինաստանը չի մերժել մեզ․ Կրեմլը հերքում էՍով է լինելու․ ԼուկաշենկոՌուսաստանը չի մասնակցի Երևանում անցկացվելիք «Մանկական Եվրատեսիլ» երգի մրցույթինՎեոլիա ջուրը կեղեքում է «հպարտ» քաղաքացիներինՉինաստանը մերժել է ՊուտինինԱՄՆ-ը պետք է դադարեցնի ռազմական օգնության տրամադրումն Ադրբեջանին. ՇերմանՍարգիս Ադամյանը միացավ «Քյոլնին»
Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
Ամենադիտված
Ереван погода
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ